Wyższy zasiłek pogrzebowy, kolejna podwyżka płacy minimalnej, nowe zasady liczenia stażu pracy i przyznawania świadczenia wspierającego oraz zmiany w podatkach i cyfrowej administracji – 2026 rok przyniesie pakiet zmian, które realnie wpłyną na sytuację finansową gospodarstw domowych. Sprawdzamy najważniejsze zmiany, które wejdą w życie.
Na liście zmian od 1 stycznia znajdują się m.in. długo wyczekiwana podwyżka zasiłku pogrzebowego, nowe zasady ustalania stażu pracy, wzrost minimalnego wynagrodzenia, przeliczenie tzw. emerytur czerwcowych, zmiany w podatkach od nieruchomości i spadków, a także kolejne etapy cyfryzacji państwa – od e-Doręczeń po centralną e-rejestrację w ochronie zdrowia. Poniżej prezentujemy najważniejsze zmiany, które warto znać, planując domowy budżet lub prowadzenie działalności w 2026 roku.
1. Wyższy zasiłek pogrzebowy
Od stycznia wchodzi w życie wyczekiwana od lat zmiana dotycząca zasiłku pogrzebowego. Kwota świadczenia wzrośnie z 4000 zł do 7000 zł w 2026 roku. Warto podkreślić, że członkom rodziny zmarłego przysługuje pełna kwota zasiłku pogrzebowego, niezależnie od faktycznych kosztów pogrzebu. Natomiast osobom spoza rodziny świadczenie wypłacane jest do wysokości poniesionych wydatków, jednak nie więcej niż obowiązujący limit. W przypadku gdy koszty pogrzebu pokrywa kilka osób lub instytucji, zasiłek jest dzielony proporcjonalnie.
Dodatkowo od 1 marca 2026 r. kwota zasiłku pogrzebowego będzie waloryzowana, jeżeli inflacja w roku poprzednim przekroczy 5 proc.
2. Nowe zasady ustalania stażu pracy
Kolejną nowością obowiązującą od 2026 roku jest zmiana sposobu ustalania stażu pracy. W ramach tzw. ustawy stażowej uwzględniane będą m.in.: okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, okresy współpracy z osobą prowadzącą działalność gospodarczą, czas zawieszenia działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, okresy wykonywania umów-zleceń, umów o świadczenie usług lub umów agencyjnych, czas pracy jako osoba współpracująca, okresy członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej oraz w spółdzielniach kółek rolniczych, a także udokumentowane okresy wykonywania pracy zarobkowej za granicą (innej niż zatrudnienie).
3. Podwyżka wynagrodzenia minimalnego
Podobnie jak w ubiegłych latach, rok 2026 przyniesie kolejną podwyżkę płacy minimalnej. Od 1 stycznia najniższe wynagrodzenie wzrośnie do poziomu 4806 zł brutto, co oznacza, że pracownicy otrzymają o 140 zł brutto więcej niż dotychczas. Natomiast minimalna stawka godzinowa wyniesie 31,40 zł brutto. Wraz ze wzostem najniższej krajowej pracownicy zapłacą wyższe składki na ubezpieczenia społeczne (tj. emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe).
4. Czerwcowe emerytury do przeliczenia
W nowym roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych automatycznie, bez konieczności składania wniosku, przeliczy wysokość emerytur przyznanych lub przeliczonych w czerwcu w latach 2009–2019 (tzw. emerytury czerwcowe). Świadczenia seniorów zostaną przeliczone, ponieważ w latach 2009-2019 były one ustalane na niekorzystnych dla ubezpieczonych zasadach waloryzacji składek.
5. Zmiany w podatku od spadków i darowizn
Nadchodzą również ułatwienia w formalnościach spadkowych. Nowelizacja przepisów pozwoli fiskusowi na przywrócenie terminu zgłoszenia spadku lub darowizny w najbliższej rodzinie, jeśli został on przekroczony bez winy podatnika (co pozwoli zachować zwolnienie z podatku). Dodatkowo, dzięki zmianom w prawie o notariacie, spadkobiercy będą mogli złożyć wniosek o wpis do księgi wieczystej bezpośrednio u notariusza, bez konieczności samodzielnego składania dokumentów w sądzie.
6. Świadczenie wspierające
Od 1 stycznia 2026 roku grono uprawnionych do świadczenia wspierającego zostanie rozszerzone. O wsparcie finansowe z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych będą mogły ubiegać się osoby z niepełnosprawnościami, które otrzymały minimum 70 punktów w ocenie poziomu potrzeby wsparcia. Sama kwota świadczenia jest ściśle powiązana z rentą socjalną i wynikami punktowymi. Obecnie stawki te wahają się od 752 zł do 4134 zł miesięcznie.
7. Nowy limit działalności nierejestrowanej
Od 1 stycznia 2026 roku zasady prowadzenia działalności nierejestrowanej staną się znacznie bardziej elastyczne. Kluczową zmianą jest przejście z miesięcznego na kwartalne rozliczanie limitu przychodów. Nowy limit będzie ustalany jako 225 proc. minimalnego wynagrodzenia na kwartał. To oznacza, że okazjonalne, wyższe zarobki w jednym miesiącu nie będą skutkować koniecznością rejestracji firmy, o ile w skali całego kwartału zmieszczą się w ustawowym progu.
