W dwudziestoleciu międzywojennym najbardziej znany był Powszechny Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych (PZUW), który po wojnie „pozbawiono” wzajemności, przekazując cały majątek państwowemu PZU. Mimo że ubezpieczenia oferowane w formie towarzystw ubezpieczeń wzajemnych mają w Polsce długą historię (ramka 1), to kiedy w 1990 roku rozpoczęły działalność nowe zakłady ubezpieczeń w formie spółek akcyjnych, nie było zainteresowania powstawaniem TUW-ów. Polacy nie mieli pieniędzy, aby stać się udziałowcami towarzystw ubezpieczeń wzajemnych oraz nie było regulacji prawnych dotyczących TUW-ów. Wprowadzenie w latach dziewięćdziesiątych nowego prawa ubezpieczeniowego umożliwiało tworzenie zakładów ubezpieczeń w dwóch formach organizacyjnych: jako spółki akcyjnej lub towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych.
W 1992 roku rozpoczęło działalność utworzone pierwsze po wojnie towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych – TUW TUW zrzeszające rolników. Na jego powstanie duży wpływ miało lato 1990 roku, kiedy to burze gradowe spustoszyły w województwie zamojskim zbiory rolników. Posłem z tego terenu był wówczas Henryk Wujec i on wraz z Andrzejem Bratkowskim i Stefanem Bratkowskim odświeżyli ideę towarzystw ubezpieczeń wzajemnych. Utworzeniem TUW-u zainteresowano fundację Akcji Demokratycznej, Fundację Pomoc Społeczna SOS, Fundację Inicjatyw Społeczno-Gospodarczych, Społeczną Fundację Solidarności, a także Zachodnio- Europejski Holding Towarzystw Ubezpieczeniowych. TUW TUW zostało wpisane do rejestru towarzystw wzajemnych w lutym 1992 roku, jako nr 1.
NOWE PODMIOTY
Trzy lata później, w 1995 roku, powstało TUW „Praca”. Towarzystwo w sierpniu 1997 roku stało się częścią struktury systemu spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, czego efektem była zmiana nazwy na TUW SKOK i rozpoczęcie działalności na rynku SKOK-ów. Członkami TUW SKOK są członkowie spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, ich rodziny, pracownicy kas, KSKOK oraz inne podmioty związane z systemem SKOK-ów. Uzyskanie członkostwa przez osobę fizyczną związane jest z zawarciem umowy ubezpieczenia, wykupieniem minimum jednego udziału (1 złoty) oraz opłaceniem wpisowego (także 1 złoty).
Także w 1995 roku rozpoczęło działalność TUW „Rejent-Life” z siedzibą w Poznaniu – pierwszy TUW życiowy założony przez organa samorządu notarialnego. Jego udziałowcami są wszystkie izby notarialne w Polsce. Członkami są notariusze prowadzący kancelarie notarialne w Polsce, ich małżonkowie oraz asesorzy notarialni.
Drugi życiowy TUW powstał w 2003 roku. TUW MACIF Życie jest jedynym w Polsce TUW-em „życiowym”, otwartym dla wszystkich chętnych, niezależnie od wykonywanego zawodu, dochodu czy miejsca zamieszkania. Każdy może się ubezpieczyć w towarzystwie i zostać jego członkiem. Oferta towarzystwa jest kierowana przede wszystkim do osób indywidualnych, do przedsiębiorców, którzy korzystają ze specjalnie przygotowanych dla nich programów. Osobną grupą, do której są kierowane ubezpieczenia tego towarzystwa jest coraz liczniejsza grupa klientów banków i innych instytucji finansowych.
Także w 2003 roku uzyskał zezwolenie na prowadzenie działalności TUW „TUZ”, który założony został przez instytucje związane z Kościołem katolickim oraz osoby fizyczne. Obecnie sporą liczbę udziałów posiadają również organizacje kościelne, takie jak: zgromadzenia zakonne, diecezje, parafie oraz prowadzone przez nie szkoły, ośrodki wychowawcze, ośrodki zdrowia i drukarnie oraz osoby duchowne. Najmłodszym towarzystwem wzajemnym jest TUW Bezpieczny Dom. Powstało ono z inicjatywy firm zrzeszonych w Polskim Związku Firm Deweloperskich. TUW BD zrzesza liderów rynków mieszkaniowych z kilku miast Polski, którzy postanowili działać na rzecz zwiększenia poczucia bezpieczeństwa swoich klientów. Towarzystwo jako pierwsze w Polsce ubezpiecza inwestycje mieszkaniowe swoich klientów – bez ponoszenia przez nich dodatkowych kosztów. Przegląd TUW-ów działających w Polsce zawiera tabela.
