Ministerstwo Finansów i Gospodarki nie widzi możliwości finansowania mediów publicznych z budżetu państwa przed osiągnięciem poziomu deficytu sektora finansów publicznych 4 proc. - napisano w opinii do projektu nowej ustawy medialnej. Jako rozwiązanie proponuje zastąpienie abonamentu innym źródłem dochodów.
W opinii podano, że projektowane rozwiązania będą generować bardzo duże skutki finansowe – o charakterze sztywnym - zwiększając wydatki budżetu państwa w ciągu 10 lat o kwotę ok. 25 mld zł, w tym w roku 2027 r. o kwotę 2,5 mld zł.
„Przedstawiona kwota jest niemożliwa do poniesienia przez budżet i będzie miała negatywny wpływ na sektor instytucji rządowych i samorządowych liczonego wg metodyki unijnej (ESA2010). Wprowadzenie mechanizmu finansowania misji mediów publicznych bezpośrednio z budżetu państwa i jednoczesna likwidacja abonamentu radiowo-telewizyjnego, czyli de facto wprowadzenie modelu finansowania misji publicznej mediów z budżetu państwa, będzie wymagało »wygospodarowania« środków w ramach limitu wynikającego ze stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) i spowolni proces konsolidacji fiskalnej” - napisano.
Według opinii zaproponowane rozwiązanie przenosi ciężar finansowania wydatków bezpośrednio na budżet państwa, natomiast źródło finansowania tych wydatków jest likwidowane – nie zaproponowano innego źródła pozyskania środków na finansowanie zadania.
„Wprowadzenie finansowania nowych zadań z budżetu państwa, przy jednoczesnym likwidowaniu źródeł ich finansowania, ma negatywny wpływ na stabilność finansów publicznych i zwiększa ryzyko napięć przy konstrukcji budżetu państwa w kolejnych latach” - napisano.
W ocenie resortu finansów optymalnym rozwiązaniem wydaje się zastąpienie opłaty abonamentowej innym źródłem dochodów. Jednocześnie nowy system gromadzenia środków na finansowanie misji publicznej mediów powinien być efektywny, prosty i równomiernie rozkładać obciążenia.
„Informujemy, że spółki publicznej radiofonii i telewizji, co do zasady, są częścią sektora instytucji rządowych i samorządowych (sektor GG) i utrata przez nich dochodów z abonamentu będzie wpływać na pogorszenie wyniku sektora GG. Zaprezentowana propozycja ustalenia stałej minimalnej kwoty dotacji z BP do spółek publicznej radiofonii i telewizji przyczynia się do usztywnienia wydatków budżetowych, co szczególnie jest niepożądane w obecnej sytuacji fiskalnej Polski i będzie miało negatywny wpływ na elastyczność polityki fiskalnej” - napisano.
Wskutek wysokiego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2023 r. Polska w lipcu 2024 r. została objęta procedurą nadmiernego deficytu. 21 stycznia Rada UE przyjęła rekomendacje dla Polski, wyznaczając 2028 rok jako termin zlikwidowania nadmiernego deficytu.
W opinii wskazano, że uwarunkowania ekonomiczne i dalsze ścisłe monitorowanie przez Komisję Europejską sytuacji oraz poziomu wydatków budżetowych Polski, w tym przede wszystkim zgodności tempa wzrostu wydatków netto z rekomendowanym przez Radę UE, oznaczają konieczność utrzymania ograniczeń w zwiększeniu wydatków budżetowych. Projektowane zmiany nie powinny zatem powodować dodatkowych obciążeń budżetu państwa. Należy dążyć do wypracowania rozwiązań, które w jak najmniejszym zakresie będą obciążały budżet państwa.
„W związku z powyższym wnoszę o zastosowanie mechanizmu uzależniającego wejście w życie ustawy od osiągnięcia wyniku sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości – 4 proc. (minus 4 proc.) PKB lub więcej. Zauważam, iż istnieją już w aktach prawnych przepisy uzależniające zmiany ustawowe od konkretnych okoliczności (wskazanych konkretnymi przepisami), które mogą wystąpić w przyszłości, czego przykładem jest ustawa o podatku od towarów i usług” - napisano.
Ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska 8 grudnia skierowała projekt nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji do konsultacji publicznych. Uwagi można zgłaszać do 23 stycznia 2026 r.
Projekt ma na celu odpolitycznienie mediów publicznych, zapewnienie stabilnego finansowania oraz wdrożenie do polskiego porządku prawnego Europejskiego Aktu o Wolności Mediów (EMFA), tj. postanowień rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia wspólnych ram dla usług medialnych na rynku wewnętrznym i zmiany Dyrektywy 2010/13/UE.
Ustawodawca podkreśla m.in., że obecny system finansowania mediów publicznych nie spełnia wymogów określonych w EMFA. Proponuje się uchylenie ustawy o opłatach abonamentowych, a co za tym idzie – likwidację obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych przez gospodarstwa domowe oraz inne podmioty zobowiązane do ich uiszczania. Jako podstawowe źródło finansowania misji publicznej nadawców publicznych proponuje się budżet państwa, z którego środki przekazywane byłyby na cele związane z realizacją misji publicznej. Proponowanym rozwiązaniem jest wpisanie w projekcie ustawy sztywnej wysokości kwoty (2,5 mld zł) finansowania budżetowego dla mediów publicznych.
„Zabezpieczenie w ten sposób minimalnej kwoty, jaką można przeznaczyć na media publiczne w danym roku, pozwoli na uniknięcie dyskusji nad jej wysokością w czasie debaty budżetowej, w wyniku której mogłaby ona ulec zmianie, gdyż takie rozwiązanie nie spełniałoby przewidzianego przez art. 5 ust. 3 EMFA wymogu stabilności systemu” – wskazano.
Środki finansowe przeznaczane na realizację misji publicznej będą przekazywane przez Ministra Finansów corocznie na rachunek zarządzany przez KRRiT. KRRiT będzie dokonywała podziału środków pomiędzy spółki publicznej radiofonii i telewizji na podstawie procedur określonych w przepisach ustawowych.
W uzasadnieniu napisano, że analiza potrzeb finansowych mediów publicznych związana z realizacją misji publicznej w 2024 r. wykazana w uzgodnionych z KRRiT kartach powinności wskazuje, że łączny koszt realizacji zadań misyjnych przez wszystkie spółki publicznej radiofonii i telewizji wynosi 3 mld 859 mln zł, a zatem jest wyższy od proponowanej kwoty finansowania publicznego.
„Dlatego też konieczne jest pozostawienie w ustawie z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji innych źródeł finansowania jednostek publicznej radiofonii i telewizji. Oznacza to, że pomimo przyjęcia znacznej części finansowania mediów publicznych przez budżet państwa w dalszym ciągu zostanie utrzymany tzw. mieszany system finansowania mediów publicznych, który jest co do zasady akceptowany przez KE oraz uważany za dopuszczalny przez orzecznictwo na gruncie TFUE i Protokołu amsterdamskiego w kontekście zasad pomocy państwa” – napisano.
Wyjaśniono, że „mieszany model finansowania mediów publicznych charakteryzuje się bowiem istnieniem, obok finansowania budżetowego, dopuszczalnością przeznaczenia na realizację misji publicznej przychodów ze źródeł niepublicznych”. (PAP)
(planujemy kontynuację tematu)
map/ akr/ miś/
