Analiza: ZUS powiększa zadłużenie wobec OFE do ok. 8 mld zł.
Wczoraj ZUS oficjalnie podał swoje zobowiązania wobec OFE. Na dzień dzisiejszy kwota długu wynosi już 6,3 mld zł. + bliżej nie sprecyzowane odsetki. Minister pracy Jerzy Hausner poinformował, że kwota na odsetki jest w budżecie państwa bądź też ZUS z powodzeniem znajdzie ją u siebie. Ciekawe gdzie jest ta kwota ?Szkoda, że skoro kwota odsetek nie stanowi problemu dla spłacających, to czemu nie podano jej do publicznej wiadomości. Ile może ona wynosić ? Sądzę, że najbardziej ostrożnościowe szacunki mówią o sumie rzędu 1,7 -2,0 mld zł. Czyli, że całkowite zobowiązania ZUS wobec OFE wynoszą ponad 8 mld zł. A to już łącznie z deficytem budżetowym roku 2001 wynosi ok. 40 mld zł. Dlaczego łączę te dwie kwoty ? Dlatego, że jeszcze tak niedawno minister finansów obiecywał szybkie uregulowanie długu ZUS wobec OFE, a następnie równie szybko się z tego pomysłu wycofał. Okazałoby się bowiem, że potrzeba do tego powiększyć deficyt budżetowy do sumy 40 mld zł., a następnie taki sam deficyt zaproponowano by na rok 2002, i to przy dodatkowych podatkach i cięciach w wydatkach.
Obecnie sytuacja jednak wcale nie jest lepsza. Mamy obecnie zaplanowane 40 mld zł. deficytu, i do tego 8 mld zł. zaległości wobec OFE. Za chwilę dowiemy się czy powstały kolejne zaległości w styczniu, a przecież z dostępnej w prasie analizy jednego z dziennikarzy zrobionej w na początku trzeciej dekady miesiąca wynikało, że znów pieniądze nie są przekazywane w tej ilości co powinny. Jeśli więc mimo wszystko zaległości będą rosły, to po I półroczu 2002 roku mogą przekroczyć 10 mld zł.
Jak rząd spłaci takie sumy ? Zapewne będzie usiłował zamienić (skonwertować) zadłużenie na obligacje lub inne dłużne papiery wartościowe. Być może część akcji prywatyzowanych w przyszłości spółek zostanie w ten sposób również zaoferowanych OFE. Teoretycznie skarb państwa mógłby OFE zaoferować papiery dłużne ZUS, które mogłyby być później wymieniane na akcje prywatyzowanych spółek. Myślę, że byłoby to najkorzystniejsze wyjście z sytuacji zarówno dla budżetu, jak i dla OFE. Inaczej bowiem OFE nigdy nie doczekają się tych pieniędzy. Zaś prowizje OFE potrąciłyby sobie od całości przyrostu majątku korzystając z bieżąco wpływających składek członków.
Innym wyjściem byłaby zamiana długu ZUS na obligacje skarbu państwa o bardzo długim terminie zapadalności i zmiennym w stosunku rocznym uzależnionej od stopy procentowej NBP kuponie. Wówczas jednak należałoby liczyć się z e wzmożonym zakupem akcji przez OFE, gdyż taka konwersja zmieniłaby trwale strukturę aktywów w portfelach OFE.
Rząd zaproponował również aby umożliwić OFE inwestycje w listy zastawne, które mają być alternatywą wobec obligacji i akcji. Jednocześnie z rezerwą odniósł się do propozycji OFE zwiększenia limitów inwestycji za granicą. Zapewne jest to spowodowane obawą o jeszcze większą nierównowagę zewnętrzną.
Podsumowując, chciałbym zwrócić uwagę na fakt, że dług ciągle narasta, a jego wartość bezwzględna zaczyna być już poważnym problemem finansów publicznych. W dalszej perspektywie pojawi się problem traktowania pieniędzy OFE jako sektora publicznego lub prywatnego. Jeśli to pieniądze prywatne - to jest to zadłużenie ZUS jest de facto długiem publicznym, a po wejściu do EU przestaną obowiązywać ograniczenia w inwestowaniu kapitału za granicą. Jeśli to sektor publiczny - to można te pieniądze bez końca zamiatać pod dywan udając że mamy ograniczony i stabilny deficyt finansów publicznych, a same OFE zręcznie wykorzystać do nakręcenia koniunktury giełdowej w celu osiągnięcia wyższych cen transakcyjnych w prywatyzacji polskich przedsiębiorstw przez skarb państwa.
[Rafał Wójcikowski]
Źródło:
