Francuz Henri B. Kagan i Japończyk Kenso Soai zostali tegorocznymi laureatami Nagrody Nobla z chemii - ogłosił w środę w Sztokholmie Komitet Noblowski. Badaczy doceniono za „odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej”.
Nobliści podzielą się po równo nagrodą w wysokości 12 mln koron szwedzkich (ok. 4,7 mln złotych).
Tegoroczni laureaci Nobla w dziedzinie chemii - Kenso Soai i Francuz Henri B. Kagan - dokonali odkryć, które pozwoliły zoptymalizować reakcje chemiczne służące do wytwarzania farmaceutyków, substancji smakowych i zapachowych oraz nowych materiałów.
Nagrodzone odkrycia umożliwiły syntezę tylko jednego lustrzanego odbicia danej cząsteczki (tzw. enancjomeru), co nikomu wcześniej się nie udało. Niektóre cząsteczki, takie jak aminokwasy, występują bowiem w dwóch postaciach będących swoimi lustrzanymi odbiciami. Jednak organizmy żywe zawierają tylko jedną z tych form – np. w przypadku aminokwasów tworzących białka jest to postać lewoskrętna.
Wcześniej jednak chemicy zawsze uzyskiwali w probówkach równe proporcje obu enancjomerów. Dążyli jednak do wytworzenia tylko jednego z tych lustrzanych odbić, ponieważ w przypadku cząsteczek oddziałujących na organizmy żywe – na przykład leków - tylko jedna z tych form wywołuje pożądany skutek. Udało się to osiągnąć dopiero tegorocznym noblistom. (PAP)
jjj/ agt/
