Amerykańscy i rosyjscy urzędnicy opracowali nowy plan zakończenia wojny Rosji w Ukrainie, która zakłada przyznanie Moskwie części wschodniej Ukrainy, nad którą obecnie nie ma kontroli, w zamian za amerykańskie gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy i Europy – podał w środę „Financial Times”.
Według źródeł brytyjskiej gazety, Rosja i USA wezwały prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego do przyjęcia planu.
Dwie osoby bliskie sprawie poinformowały, że 28-punktowe porozumienie zostało przekazane Kijowowi w tym tygodniu przez specjalnego wysłannika prezydenta USA Donalda Trumpa - Steve'a Witkoffa. Polityk spotkał się w Miami z sekretarzem Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy, byłym ministrem obrony Rustemem Umierowem.
„Według osób mających bezpośrednią wiedzę o dokumencie, plan wymaga od Ukrainy oddania części wschodniego Donbasu, w tym terenów znajdujących się obecnie pod kontrolą Kijowa, oraz zmniejszenia liczebności sił zbrojnych o połowę” – pisze „FT”.
Portal Axios, który podał tę informację jako pierwszy, doprecyzował, że Ukraina obecnie kontroluje ok. 12 proc. terytorium Donbasu. Plan zakłada, że region ten po wycofaniu się wojsk ukraińskich znajdowałby się pod kontrolą Rosji, ale byłby uważany za strefę zdemilitaryzowaną, gdzie nie mogłyby stacjonować rosyjskie wojska.
Axios ustalił też, że w obwodzie chersońskim i zaporoskim, obecne linie frontu zostałyby w większości zamrożone, a Rosja zwróciłaby część okupowanego terenu po negocjacjach.
„FT” zwrócił uwagę, że „w dokumencie wezwano Ukrainę do ograniczenia kluczowych zasobów uzbrojenia, uwzględniono także wycofanie amerykańskiej pomocy wojskowej, co ma duże znaczenie dla obronności kraju”.
Plan zakłada także, uznanie języka rosyjskiego za oficjalny język państwowy w Ukrainie i nadanie oficjalnego statusu lokalnemu odłamowi Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej.
Jedno ze źródeł, które zapoznało się z treścią dokumentu, stwierdził, że jest on „mocno sprzyjający Rosji”, inna osoba nazwała go „bardzo wygodnym dla Putina”.
„Urzędnicy w Kijowie, którzy zostali poinformowani o planie, stwierdzili, że jest on ściśle zgodny z maksymalistycznymi żądaniami Kremla i że bez wprowadzenia znaczących zmian jest on nie do przyjęcia dla Ukrainy” – czytamy w dzienniku.
Dwa źródła cytowane przez portal ujawniły, że wysiłki amerykańskich urzędników w negocjacjach są wspierane przez Turcję i Katar.
- Teraz będziemy czekać. Piłka jest po stronie Zełenskiego – skomentował sytuację jeden z amerykańskich urzędników, cytowany przez Axios. W jego opinii prezydent Ukrainy może przyjechać do Waszyngtonu, aby omówić nowy plan USA.
Sekretarz stanu USA o wojnie w Ukrainie: Obie strony będą musiały się zgodzić na ustępstwa
„Zakończenie złożonej i śmiercionośnej wojny, jak ta w Ukrainie, wymaga kompleksowej wymiany poważnych i realistycznych pomysłów” - napisał Rubio w serwisie X.
Dodał, że „osiągnięcie trwałego pokoju będzie wymagało od dwóch stron zgodzenia się na trudne, lecz konieczne ustępstwa”.
„Dlatego opracowujemy i będziemy dalej opracowywać listę potencjalnych pomysłów zakończenia tej wojny w oparciu o wkład obu stron tego konfliktu” - podkreślił.
W środę media, m.in. Axios i „Financial Times”, poinformowały o wynegocjowanym z Rosją planie pokojowym, którego akceptację USA chcą wymusić na Ukrainie. Plan ten ma zakładać m.in. oddanie Rosji reszty nieokupowanego Donbasu, częściowe rozbrojenie i radykalne zmniejszenie liczebności ukraińskiej armii, a według serwisu Axios także uznanie rosyjskiej aneksji Krymu i Donbasu przez Waszyngton.
