Szerokie i głębokie
Znaczenie formacji jest ściśle uzależnione od jej szerokości i głębokości. Im dłużej trwa wypełnianie się formacji i im większe są wahania ceny w jej ramach, tym większy jest późniejszy zasięg wybicia z niej. Jednak aby ustrzec się błędnych sygnałów warto ustalić pewne kryteria, pozwalające zminimalizować ryzyko błędnych interpretacji. Najważniejszymi są zasada 3-procentowego potwierdzenia (filtru), stosowana jednak bardziej dla trendów długoterminowych, oraz potwierdzenia we wzroście wolumenu przy opuszczaniu formacji.
Głowa z ramionami
W przypadku trendu zwyżkującego, formacja ta przedstawia trzy kolejne zwyżki i kontrakcje, z których druga zwyżka – głowa – osiąga wyższy poziom niż pierwsza i trzecia zwane ramionami. Niższy poziom trzeciej zwyżki jest ostrzeżeniem przed możliwością zmiany zwyżkującego trendu na zniżkujący. W przypadku trendu zniżkującego mamy do czynienia z tzw. odwróconą formacją głowy i ramion. Przedstawia ona trzy kolejne zniżki i kontrakcje, z których druga zniżka (głowa) osiąga niższy poziom cen niż zniżka pierwsza i trzecia (ramiona). Możliwym ostrzeżeniem przed zmianą trendu jest wyższy poziom trzeciej zniżki (prawego ramienia). Jednak pełne i prawidłowe ukształtowanie się formacji zależy od dwóch czynników: pokonania linii szyi (zazwyczaj płaskiej linii trendu przebiegającej pod ostatnimi dwoma punktami odbicia) oraz odpowiedniego rozkładu wolumenu, podczas kształtowania się formacji. W przypadku trendu zwyżkującego największy obrót powinien być podczas formowania się lewego ramienia, średni podczas formowania się głowy i najniższy podczas formowania się prawego ramienia. Zwiększone obroty towarzyszyć powinny dopiero przy przełamaniu linii szyi. Po jej przełamaniu następuje zwykle powrót cen do poziomu przełamania na niższych obrotach, po czym następuje właściwa zniżka. W przypadku trendu zniżkującego najniższy obrót powinien być przy kształtowaniu się lewego ramienia, średni podczas formowania się głowy i najwyższy podczas formowania się lewego ramienia.Formacje głowy i ramion oraz odwróconej głowy i ramion wraz z zaznaczonymi obrotami:
Istotną cechą formacji jest możliwość określenia zasięgu ruchu cen po jej opuszczeniu. Metoda opiera się na wysokości formacji – pionową odległość od głowy do linii szyi odmierzamy w dół od punktu przerwania tej linii. Należy jednak pamiętać, że wyznaczany w ten sposób poziom cen stanowi jedynie minimalny zasięg ich ruchu. Docelowy poziom cen może zależeć od czynników takich jak istotne poziomy wsparcia i oporu na wykresie kursu, długoterminowe linie trendu, czy procentowe zniesienia ruchu poprzedzającego utworzenie się formacji.
Podwójny szczyt i podwójne dno
Formacja ta jest najczęściej spotykana i rozpoznawalna obok formacji głowy i ramion. Mamy tu do czynienia z dwoma dnami, bądź wierzchołkami, utworzonymi na zbliżonym poziomie cenowym. Wolumen na ogół bywa większy przy kształtowaniu się pierwszego ekstremum i zwiększa się ponownie po przełamaniu linii wyznaczonej przez ostatni punkt odbicia. Dla zmniejszenia ryzyka błędnej interpretacji stosuje się podobnie jak przy innych formacjach filtr procentowy (od 1 do 3 proc.), a także regułę dwudniowego przebicia, oraz uwzględniania tylko cen zamknięcia notowań. Duże znaczenie ma też czas kształtowania się formacji, jest ona najbardziej wiarygodna, gdy odstęp pomiędzy dnami lub szczytami, wynosi co najmniej jeden miesiąc. Metoda pomiaru jest oparta na wysokości formacji odliczanej od punktu jej przełamania.Formacje podwójnego szczytu i podwójnego dna wraz z zaznaczonymi obrotami:
Formacja spodka
Ze względu na bardzo powolną i stopniową zmianę trendu jest to formacja spotykana dosyć rzadko w analizie technicznej. Nazywa się ją różnie, spodkiem, zaokrąglonym szczytem lub dnem, misą, czy nawet rondlem. Występuje zarówno dla trendu zniżkującego jak i zwyżkującego (odwrócony spodek). W obu przypadkach wolumen zmniejsza się w miarę zbliżania się do punktu zwrotnego, dramatycznie się zwiększa przy kształtowaniu się ekstremum cenowego, a następnie wraca do poprzednich wartości i spokojnie rośnie wraz z wykształcaniem się nowego trendu. Nieraz, przy końcu formacji, ceny przez jakiś czas oscylują w trendzie bocznym, tworząc tzw. platformę, po czym następuje kontynuacja ukształtowanego się podczas tworzenia formacji trendu. Pomiaru cen dokonuje się na podstawie czasu kształtowania się formacji, oraz wielkości poprzedzającego ją trendu.Formacja spodka wraz z zaznaczonymi obrotami:
Formacja „V”
Podstawowym warunkiem jej wystąpienia jest istnienie silnego i gwałtownego trendu. Praktycznie nie występuje przy niej tzw. faza przejściowa, w której ceny poruszają się w trendzie bocznym. Zmiana trendu dokonuje się nagle, bez żadnego ostrzeżenia, choć najczęściej sygnałem jest tutaj sesja, bądź dwie, na bardzo dużym obrocie, kiedy następuje wyczerpanie się obecnego ruchu. Pierwszym sygnałem odwrotu cen jest pokonanie silnie nachylonej linii trendu, jednak pełne ukształtowanie się formacji następuje, kiedy ceny wracają do punktu, z którego rozpoczął się uprzedni ruch. Czasami mamy do czynienia z tzw. formacją „V z platformą”. Najczęściej kształtuje się ona podczas kształtowania się prawej strony formacji, przybierając formę umiarkowanej zwyżki bądź zniżki, w zależności od uprzedniego trendu.Formacje „V”
Analiza formacji litery „V” należy do jednej z najtrudniejszych w analizie technicznej, chociażby z tego powodu, że nie ma żadnej pewności, czy dojdzie do jej pełnego ukształtowania. Sporym czynnikiem ryzyka jest także bardzo wysoka zmienność rynku, która towarzyszy jej formowaniu.
Marek Rogalski
Źródło:
