Strategicznym celem polityki gospodarczej realizowanej przez Lewicę i Demokratów jest przywrócenie mocy i trwałości fundamentów polskiej gospodarki, a tym samym zapewnienie stabilizacji wzrostu gospodarczego na wysokim poziomie przez jak najdłuższy czas. Realizacja tego celu jest warunkiem i gwarancją realizacji długofalowych celów rozwojowych i priorytetów społecznych programu LiD – budowy gospodarki opartej na wiedzy i nowoczesnego systemu edukacji oraz tworzenia systemu bezpieczeństwa społecznego. Podstawowym wyzwaniem dla polskiej gospodarki, charakterystycznym dla wszystkich krajów zmuszonych do doganiania krajów bardziej rozwiniętych, jest skuteczne wykorzystywanie istniejących przewag konkurencyjnych i budowanie nowych, bardziej nowoczesnych. Polska dzisiaj wciąż dysponuje istotnymi przewagami konkurencyjnymi wynikającymi z relatywnie niższych kosztów wytwarzania.
Ta przewaga kosztowa topnieje:
· z powodu konfrontacji z kontrahentami spoza Unii Europejskiej, z krajów Azji, Ameryki Łacińskiej - krajów, które rozwijają się jeszcze dynamiczniej niż my;
· w wyniku ciągłej presji aprecjacyjnej na złotego (w wyniku wzmocnienia naszej waluty polskie produkty stają się coraz droższe, a produkty importowane stają się coraz tańsze);
· w efekcie presji inflacyjnej.
Zjawiska te są poniekąd nieuchronne a konkurencyjna przewaga o charakterze kosztowym będzie się stale zmniejszać. Należy więc budować nowe przewagi konkurencyjne. W tym celu właśnie konieczna jest budowa gospodarki opartej na wiedzy, konieczne jest inwestowanie w ludzi i przechodzenie z produkcji prostej na bardziej skomplikowaną, wykorzystującą wysokie technologie. Tendencje te znajdują odzwierciedlenie w charakterystyce inwestycji zagranicznych w Polsce: coraz rzadziej inwestorzy poszukują w Polsce taniej siły roboczej, a coraz częściej dobrze wykształconych pracowników. Uznać należy, że jest to swego rodzaju wyścig z czasem. Z jednej strony gospodarka polska nieuchronnie traci kosztową przewagę konkurencyjną. Celem jest więc jej utrzymywanie, a przynajmniej tracenie jej w jak najwolniejszym tempie. W żadnym razie nie wolno sztucznie zwiększać tempa jej utraty. Z drugiej strony trzeba budować nowe przewagi. Trafność tej strategii obrazuje przykład Finlandii, która dzięki tej drodze z kraju bardzo biednego stała się wzorcem przewag konkurencyjnych opartych na wiedzy wzorem kraju, który osiągnął trwały sukces gospodarczy.
Z powyższego wynikają główne kierunki polityki gospodarczej dla Polski:
1) polityka makroekonomiczna – prowadzona w taki sposób, aby wzmacniać budowanie nowych przewag konkurencyjnych i jednocześnie osłabiać tempo utraty przewag istniejących;
2) polityka rynku pracy polegająca na inwestowaniu w ludzi, w ich edukację, na obniżaniu pozapłacowych kosztów pracy i jednoczesnym zwiększaniu aktywności zawodowej społeczeństwa;
3) polityka tworzenia nowoczesnej infrastruktury;
4) polityka wspierania rozwoju przedsiębiorczości;
5) polityka wspierająca innowacyjną przebudowę gospodarki;
6) polityka energetyczna zapewniająca bezpieczeństwo energetyczne i racjonalne wykorzystanie energii.
1) Polityka makroekonomiczna.
Po pierwsze, z punktu widzenia potrzeb makroekonomicznych, ważne jest, aby polityka budżetowa (czy też fiskalna) właściwie dostosowywała się do etapów cyklu koniunkturalnego to znaczy nie pogłębiała spowolnienia gospodarczego, ani nie powodowała podgrzewania koniunktury, kiedy jest to niepotrzebne. Innymi słowy polityka budżetowa nie powinna destabilizować gospodarki. Po drugie, polityka makroekonomiczna powinna koncentrować się na tym, by Polska jak najszybciej weszła do Europejskiej Unii Walutowej. Bez tego złoty będzie się wzmacniał, a niestabilność tego trendu dodatkowo utrudniać będzie prowadzenie działalności gospodarczej, w szczególności małym i średnim przedsiębiorstwom, które nie mogą się zabezpieczać przed ryzykiem walutowym. Trzeba zrobić wszystko, aby Polska jak najszybciej weszła do Europejskiej Unii Walutowej, ponieważ to daje jej dodatkowy czas na zbudowanie gospodarki nowoczesnej.
