W ciągu ostatnich czterech lat państwa europejskie zawarły siedem razy więcej porozumień obronnych niż przez poprzednich osiem lat – zauważa w czwartek norweski dziennik „Aftenposten”. Jego zdaniem Europa buduje sieć bezpieczeństwa na wypadek odwrotu Stanów Zjednoczonych.
Od rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 r. państwa Europy zawarły 175 wzajemnych porozumień obronnych. Przez poprzednich osiem lat podpisały ich 25. Gwałtowne przyspieszenie współpracy to według gazety nie tylko odpowiedź na zagrożenie ze strony Rosji. Nowe sojusze mają wyrażać także obawy Europy o przyszłość amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa.
„Stany Zjednoczone ograniczyły obecność wojskową w Europie i należy spodziewać się kolejnych redukcji zaangażowania ze strony Waszyngtonu. W obliczu agresywnej Rosji wątpliwości co do woli i zdolności Amerykanów do obrony Europy zmobilizowały Europejczyków” – ocenił „Aftenposten”.
Najwięcej porozumień obronnych od 2014 roku zawarły Francja (38), Niemcy i Wielka Brytania (po 36). Polska uczestniczy w 25 nowych porozumieniach, a Norwegia w 31. Oslo i Warszawa podpisały wzajemne porozumienie 12 października w trakcie wizyty premiera Jonasa Gahr Stoere w Polsce.
Cytowany przez gazetę ekspert Robin Allers z norweskiego Instytutu Studiów Obronnych uważa, że wspólnym mianownikiem wzajemnych sojuszy jest potrzeba posiadania efektywnych w krytycznym momencie relacji.
„Wiążemy się z tymi, o których rzeczywiście sądzimy, że mogą przyjść nam z pomocą” – stwierdził Allers.
„Aftenposten” ocenił jednak, że same porozumienia między europejskimi partnerami nie wystarczą do zastąpienia Stanów Zjednoczonych.
„USA są niczym «system operacyjny NATO». Bez amerykańskiego wywiadu, satelitów i łączności europejskie armie tracą zdolność działania jako jedna siła” – zauważył dziennik.
W opinii „Aftenposten” nowe porozumienia obronne to tylko jeden z zachodzących ostatnio procesów, a cytowani eksperci wskazują inne działania konieczne dla wzmocnienia europejskiej samodzielności.
Według przywołanego opracowania Europejskiej Rady Spraw Zagranicznych (ECFR) pt. „Making defense European again”, aby Europa mogła bronić się bez USA, musi spełnić trzy warunki. Przede wszystkim konieczny jest wspólny system podejmowania decyzji, łączący dowodzenie NATO, fundusze unijne i grupy państw zdolnych do szybkiego działania.
Drugim z warunków jest rozbudowa przez europejskie państwa sił zbrojnych zdolnych do odstraszania i samodzielnej obrony.
Trzecim, kluczowym warunkiem jest głęboka integracja europejskiego przemysłu zbrojeniowego.
Z Oslo Mieszko Czarnecki (PAP)
cmm/ mal/