Jak napisał portal Hill, przychylni Ukrainie członkowie Kongresu byli zaskoczeni doniesieniami o planie, który ma składać się z 28 punktów.
- Nie wiem, czym jest ten 28-punktowy plan. Cieszę się, że opracowujemy plan - powiedział wpływowy senator Republikanów Lindsey Graham w środę rano. Dodał, że plan musi być oparty o silne zobowiązania militarne Stanów Zjednoczonych wobec Ukrainy i środki wymierzone w zdolność Władimira Putina do finansowania wojny.
Graham liczy na to, że plan pokojowy nada rozpędu jego staraniom w sprawie uchwalenia sankcji wobec krajów prowadzących interesy z Rosją.
- Żaden plan nie zadziała, dopóki Putin i jego sojusznicy nie uwierzą, że poważnie podchodzimy do większego wsparcia militarnego, większych zdolności Ukrainy do militarnego uderzania w Rosję i większych gospodarczych zniszczeń dla tych, którzy wspierają rosyjską machinę wojenną - dodał senator. - Gdy uwierzą w to, ten 28-puntkowy plan zadziała - wyraził przekonanie Republikanin.
Kreml: Nie ma żadnych nowych informacji do przekazania w sprawie planu zakończenia wojny
Kontynuujemy nasze kontakty z USA, ale nie ma żadnych nowych informacji do przekazania - oznajmił dziennikarzom w środę wieczorem rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow.
Wcześniej amerykańskie i brytyjskie media poinformowały, że Stany Zjednoczone zaproponowały Ukrainie wynegocjowany z Rosją plan, mający doprowadzić do zakończenia wojny.
Pieskow zaznaczył, że nie ma żadnych nowych informacji do przekazania od spotkania przywódcy Rosji Władimira Putina z prezydentem USA Donaldem Trumpem, do którego doszło 15 sierpnia tego roku w Anchorage na Alasce. Dodał także, że nie podjęto prac w celu zorganizowania kolejnego spotkania przywódców USA i Rosji.
Fried: Rzekomy plan pokojowy USA jest okropny i sprzeczny z polityką Trumpa
Jeśli doniesienia o próbie narzucenia Ukrainie uzgodnionego z Rosją „planu pokojowego” są prawdziwe, jest to okropny plan, którego założenia są sprzeczne z polityką Donalda Trumpa - powiedział PAP były ambasador USA w Polsce Daniel Fried. Ekspert wezwał też do stanowczej odpowiedzi na rosyjski sabotaż w Polsce.
Fried skomentował w rozmowie z PAP doniesienia m.in. „Financial Times”, Politico i portalu Axios o planie pokojowym przygotowanym przez wysłannika prezydenta Steve'a Witkoffa w ramach rozmów z Rosjanami. Administracja USA ma nalegać na Kijów by przyjął ten plan, który zakłada m.in. oddanie przez Ukrainę nieokupowanej części Donbasu, pozbawienia się broni dalekiego zasięgu i ograniczenie liczebności ukraińskiej armii o ponad połowę.
Weteran amerykańskiej dyplomacji, przyznał, że nie wie, czy podawane szczegóły są prawdą. Dodał jednak, że
- Wiele osób szaleje, jest bardzo zdenerwowanych, obawia się, że Trump sprzeda Ukraińców, i rozumiem te obawy. Nie będę mówił, że te obawy są bezpodstawne, szczególnie biorąc pod uwagę dorobek Witkoffa, który już wcześniej pokazywał niezrozumienie tego, co słyszy od Rosjan - powiedział Fried.
Choć zastrzegł, że zachowa swoją ocenę do potwierdzenia rewelacji mediów, to omawiane szczegóły planu są jego zdaniem „okropne”. Chodzi m.in. o jednostronne pozbawienie się Ukrainy broni dalekiego zasięgu oraz limitów na rozmiar ukraińskiej armii. W zamian Ukraina otrzymałaby amerykańskie gwarancje bezpieczeństwa
- To jest niezgodne ze stanowiskiem samego Trumpa, który mówi, że Ukraina ma prawo się bronić. Jeśli USA ma dać gwarancje bezpieczeństwa, ale jednocześnie naciskać, by Ukraina osłabiła własną obronność to naraża to tylko Amerykanów na ryzyko wojny, czyli dokładnie tego, czego Trump nie chce - powiedział Fried. - To jest bardzo niepokojące, bo to tak niepraktyczne i niespójne - dodał.