CZŁONKOWIE TOWARZYSTW
Towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych działają na zasadzie non profit. Ich filozofia odróżnia je od firm ubezpieczeniowych prowadzących działalność w formie spółki akcyjnej. Formalnym wyrazem odrębności TUW od spółki akcyjnej jest m.in. to, że tego typu podmioty są wpisywane do odrębnego rejestru prowadzonego wyłącznie dla tych towarzystw (w KNF). Celem działalności towarzystwa nie jest bezpośrednio osiąganie zysku (choć działalność musi być rentowna), lecz wspólne pokrywanie powstałych wśród jego członków określonych szkód losowych. TUW nie jest więc związkiem kapitałów, lecz związkiem osób i innych podmiotów, w którym każdy ubezpieczony jest jednocześnie członkiem towarzystwa, a każdy członek towarzystwa jest równocześnie ubezpieczonym. Każdy z ubezpieczonych ma prawo do udziału i głosu w Walnym Zgromadzeniu, podczas którego są uchwalane m.in. ogólne warunki ubezpieczeń. Wypracowany przez TUW-y zysk – ze składek, które są inwestowane – jest dzielony pomiędzy udziałowców. Może to być w formie powiększenia kapitału założycielskiego, obniżenia składek za dane ubezpieczenie w następnym roku ubezpieczeniowym lub przeznaczenie części pieniędzy na dodatkowe wsparcie osób, które dotknęło zdarzenie ubezpieczeniowe, np. na rehabilitację (poza świadczeniem, które należy się z wykupionego ubezpieczenia).
ADRESACI UBEZPIECZEŃ
Adresatem ubezpieczeń Concordia Polska TUW są osoby mieszkające w aglomeracjach liczących do 100 000 mieszkańców oraz segmenty specjalistyczne, takie jak: Sektor Agro, bankowość spółdzielcza oraz segment ubezpieczeń ochrony prawnej.
TUW TUW ma atrakcyjne pakiety dla gmin – Bezpieczna Gmina, firm – Bezpieczna Firma, mieszkańców miast i małych miasteczek – Bezpieczna Rodzina. Obecnie towarzystwo liczy około 300 000 członków. Ale adresatem ubezpieczeń tego towarzystwa są przede wszystkim rolnicy, gminy oraz Kościół rzymskokatolicki. Wśród członków Towarzystwa większość stanowią rolnicy.
W pewnym zakresie oferta TUW „TUZ” pokrywa się z TUW TUW. Towarzystwo przez wyspecjalizowaną sieć agentów sprzedaje pakiety ubezpieczeniowe skierowane do osób duchownych, instytucji oraz organizacji kościelnych. Pakiet ubezpieczeń majątkowych zapewnia bardzo szeroką ochronę mienia parafii, diecezji, zgromadzeń zakonnych i innych od ryzyk: ognia i zdarzeń losowych, kradzieży z włamaniem, rabunku i wandalizmu. Towarzystwo udziela również ochrony w zakresie OC z tytułu posiadanego mienia oraz prowadzonej działalności.
TUW SKOK oferuje swoje ubezpieczenia zarówno klientom instytucjonalnym, którymi są SKOK-i, jak i klientom indywidualnym, czyli członkom SKOK-ów. Obecnie z usług towarzystwa korzysta 290 700 członków SKOK oraz wszystkie kasy (69). Ochronę życia proponują oba TUW-y życiowe. Oferta MACIF Życie TUW jest kierowana przede wszystkim do osób indywidualnych, które poszukują zabezpieczenia przyszłości własnej i rodziny, zabezpieczenia zaciągniętych zobowiązań finansowych, kredytów lub oszczędności na dodatkową emeryturę. Oprócz osób indywidualnych w towarzystwie ubezpieczeni są przedsiębiorcy, którzy w ramach zwiększenia motywacji swoich pracowników korzystają ze specjalnie przygotowanych dla nich programów. Osobną grupą, do której towarzystwo kieruje swoje produkty jest coraz liczniejsza grupa klientów banków i innych instytucji finansowych.
POPYT NA ZABEZPIECZENIE
Myliłby się każdy, kto sądzi, że oferta TUW-ów jest uboga. Np. TUW SKOK oferuje 21 ubezpieczeń majątkowych i osobowych, od ubezpieczenia mieszkań po ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków, a także ubezpieczenia finansowe i od utraty pracy. Największym zainteresowaniem w 2006 roku wśród członków SKOK cieszyło się Ubezpieczenie Następstw Nieszczęśliwych Wypadków PRIMA (30 725 tys. złotych przypisu składki w 2006 r.). TUW MACIF Życie proponuje kilka ubezpieczeń typowo ochronnych i ochronno-inwestycyjnych. W minionym roku największym popytem cieszyło się ubezpieczenie Acti OCHRONA (produkt stanowił 70 proc. składki). Stanowi ono zabezpieczenie na wypadek śmierci oraz trwałego i całkowitego inwalidztwa. Zaś w TUW „TUZ” nadal najbardziej popularny był w 2006 roku pakiet ubezpieczeniowy skierowany do rodzin – „Nasza Rodzina”. W ramach pakietu można ubezpieczyć odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu, autocasco oraz NNW kierowcy i pasażerów. Pakiet oferuje również kompleksową ochronę ubezpieczeniową domu lub mieszkania. Coraz większym powodzeniem cieszy się przygotowany niedawno produkt „Bezpieczny Przedsiębiorca”, który oferuje kompleksowe ubezpieczenie małych i średnich przedsiębiorstw. W Concordia Polska TUW największym popytem w 2006 roku cieszyły się ubezpieczenia upraw. Istotną cechą tych ubezpieczeń jest to, że odpowiedzialność towarzystwa rozpoczyna się już od 8 proc. utraty plonu. W sytuacji wystąpienia szkody całkowitej tzw. wypadnięcia uprawy towarzystwo gwarantuje rolnikowi wypłatę odszkodowania wynoszącą 95 proc. sumy ubezpieczenia, w ryzyku gradobicia, przymrozków i huraganu 85 proc. sumy ubezpieczenia, nie uzależniając wypłaty od terminu wystąpienia szkody.
Małgorzata Dygas
Źródło:
