Stopy proc. w Polsce powinny być dużo wyższe, a komunikacja RPP jastrzębia i to na tyle, żeby było jasne, że podwyżka stóp nie jest jednorazowa i oznacza twarde zobowiązanie, że bank centralny podniesie koszt pieniądza tyle, ile będzie trzeba – uważa członkini RPP Joanna Tyrowicz.


„Jeśli chodzi o politykę pieniężną w Polsce, sytuacja jest raczej jasna. Rok temu latem uważałam, że stopy na poziomie ok. 5 proc. nie są wystarczające, żeby sprowadzić inflację do celu, przy niższej inflacji i jej korzystniejszych tendencjach. Teraz mamy niższe stopy i niepokojące trendy w inflacji. W związku z tym kierunek dla stóp jest jasny: stopy powinny być dużo wyższe, a komunikacja powinna być jastrzębia. Na tyle jastrzębia, żeby było jasne, że to nie jest jednorazowa podwyżka, tylko twarde zobowiązanie, że bank centralny podniesie stopy tyle, ile będzie trzeba” – powiedziała PAP Biznes Tyrowicz.
Tyrowicz wyjaśniła, że nie mówi o cyklu podwyżek, tylko o zobowiązaniu, ponieważ bardzo wyraźnie trzeba oddzielić efekty jednorazowe czy nietypowe w inflacji, takie, przez które można patrzeć ("look through"), od takich, które są systemowe.
Tyrowicz: Wzrost cen usług i PPI niepokoi
Zachowanie cen żywności było takim efektem jednorazowym, ale w przyszłym roku należy się spodziewać dynamik powyżej długookresowych średnich choćby ze względu na mocne efekty bazy. Nawet gdyby założyć, że na Bliskim Wschodzie będzie względny pokój, ropa spadnie do 70 USD/b i nie będzie większych barier w jej podaży, to nie możemy sobie pozwolić na kolejne ignorowanie wzrostów cen usług i szybkiego wzrostu PPI poza energią – powiedziała.
RPP od kwietnia do października (ostatnie dostępne dane) odrzucała wniosek Tyrowicz o podwyżkę stóp o 100 pb. W tym czasie Rada utrzymywała stopy na obecnym poziomie 3,75 proc.
Zdaniem Tyrowicz w swojej komunikacji RPP powinna wskazywać na tę część koszyka CPI, której od bardzo dawna nie można było ustabilizować.
„Jeden miesiąc lepszych danych CPI z października w mojej ocenie niewiele zmieni. Przy przyspieszających cenach usług i momentum w towarach nieżywnościowych, już 53 proc. cen rośnie powyżej 3,5 proc.” – dodała.
Inflacja bazowa w październiku 2026 r. po raz pierwszy od marca 2026 r. spadła poniżej 3 proc. i wyniosła 2,9 proc. rdr wobec 3,1 proc. poprzednio. Zasadniczy wskaźnik CPI w październiku 2026 r. wyniósł 3,5 proc. rdr., a miesiąc wcześniej 4,1 proc. rdr.
„Rada porzuciła cel inflacyjny”
Tyrowicz upatruje największe niebezpieczeństwo w tym, że zamiast o inflacji na poziomie 2,5 proc. ludzie zaczną myśleć o 3,5 proc., gdyż jej zdaniem regularnie słyszą ze strony banku centralnego, że cel inflacyjny jest realizowany. Jak wskazuje, od sześciu lat nie odnotowano średniorocznej inflacji na poziomie 2,5 proc. lub licząc inaczej - od siedmiu, jeśli zignorować nietypowe zachowanie cen paliw w 2019 r.
„Realnie obawiam się, że Rada porzuciła cel inflacyjny, a wszyscy to rozumieją, bo analitycy spodziewają się obecnie co najwyżej obniżek na początku przyszłego roku. To efekty konsekwentnego rozmywania celu” – dodała.
Uzasadniając swoje poglądy na politykę pieniężną, ekonomistka oceniła, że procesy inflacyjne kształtują się obecnie mniej korzystnie niż rok temu, kiedy wskazywały one na wygasanie momentum inflacji i kiedy stopy były zdecydowanie wyższe. RPP między lipcem 2025 r. a marcem 2026 r. obniżyła stopę referencyjną o 125 pb. do 3,75 proc. z 5,0 proc.
Tyrowicz argumentuje, że bieżący cykl koniunkturalny należy do nietypowych: mimo że szczyt cyklu jest za nami, inwestycje przyspieszają, częściowo za sprawą kumulacji wydatków z KPO oraz ze środków SAFE.
„Rosnące zapotrzebowanie w sektorze publicznym napędza także inwestycje prywatne, bo firmy muszą rozwijać zdolności, by realizować kontrakty. Wzrost popytu na finansowanie widać w kredycie inwestycyjnym oraz leasingowym. Maleje jedynie kredyt obrotowy, bo trzeci kwartał z rzędu rośnie płynność firm. Pod pewnymi względami przypomina to w mniejszej skali odbicia post-pandemiczne. Widać też już bariery podażowe, bo PPI rośnie dziesiąty miesiąc z rzędu, systematycznie rośnie też PPI po wyłączeniu energii” – powiedziała.
Przyspieszenie płac i wzrost oczekiwań inflacyjnych
Zdaniem członkini RPP obniżenie dynamiki płac w Polsce jest krótkoterminowe, bo deficyty pracowników się nasilają, a inflacja przyspiesza. W związku z tym spodziewa się ona przyspieszenia wynagrodzeń nominalnych.
„Szczególnie, że w Szybkim Monitoringu NBP wskaźnik presji na podwyżki ważony zatrudnieniem jest na wysokim poziomie. W związku z tym zachowanie płac jest zaskakujące i wydaje mi się, że to jest cisza przed burzą i trend na płacach się odwróci” – dodała.
Tyrowicz ocenia, że oczekiwania inflacyjne konsumenckie są odkotwiczone, a wysokie są też oczekiwania firm zarówno względem kosztów własnych, jak i planowanych podwyżek cen własnych.
Patrząc z kolei na składowe CPI, Tyrowicz wskazuje, że nietypowe wzrosty cen energii do tej pory równoważyły spadające ceny żywności, które w tym roku kształtują się poniżej wzorca długookresowego. Te tendencje się jej zdaniem kończą.
„Ceny towarów powróciły do średniej długookresowej, tj. zniknęły ślady tzw. "drugiego szoku chińskiego", który obniżał ceny w tej kategorii koszyka w zeszłym roku. W usługach z kolei ceny przyspieszyły i rosną trzykrotnie powyżej długookresowej średniej, dynamicznie także rośnie popyt na usługi, co wskazuje na brak bariery popytowej” – wskazała.
Polityka fiskalna dodatkowym wyzwaniem dla RPP
Poza samą sytuacją inflacyjną trudny do oceny wg ekonomistki jest dotychczasowy i przyszły wpływ polityki fiskalnej. W jej ocenie pierwszorzędnymi powodami działania w ramach polityki pieniężnej powinny pozostać niepokojąco nieustabilizowane procesy cenowe, tj. nawet bez ekspansywnej polityki fiskalnej potrzebne jest zacieśnienie polityki pieniężnej.
Zaznaczyła, że przy skali i trwałości ekspansji fiskalnej, trudno lekceważyć jej wpływ na polską gospodarkę i warunki prowadzenia polityki pieniężnej.
Założenia polityki pieniężnej i opinia RPP do projektu budżetu do zmiany
Tyrowicz wyjaśnia, że celowo nie wzięła we wrześniu 2026 r. udziału w głosowaniu nad "Założeniami polityki pieniężnej na 2027 r.”. Za przyjęciem dokumentu zagłosowało pozostałych 9 członków RPP.
Rada utrzymała strategię średniookresowego celu inflacyjnego NBP na poziomie 2,5 proc. z symetrycznym przedziałem odchyleń o szerokości +/- 1 pp. Podstawowym instrumentem polityki pieniężnej pozostają stopy procentowe.
„Od wielu lat próbuję przekonać Radę, że kadłubkowe i pozbawione wartości poznawczych „Założenia”, które przygotowuje staff NBP, w których nie można zmienić ani przecinka, to nie są założenia Rady, bo nie odzwierciedlają jej sposobu decydowania” – powiedziała.
Wyjaśniła, że w przeszłości założenia wyszczególniały ponad 20 elementów, regularnie doprecyzowywanych, pokazujących co jest ważne dla Rady i dlaczego.