Jak zaznaczył, jest to odwrotność dotychczasowego podejścia administracji Trumpa, który chciał zawieszenia broni i gwarancji bezpieczeństwa opartych głównie na państwach europejskich ze wsparciem USA.
- Gwarancja bezpieczeństwa USA, jeśli Ukraina zostanie praktycznie rozbrojona, nie ma sensu i to jest przeciwieństwem tego, co Trump powiedział, że chce zrobić, czyli sprawić, by Europejczycy, w tym Ukraińcy, robili więcej na rzecz swojej obronności, nie mniej - zaznaczył.
Według Frieda, który we wtorek spotkał się w Warszawie z szefem MSZ Radosławem Sikorskim i omawiał z nim sprawę rosyjskiego sabotażu torów kolejowych, frustrujący jest też brak reakcji Waszyngtonu na te incydenty. Fried opowiada się za zwiększeniem sankcji USA i UE przeciwko Rosji w odpowiedzi na akt sabotażu, proponując „pełne finansowe embargo” na Rosję.
- Wsparcie Polski i silna odpowiedź na to nie jest niezgodna z podejściem dyplomatycznym. Wręcz przeciwnie, wspiera wysiłki dyplomatyczne. Całkowicie odrzucam pogląd, że nie można wywierać presji na Rosjan, ponieważ zepsułoby to klimat do negocjacji - powiedział ekspert Atlantic Council. - To jest argument suflowany przez Kreml - dodał.
Media: specjalny wysłannik ds. Ukrainy Kellogg planuje odejść z administracji
Specjalny wysłannik USA ds. Ukrainy Keith Kellogg powiedział współpracownikom, że planuje w styczniu odejść z administracji - poinformował w środę Reuters, powołując się na źródła. To zła wiadomość dla Kijowa - oceniła agencja.
Odejście Kellogga będzie oznaczać utratę kluczowego obrońcy spraw ukraińskich w administracji Donalda Trumpa - zauważył Reuters.
Dyplomata cieszy się uznaniem w krajach europejskich, w tym w Ukrainie, i jest postrzegany jako życzliwy przedstawiciel administracji amerykańskiej, która czasem przychyla się do rosyjskich poglądów na temat przyczyn wojny przeciwko Ukrainie.
Reuters zaznaczył, że Kellogg zdecydowanie bardziej stanowczo potępia rosyjskie ataki na ukraińską infrastrukturę cywilną, niż inni urzędnicy administracji USA.
Rozmówca agencji przekazał, że zdaniem Kellogga zbyt wielu urzędników administracji zajmuje się Ukrainą, a administracja nie zdaje sobie sprawy, że to Rosja, a nie Ukraina, opóźnia rozmowy pokojowe. Inne źródło powiadomiło, że Kellogg nigdy nie miał w planach długotrwałej pracy dla administracji. Na razie nie wiadomo, kto może zająć jego miejsce, ani czy w ogóle taka nominacja nastąpi.
Za jeden z sukcesów Kellogga uznaje się doprowadzenie do uwolnienia grupy więźniów Alaksandra Łukaszenki w zamian za częściowe złagodzenie sankcji przeciwko Białorusi.
Jak pisał latem serwis Politico, początkowo Kellogg miał zajmować się Ukrainą i Rosją. Jednak został on odsunięty od rozmów z Rosją, ponieważ Moskwa była z niego niezadowolona. Jego miejsce podczas rozmów z Rosjanami zajął Steve Witkoff, początkowo mianowany wysłannikiem na Bliski Wschód. Reuters napisał, że między Kelloggiem i Witkoffem, który niekiedy powtarzał kremlowskie narracje, dochodziło do sprzeczek.
Kellogg nie był obecny w sierpniu na Alasce, gdzie odbył się szczyt Trump-Putin, gdyż jest postrzegany przez Rosjan jako sympatyzujący z Ukrainą.
Z Londynu Marta Zabłocka. Z Waszyngtonu Natalia Dziurdzińska i Oskar Górzyński
mzb/ mal/
