Na terenie dawnych miejscowości Ostrówki i Wola Ostrowiecka na Wołyniu w Ukrainie od 14 lipca trwają ekshumacje ofiar zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów w sierpniu 1943 r. Zakończenie prac planowane jest na 7 sierpnia. Dotychczas wydobyto szczątki 53 osób - napisano w komunikacie MKiDN.
Resort kultury przypomniał, że prace ekshumacyjne prowadzone są przez Instytut Pamięci Narodowej we współpracy z przedsiębiorstwem archeologicznym „Wołyńskie Starożytności” oraz Uniwersytetem Medycznym we Wrocławiu, przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa.
„Prace ekshumacyjne w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej odbywają się w trzech lokalizacjach. Pierwszą jest zbiorowa mogiła w Woli Ostrowieckiej (na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca), drugą – zbiorowa mogiła przy fundamentach dawnej szkoły w Ostrówkach, a trzecią – pojedynczy grób naprzeciwko tamtejszego cmentarza” - napisano.
Dotychczas odnaleziono szczątki 53 osób. Przy szczątkach odkryto nieliczne przedmioty osobiste, m.in. medaliki, różańce i dwie pary butów.
W komunikacie zaznaczono także, że IPN zabiega o zgodę władz ukraińskich na przewiezienie odnalezionych artefaktów do Polski, gdzie mogłyby trafić do rodzin ofiar lub muzeów. „Instytut i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego apelują do krewnych mieszkańców Woli Ostrowieckiej i Ostrówek o zgłaszanie się na badania DNA i przekazywanie materiału genetycznego do bazy IPN w celu identyfikacji ofiar” - czytamy w komunikacie MKiDN.
Na przełomie sierpnia i września planowane jest rozpoczęcie kolejnych prac poszukiwawczych w Puźnikach, finansowanych ze środków Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Prace realizowane będą przez Fundację Wolność i Demokracja, Pomorski Uniwersytet Medyczny oraz firmę archeologiczną „Wołyńskie Starożytności”.
Pod koniec sierpnia IPN planuje rozpoczęcie prac ekshumacyjnych we Lwowie na Hołosku Wielkim, gdzie spoczywają żołnierze Wojska Polskiego polegli w obronie Lwowa we wrześniu 1939 r. Kolejne wnioski IPN oraz innych podmiotów znajdują się w trakcie rozpatrywania przez władze ukraińskie.
Pierwsze ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni wołyńskiej odbyły się w sierpniu 1992 r. w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej. Wydobyto wówczas szczątki z dwóch masowych dołów, w których zakopano nie mniej niż 323 osoby. Na przełomie lipca i sierpnia 2011 r. miały miejsce ekshumacje szczątków nie mniej niż 317 Polaków, zakopanych w pięciu mogiłach w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej. We wrześniu 2013 r. odbyła się ekshumacja 81 Polaków w Gaju. Kolejne prace archeologiczne polsko-ukraińskiej ekipy badawczej przeprowadzono w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej w maju i sierpniu 2015 r. W Ostrówkach odnaleziono jedną mogiłę zbiorową kryjącą szczątki 33 osób, w Woli Ostrowieckiej zaś mogiłę kobiety.
Od wiosny 2017 r. trwał spór wokół zakazu poszukiwań i ekshumacji szczątków polskich ofiar wojen i konfliktów na terytorium Ukrainy wprowadzonego przez ukraiński IPN. Zakaz został wydany po zdemontowaniu pomnika UPA w Hruszowicach w województwie podkarpackim w kwietniu 2017 r. Decyzja o zniesieniu moratorium na poszukiwania i ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni wołyńskiej została ogłoszona pod koniec listopada 2024 r. podczas wspólnej konferencji prasowej szefów dyplomacji Polski i Ukrainy, Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy.
Wiosną ub.r. strona polska przeprowadziła ekshumacje w dawnej wsi Puźniki. W wyniku prac odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób, które zostały pochowane w Puźnikach 6 września. Pod koniec czerwca zakończyły się kolejne prace poszukiwawcze w Puźnikach; nie odnaleziono drugiej zbiorowej mogiły ofiar. Wstępny termin rozpoczęcia kolejnego etapu prac poszukiwawczych planowany jest na 17 sierpnia.
W kwietniu prowadzone były prace w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu, gdzie odnaleziono kolejne miejsca pochówku polskich ofiar zbrodni z 1943 r. Od 13 lipca prowadzone są tam badania mające na celu ekshumację oraz późniejszy ponowny pochówek szczątków mieszkańców tych miejscowości. Planowane są również prace w Hucie Pieniackiej w obwodzie lwowskim. (PAP)
akr/ dki/