„Obecnie z tych elementów zostało zaledwie kilka, czyli cel inflacyjny i jego średniookresowy charakter. „Założenia” nie zawierają uzasadnień, nastawienia do danych ani do procesów ekonomicznych. Dokument stał się karykaturą samego siebie. Przez lata zabiegałam o przywrócenie „Założeniom” ich merytoryczności i konstytucyjnej roli, podejmowałam liczne próby konstruktywnego oddziaływania na ten dokument. Ale żadne wysiłki nie znajdują odzwierciedlenia w dokumencie, który trafia pod obrady RPP. Gdy zobaczyłam, że w kolejnym roku sprawy zmierzają w tym samym kierunku, przestałam brać udział w tej farsie” – powiedziała.
„Rozumiem oczywiście argument, że wcześniejsze założenia były zbyt długie dla szerokiego odbiorcy, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by traktować poważnie „Założenia” i przygotować ich omówienie dla szerokiego odbiorcy. Tak robi np. Bank of England” – dodała.
Podobny proces dotyczy zdaniem ekonomistki opinii RPP do projektu budżetu państwa. Tyrowicz wskazuje, że opinia powinna być wyrażana w ramach mandatu Rady, którym jest stabilizacja inflacji w celu.
„Możemy dyskutować z założeniami makro do budżetu, bo staff NBP ma model prognostyczny, ale kluczowe jest, jakie warunki dla polityki pieniężnej stwarza określona polityka fiskalna. Tymczasem w opinii RPP do projektu budżetu na 2027 r. słowo „inflacja” pojawia się raz – w kontekście prognozy tej zmiennej zawartej w budżecie” – powiedziała.
Tyrowicz krytykuje komunikację NBP
Dla Tyrowicz oba wspomniane dokumenty to kolejne aspekty „psucia komunikacji” NBP, bo oprócz RPP nikt inny nie może ocenić, jaki jest możliwy wpływ polityki fiskalnej na politykę pieniężną.
„RPP jest jedynym aktorem odpowiedzialnym za ten aspekt i konstytucyjnie przynajmniej niezależnym, więc potencjalnie chociaż wiarygodnym. Ważne jest też, że interakcje pomiędzy polityką fiskalną i pieniężną są coraz bardziej złożone na gruncie akademickim. Dużej skali ekspansji fiskalnej w ostatnich latach towarzyszył spadek inflacji, co rodzi pytania o scenariusz kontrfaktyczny, w którym deficyt i dług rosłyby wolniej” – wskazuje członkini RPP.
Tyrowicz uważa w związku z tym, że w opinii RPP do projektu budżetu powinno się udzielać analitycznej odpowiedzi na pytania np. czy zmieniły się relacje gospodarcze i inflacja byłaby jeszcze niższa, czy też oddziaływanie wydatków na inflację osłabło.
Członkini RPP zwraca także uwagę na „krępujący aspekt proceduralny”, gdy RPP zajmuje się niektórymi dokumentami na tyle późno, że nie zostaje czasu na nic innego niż na przyjęcie tekstu przygotowanego przez analityków NBP.
„I oczywiście nic nie stało na przeszkodzie, żeby zająć się projektem budżetu wcześniej, mieć spotkania robocze i przygotować prace analityczne zawczasu. Ale kierownictwo NBP odmawia poważnego potraktowania naszych obowiązków ustawowych” – dodała.
Możliwy niewielki zysk NBP w 2026 r.
Tyrowicz poinformowała, że w 2026 r. może pojawić się niewielki zysk NBP.
„Stopy procentowe są obecnie niższe niż w momencie sporządzania planu finansowego NBP na bieżący rok, więc koszty odsetkowe będą niższe. Towarzyszy temu pewne osłabienie złotego względem poprzedniego roku” – powiedziała.
Zwróciła jednocześnie uwagę, że przez ostatnie lata zarząd NBP całkowicie rozwiązał rezerwę rewaluacyjną na ryzyko zmiany wyceny aktywów w rezerwach, która wynosiła około 50 mld zł.
Jej zdaniem tę rezerwę trzeba odbudować, szczególnie że obecnie złoty osłabia się głównie z powodu czynników globalnych.
„Gdy te czynniki się "odwrócą", to złoty powinien się umocnić, co będzie obniżało wartość aktywów w przyszłych latach” – dodała.
Rafał Tuszyński (PAP Biznes)
tus/ gor/





























