Widzimy wielkie korzyści związane ze wspólną walutą i zniesieniem ryzyka kursowego i kosztów wymiany: istotne zwiększenie napływu brakującego Polsce kapitału inwestycyjnego, zmniejszenie kosztów bieżącej wymiany gospodarczej, obniżenie stóp procentowych, nasilenia konkurencji cenowej, co jest korzystne dla konsumentów. Warto podkreślić, że we wszystkich krajach, które przeszły na euro tempo wzrostu cen spadło a nie wzrosło. Polsce brakuje kapitałów i każde utrudnienie w jego napływie, a ryzyko kursowe niewątpliwie stanowi takie utrudnienie, jest dla rozwoju niekorzystne. Po trzecie, polityka budżetowa jest narzędziem finansowania podstawowych funkcji społecznych (zapewnienia sprawnego funkcjonowania państwa, infrastruktury, porządku, w tym porządku prawnego, zapewnienia środków na system edukacji, ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego), a więc jest w istocie głównie polityką kształtowania wydatków.
Powinna zatem z jednej strony wspierać realizację celów strategicznych, dotyczących koniecznych zmian w realizacji tych podstawowych funkcji państwa (w tym wypadku zmian w systemie edukacji i opiece zdrowotnej oraz poprawie bezpieczeństwa społecznego), z drugiej zaś być głównym narzędziem kontroli finansów publicznych. Oznacza to, że kontrola finansów publicznych powinna następować poprzez kontrolę wydatków i tempa ich wzrostu. Dziś sytuacja gospodarcza jest nieporównanie lepsza od tej, która miała miejsce w roku 2001 czy też 2002. Konieczne jest jednak zdecydowanie się na pewne ograniczanie dynamiki wzrostu wydatków państwa. Innymi słowy, dobra koniunktura nie może być pretekstem do braku dyscypliny budżetowej, bo efektem tego jest późniejsza konieczność w okresie złej koniunktury istotnego ograniczania tempa wzrostu wydatków, albo nawet samych wydatków.
2) Polityka rynku pracy.
Jedną z największych słabości polskiej gospodarki jest jednoczesne występowanie, z jednej strony, wysokiego rejestrowanego bezrobocia, a z drugiej strony pogłębiającego się znacznego braku wykwalifikowanej kadry. Podstawowym kierunkiem działania powinno być unowocześnienie systemu edukacyjnego. Ponadto polityka rynku pracy powinna coraz bardziej koncentrować się na aktywizacji i reaktywizacji zawodowej kobiet i osób w wieku średnim. Należy te osoby przekonać – poprzez stosowne instrumenty wsparcia - że warto jest wrócić do pracy. Rynek pracy ich coraz bardziej potrzebuje – są oni wielkim polskim kapitałem. Niezbędne są rozwiązania umożliwiające aktywność zawodową niepełnosprawnych, która w Polsce jest dwa razy niższa niż w innych krajach Unii Europejskiej.
3) Polityka tworzenia nowoczesnej infrastruktury.
Piętą achillesową polskiej gospodarki jest słaby stan dróg. Lewica i Demokraci przyspieszą budowę autostrad po karygodnych opóźnieniach i zaniedbaniach ostatnich rządów. Ich brak z góry eliminuje Polskę jako miejsce wielu potencjalnych inwestycji. Przerzucenie całości finansowania autostrad na środki publiczne, co zapowiedział rząd PiS, nawet zakładając duże wykorzystanie dotacji unijnych stanowiłoby bardzo poważne obciążenie budżetu i jak było do przewidzenia okazało się wąskim gardłem. Inne media transportu: koleje, szlaki wodne, transport lotniczy też są w złym stanie i wymagają znaczącego wsparcia ze środków publicznych.
Ograniczenia finansowe budowy infrastruktury, czy to dróg, autostrad, czy kolei, są dzisiaj mniejsze nie tylko ze względu na dostęp do środków unijnych, ale także ze względu na lepszą sytuację budżetową państwa. Tym niemniej wykorzystamy szeroko partnerstwo publiczno-prywatne dla pozyskania funduszy na rozwój infrastruktury, szczególnie autostrad i lotnisk. Każda budowa dróg wymusza konieczność podejmowania decyzji. Czyli trzeba po prostu podejmować decyzje. Ponadto trzeba usprawnić proces inwestycyjny. Przez ponad dwa lata nie uchwalono nowego prawa o zagospodarowaniu przestrzennym. Dla powstania w szybkim czasie nowoczesnej infrastruktury konieczny jest sprawny system zarządzania, modyfikacja istniejących przepisów oraz kompetentni i odpowiedzialni urzędnicy. LiD zapewni wprowadzenie do systemu tych trzech czynników.
4) Polityka wspierania rozwoju przedsiębiorczości
Przedsiębiorcy potrzebują przede wszystkim stabilnego i przejrzystego systemu prawnego, w którym się poruszają – nadmiar regulacji blokuje przedsiębiorczość. System ten powinien charakteryzować się minimalizacją obciążeń nakładanych na przedsiębiorców. Ponadto bardzo ważne jest, aby każdy przedsiębiorca wiedział o dostępnych instrumentach wsparcia w prowadzeniu działalności gospodarczej oraz potrafił umiejętnie z nich korzystać. Powrócimy do rozwiązań, które były przyjęte w poprzedniej kadencji. Rozwiązania, które zostały zamrożone na początku rządów PiS, a porozumienie Lewica i Demokraci wprowadzi w życie. Potrzebne jest ciągle odwlekane wprowadzenie zasady „jednego okienka” przy podejmowaniu działalności gospodarczej, przy założeniu, iż zachowany będzie związek małych i średnich przedsiębiorców z samorządami terytorialnymi poprzez system rejestracji działalności gospodarczej.
Przedsiębiorcy, którzy nie zatrudniają pracowników będą mieli możliwość zawieszania prowadzenia działalności gospodarczej. Prowadzone będą prace nad dalszym ograniczeniem klina podatkowego - zwolnimy na 3 lata pracodawców z opłat na ubezpieczenia społeczne w odniesieniu do rodziców powracających do pracy z urlopów wychowawczych bądź macierzyńskich (rodzicielskich) oraz w stosunku do absolwentów szkół i uczelni. Stworzymy kompleksowy elektroniczny system informacyjny dla przedsiębiorców i osób zainteresowanych rozpoczęciem działalności gospodarczej, który w czytelny sposób będzie prezentował m.in. zasady rozpoczynania i prowadzenia działalności gospodarczej, a także informacje o dostępnych instrumentach wsparcia przedsiębiorców oraz warunkach i procedurach niezbędnych do uzyskania tego wsparcia.
5) Polityka wspierająca innowacyjną przebudowę gospodarki
Priorytetem LiD będzie budowa gospodarki opartej na wiedzy – w tym wspieranie działalności innowacyjnej. W tym celu m.in. zmieniona zostanie ustawa o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej, w kierunku usprawnienia istniejących procedur oraz poszerzenia dostępnych instrumentów wsparcia. Nakłady w budżecie państwa na działalność B+R będą sukcesywnie rosnąć, dzięki czemu będzie możliwe budowanie nowych przewag konkurencyjnych. Fundusze strukturalne będą skierowane w większym stopniu na wsparcie takich działań, które unowocześniają produkcję i przechodzą na tzw. „wysokie technologie”.
Nadal prowadzona będzie prywatyzacja, gdyż w wielu przypadkach utrzymywanie spółek Skarbu Państwa jest nieuzasadnione ekonomicznie i rzadko przyczynia się do innowacyjności i zyskowności czy poprawy konkurencyjności. Ponadto spółki te, ich zarządy i rady nadzorcze stały się siedliskiem korupcji politycznej. Prywatyzacja prowadzona będzie w sposób przejrzysty. LiD zadba także lepiej o przyszłość pracowników w restrukturyzowanych przedsiębiorstwach. Polskiej gospodarce zależy także na pozyskiwaniu nowych technologii poprzez inwestycje zagraniczne. Dlatego powinien powstać program ułatwień: organizacyjnych, infrastrukturalnych oraz regulacyjnych, które przyczynią się do tego, że Polska będzie nada krajem konkurencyjnym wobec innych rynków, które rywalizują z Polską w pozyskiwaniu nowoczesnych technologii.
6) Polityka energetyczna zapewniająca bezpieczeństwo energetyczne i racjonalne wykorzystanie energii.
Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego oraz racjonalne, oszczędne wykorzystanie energii należą do podstawowych kierunków polskiej polityki gospodarczej. Wykorzystywane będą krajowe zasoby energetyczne, łącznie z głównym polskim bogactwem – węglem kamiennym. Wymaga to zmian technologicznych w wydobyciu i przetwarzaniu węgla. Dzięki środkom europejskim polski przemysł węglowy dostosowany zostanie do standardów produkcji czystej energii węglowej. W sprawie dywersyfikacji dostaw surowcowych, koniecznym i tanim rozwiązaniem będzie połączenie polskiego systemu energetycznego z europejskim we wszystkich rodzajach energii. Udzielana będzie pomoc polskim firmom w racjonalnych ekonomicznie inwestycjach surowcowych za granicą. Dalsza rozbudowa energetyki odnawialnej oraz wzrost jej udziału w polskim zasobie energetycznym, będzie możliwy dzięki warunkom regulacyjnym przyjaznym dla rozwoju tego rodzaju energii. Wdrażane będą zasady oszczędnego zużycia energii w budownictwie, przemyśle oraz gospodarstwach domowych.
| Skrót programu gospodarczego LiD | Porównanie programów gospodarczych najważniejszych partii politycznych |
Źródło:
