Nowi klienci mogą liczyć na znacznie wyższe oprocentowanie lokat niż osoby, które od lat korzystają z usług banku. Rzecznik Finansowy krytycznie ocenia takie praktyki. Tymczasem w sporze klienta z Credit Agricole stwierdził, że bank ma rację. Poprosiliśmy o wyjaśnienie tego stanowiska.


Banki od lat stosują promocje, w których najwyższe oprocentowanie lokat i kont oszczędnościowych zarezerwowane jest dla nowych klientów. Osoby korzystające z ich usług od dłuższego czasu często nie mogą skorzystać z równie atrakcyjnych warunków, nawet jeśli powierzają bankowi znaczne oszczędności.
W maju opisaliśmy ten problem na łamach Bankier.pl. Rzecznik Finansowy, którego poprosiliśmy wówczas o opinię, zwrócił uwagę, że choć takie różnicowanie ofert jest co do zasady prawnie dopuszczalne, budzi zastrzeżenia w świetle Kanonu Dobrych Praktyk Rynku Finansowego. Dokument ten zobowiązuje jego sygnatariuszy do stosowania jednolitych, merytorycznie uzasadnionych kryteriów różnicowania ofert.
Zobacz także
Rzecznik wskazywał, że trudno uznać sam brak wcześniejszego korzystania z oferty banku za wystarczające uzasadnienie oferowania klientom odmiennych warunków.
Rzecznik przyznał rację bankowi
Po publikacji skontaktował się z nami klient Credit Agricole, który postanowił zakwestionować zasady oprocentowania depozytów. Złożył reklamację, a następnie zwrócił się o interwencję do Rzecznika Finansowego. Liczył na wyjaśnienie, czy bank przestrzega standardów, do których sam się zobowiązał.
Odpowiedź była dla niego zaskoczeniem. We wrześniu Biuro Rzecznika Finansowego poinformowało o zakończeniu interwencji, stwierdzając: „Naszym zdaniem bank ma rację w tym sporze”.
W piśmie wskazano, że różnicowanie oprocentowania ze względu na status nowego lub obecnego klienta jest prawnie dopuszczalne. Zdaniem Biura Rzecznika kryterium to wydaje się wystarczające do różnicowania oferty.
Credit Agricole argumentował, że poszczególne promocje mają własne regulaminy, obowiązują przez określony czas i są dostępne dla wszystkich osób spełniających określone warunki. Lokata powitalna ma natomiast zachęcać nowych klientów do otwarcia konta i rozpoczęcia współpracy z bankiem.
Czytelnik zwrócił jednak uwagę na rozbieżność między wcześniejszą publiczną krytyką takich praktyk a oceną przedstawioną w jego sprawie. Skoro Rzecznik kwestionował zasadność premiowania nowych klientów, dlaczego teraz uznał argumentację banku za przekonującą?
W październiku Biuro Rzecznika ponownie przeanalizowało sprawę. Przyznało wówczas, że pismo kończące interwencję nie zostało sformułowane dostatecznie precyzyjnie, co mogło wywołać wrażenie niespójności stanowisk.
Rzecznik wyjaśnia, skąd wzięła się rozbieżność
O komentarz poprosiliśmy również biuro prasowe Rzecznika Finansowego.
„Podtrzymujemy stanowisko przedstawione w maju” – przekazało w odpowiedzi dla Bankier.pl.
Jak wyjaśnia Rzecznik, w obu przypadkach oceniano tę samą praktykę, ale z dwóch różnych perspektyw. Pierwsza dotyczy przestrzegania przez banki dobrych praktyk i standardów relacji z klientami. Druga odnosi się do możliwości skutecznego dochodzenia roszczeń przed sądem.
Rzecznik nadal uważa, że oferowanie nowym klientom znacznie korzystniejszych warunków może budzić wątpliwości z punktu widzenia Kanonu Dobrych Praktyk Rynku Finansowego. Nie oznacza to jednak automatycznie naruszenia prawa.
„W tej konkretnej sprawie Rzecznik nie znalazł wystarczających podstaw prawnych, aby uznać, że klient mógłby skutecznie dochodzić od banku zapłaty kwoty odpowiadającej różnicy pomiędzy oprocentowaniem oferowanym dotychczasowym i nowym klientom” – wyjaśnia biuro prasowe.
Eksperci Rzecznika, kończąc nieskuteczną interwencję, oceniają bowiem również szanse klienta na wygraną przed sądem. Nie rekomendują występowania z pozwem, jeśli prawdopodobieństwo uzyskania świadczenia pieniężnego jest niewielkie.
Dobre praktyki nie zawsze dają podstawy do roszczeń
Sednem problemu jest charakter Kanonu Dobrych Praktyk Rynku Finansowego. To dokument samoregulacyjny, a nie źródło powszechnie obowiązującego prawa. Jak podkreśla Rzecznik, co do zasady nie może więc stanowić samodzielnej podstawy do dochodzenia przed sądem dodatkowych odsetek.
Nie oznacza to, że banki mogą dowolnie traktować zapisy Kanonu. Rzecznik podtrzymuje zastrzeżenia wobec preferencyjnego traktowania nowych klientów, ale odróżnia naruszenie przyjętych przez sektor standardów od naruszenia przepisów prawa.
„Stanowisko przekazane klientowi nie oznacza zmiany oceny Rzecznika dotyczącej samej praktyki rynkowej” – zaznacza biuro prasowe.
Sprawa Credit Agricole pokazuje, jakie ograniczenia napotyka klient próbujący zakwestionować mniej korzystne oprocentowanie depozytu. Może złożyć reklamację i wystąpić do Rzecznika Finansowego, ale samo wykazanie wątpliwości dotyczących przestrzegania Kanonu nie wystarczy, aby uzyskać oprocentowanie oferowane nowym klientom.
Osobną kwestią pozostaje egzekwowanie standardów, do których przestrzegania zobowiązały się banki. Rzecznik nadal krytycznie ocenia niektóre praktyki stosowane na rynku depozytowym. Nie jest to jednak równoznaczne z możliwością nakazania bankowi wyrównania oprocentowania dotychczasowym klientom.


































