W praktyce oznacza to, że w 2026 roku przy wynagrodzeniu minimalnym w wysokości 4806 zł limit kwartalny uprawniających do prowadzenia działalności nierejestrowanej wyniesie 10 813,50 zł.
8. Podwyżka stawek podatku od nieruchomości
Wśród zapowiadanych podwyżek warto wspomnieć o wzroście maksymalnych stawek podatku od nieruchomości. To kolejny rok z rzędu, w którym rosną górne granice tej daniny. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Finansów stawki podatku od nieruchomości, ustalane w uchwałach gmin, nie mogą przekroczyć stawek maksymalnych, w tym m.in.:
- od budynków lub ich części mieszkalnych – 1,25 zł od 1 mkw powierzchni użytkowej,
- od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób ich zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków – 1,45 zł od 1 mkw powierzchni,
- od budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej – 35,53 zł od 1 mkw powierzchni użytkowej.
Każda gmina w Polsce ma prawo samodzielnie ustalić wysokość podatku od nieruchomości, z zastrzeżeniem że obowiązujące stawki nie mogą być wyższe niż określone stawki maksymalne.
9. Reforma planowania przestrzennego dla samorządów
Następna ze zmian zacznie obowiązywać w drugiej połowie roku. Od 1 lipca 2026 roku wejdą w życie nowe standardy zagospodarowania przestrzennego w samorządach. Dotychczasowe studia uwarunkowań zostaną ostatecznie zastąpione przez plany ogólne gmin. Dla każdego, kto planuje budowę, będzie to najważniejszy dokument. To on określi, gdzie dopuszczalna jest zabudowa oraz jakie są zasady jej uzupełniania (OUZ). Po tym terminie stare studia stracą moc, a uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy (WZ) będzie znacznie trudniejsze i ściśle uzależnione od zapisów nowego planu.
10. e-Doręczenia
Od 2026 roku e-Doręczenia staną się standardem w relacjach z administracją publiczną. Ten cyfrowy odpowiednik listów poleconych za potwierdzeniem odbioru docelowo zastąpi tradycyjną pocztę. Aby korzystać z tej formy komunikacji, każdy obywatel i przedsiębiorca będzie potrzebował Adresu do Doręczeń Elektronicznych (ADE). Darmową skrzynkę można założyć przez internet, weryfikując się Profilem Zaufanym, aplikacją mObywatel lub poprzez e-bankowość.
11. Centralna e-Rejestracja
Nadchodzą duże zmiany w dostępie do opieki zdrowotnej. Od 1 stycznia 2026 roku e-rejestracja obejmie wizyty u kardiologa oraz badania profilaktyczne. W praktyce oznacza to, że za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta będzie można sprawdzić wolne terminy i umówić się na wizyty online. To dopiero początek wdrażania ogólnopolskiego systemu e-rejestracji. Jak zapowiada resort zdrowia lista dostępnych specjalistów będzie się sukcesywnie powiększać, aż do pełnego wdrożenia systemu w 2029 roku.
12. Zmiana PUE ZUS na eZUS
Nadchodzi nowa odsłona cyfrowej administracji. W drugiej połowie stycznia 2026 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych uruchomi platformę eZUS, która zastąpi dotychczasowe rozwiązania. Nowy system został zaprojektowany z myślą o przedsiębiorcach i płatnikach, oferując im przede wszystkim czytelniejszy i bardziej intuicyjny wygląd.
13. Darmowa cyfrowa porada prawna
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 13 grudnia 2025 r., zasady udzielania bezpłatnych porad prawnych i obywatelskich zostaną zaktualizowane. Nowe przepisy kładą szczególny nacisk na pomoc zdalną, precyzując zasady korzystania z telefonów czy internetu. Dokument określa również jasne ścieżki zapisu na porady oraz procedury postępowania w sytuacjach, gdy prawnik musi dokonać analizy dokumentacji klienta na odległość.
Dostęp do darmowej zdalnej pomocy prawnej przewidziany jest dla osób ze znaczną niepełnosprawnością ruchową, które nie mogą stawić się w powiatowym punkcie nieodpłatnej pomocy osobiście oraz dla osób doświadczające trudności w komunikowaniu się. Będą one miały zapewniony przez cały rok, bez ograniczenia do stanów nadzwyczajnych, dostęp zdalny do porad przez telefon, e-mail lub wideorozmowę poprzez komunikator internetowy.
14. Pilotaż skrócenia czasu pracy
W 2026 roku Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rozpocznie kluczowy etap pilotażu skracania czasu pracy bez obniżania pensji. W programie weźmie udział 1994 chętnych firm oraz instytucji publicznych. Testowane będą różne rozwiązania, m.in. czterodniowy tydzień pracy czy krótszy dzień roboczy. Wyniki tych rocznych testów posłużą do oceny wpływu zmian na efektywność biznesu oraz dobrostan zatrudnionych i zdecydują o przyszłości czasu pracy w Polsce.
