Związek Banków Polskich ocenia, że proponowane zmiany w systemie Funduszu Wsparcia Kredytobiorców (FWK) skutkować będą zaostrzeniem polityki kredytowej przez banki, a wprowadzenie w wakacjach kredytowych parametru raty do dochodu może oznaczać konieczność dopłat na FWK ponad 4 mld zł rocznie.
"Przewymiarowanie dostępności FWK poprzez zbyt niskie RdD (obniżenie do 40 z 50 proc. - PAP) oraz zbyt wysoki parametr minimalnego dochodu rozporządzalnego po odjęciu kosztów obsługi kredytu wymuszą na bankach dokonanie zmiany polityki kredytowej skutkujące jej zaostrzeniem, co przełoży się na ograniczenie zdolności kredytowej i obniżenie dostępności kredytów:
- banki nie będą mogły, ze względów ostrożnościowych, udzielać kredytów tym osobom, które na moment aplikowania o kredyt spełniają przesłanki dostępu do wsparcia w ramach FWK;
- spadnie dostępna kwota kredytu dla wszystkich grup kredytobiorców (średnio o 20-30 proc. dla gospodarstw 2- i 3-osobowych);
- uderzy to szczególnie w rodziny wielodzietne, gdzie dostępna kwota kredytu może obniżyć się nawet o ponad 70 proc. (dla gospodarstw 5-osobowych)" - napisano.
Według ZBP kalibracja systemu FWK powinna być dokonana w oparciu o szereg symulacji.
"Przy doborze granicznych wartości RdD należy uwzględnić poziomy RdD, przy jakich były udzielane kredyty obecnie aktywne w portfelach banków. Wskaźniki zabezpieczające dochód pozostający w gospodarstwie domowym na osobę nie powinny stać w kolizji ze stosowaną praktyką określania zdolności kredytowej oraz tworzyć sytuacji, w której o wsparcie z FWK będą występować kredytobiorcy faktycznie go niepotrzebujący" - ocenia ZBP.
ZBP zwraca uwagę, że czynnikiem potencjalnie zwiększającym wykorzystanie wsparcia w ramach FWK będzie ograniczenie dostępu do wakacji kredytowych poprzez zastosowanie kryterium RdD > 35 proc.
"Może to oznaczać konieczność dokonania dopłat do Funduszu na poziomie przekraczającym 4 mld zł rocznie, co nie zostało ujęte w Ocenie Skutków Regulacji" - dodano.
Bankowcy w swojej opinii stwierdzili, że pozytywnie odbierają „projektowane rozwiązania, odnoszące się do liberalizacji zasad uzyskania wsparci z FWK”. Dodali, że instrumenty pomocowe oferowane w ramach Funduszu Wsparcia Kredytobiorców, powinny być „podstawowym i jedynym mechanizmem wsparcia kredytobiorców, którzy z przyczyn obiektywnych znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej”.
„Jednocześnie Związek Banków Polskich krytycznie ocenia wydłużenie okresu funkcjonowania wakacji kredytowych, nawet przy założeniu przyjęcia ograniczenia w postaci kryterium dostępowego i wnosi o rezygnację z tego rozwiązania. Wbrew populistycznym hasłom funkcjonującym w przestrzeni publicznej, analizy wskazują, że wakacje kredytowe są w istocie iluzorycznym wsparciem dla osób, które w związku ze wzrostem stóp procentowych napotykają problemy z bieżącą płynnością i terminowym regulowaniem zobowiązań z tytułu kredytów mieszkaniowych” – stwierdzono w opinii ZBP.
W projekcie ustawy, wydłużającej wakacje kredytowe, zapisano, że kredytobiorcy, których rata przekracza 35 proc. dochodu, będą mogli zawiesić spłatę raty kredytu w wymiarze 1 miesiąca na kwartał, przy czym w I kw. 2024 r. z wakacji będzie można skorzystać tylko w marcu.
W projekcie znalazły się też zapisy, na mocy których ulegnie obniżeniu wskaźnik raty do dochodu (z 50 do 40 proc.), uprawniający do skorzystania ze wsparcia z FWK. Wskaźnik ten oznacza stosunek wydatków kredytobiorcy związanych z obsługą miesięcznej raty kapitałowej i odsetkowej kredytu mieszkaniowego do miesięcznego dochodu gospodarstwa domowego kredytobiorcy.
Jednocześnie w projekcie proponuje się, aby umorzenie 64 rat zwrotu wsparcia lub pożyczki na spłatę zadłużenia następowało po dokonaniu, bez opóźnienia, spłaty 134 rat. Obecne przepisy pozwalają na umorzenie 44 rat, po dokonaniu spłaty 100 rat. To sprawi, że kwota umorzenia będzie mogła wynieść 33 tys. zł w miejsce obecnych 22 tys. zł.
Jednocześnie okres, przez jaki wsparcie będzie mogło być udzielane, ma zostać wydłużony z obecnych 36 do 40 miesięcy, a także ma zostać zwiększona wartość maksymalnego wsparcia z dotychczasowego poziomu 2 tys. zł do 2,5 tys. zł. Wydłużony będzie również okres spłat wsparcia lub pożyczki z obecnych 144 rat do 200 rat.
W przypadku wakacji kredytowych, z których można było skorzystać w latach 2022-2023, nie było ograniczeń dochodowych, warunkujących skorzystanie z tego rozwiązania. W roku 2022 z wakacji można było skorzystać w ciągu dwóch miesięcy III i IV kw., zaś w roku 2023 z wakacji można było skorzystać w ciągu jednego miesiąca w każdym z czterech kwartałów.tus/ ana/
