Szef komisji śledczej ds. VAT Marcin Horała (PiS) w swoim projekcie raportu z prac komisji zaproponował postawienie przed Trybunałem Stanu b. premierów Donalda Tuska i Ewy Kopacz, oraz b. ministrów finansów - Jacka Rostowskiego i Mateusza Szczurka.
Jak napisał w uzasadnieniu Horała, "Donald Tusk (...) z całą pewnością powinien posiadać na temat nieszczelności systemu podatkowego oraz pogłębiającej się z roku na rok luki podatkowej. Wskazywały na to zarówno oficjalne dokumenty sporządzane przez urzędników Ministerstwa Finansów, raporty przygotowywane przez Komisję Europejską jak i apele pochodzące z branż szczególnie narażonych na negatywne skutki nadużyć".
"Donald Tusk jako szef rządu kierował do Sejmu projekty nowelizacji ustawy o VAT, które pod pozorem znoszenia zbędnych barier administracyjnych rozszczelniały system podatkowy, a następnie nie inicjował prac legislacyjnych nad środkami prawnymi, które w innych państwach Unii Europejskiej prowadziły do zahamowania przestępczości podatkowej" - napisał także.
Według Horały, podobne zarzuty sformułować można także w odniesieniu do postępowania premier Ewy Kopacz. "Reformy proponowane przez rząd Ewy Kopacz miały charakter jedynie fragmentaryczny, a nie systemowy i były wprowadzane w życie ze znacznym opóźnieniem" - napisał Horała
Jego zdaniem, obydwoje z byłych premierów zaniedbali również wskazania zwalczania zorganizowanej przestępczości podatkowej jako priorytetu działania CBA.
Rządzący wykorzystywali już Ministerstwo Sprawiedliwości, następnie telewizję publiczną, a teraz próbują wykorzystać Trybunał Stanu do walki z opozycją - w ten sposób b. premier Ewa Kopacz odniosła się do postulatu szefa komisji ds. VAT Marcina Horały, by postawić ją przed TS.
Z kolei b. ministrowie finansów powinni stanąć przez Trybunałem Stanu, ponieważ - według Horały - "ich czyny opisane w zawiadomieniach skierowanych przez Komisję Śledczą do prokuratury odnoszą się w istocie do tych samych kwestii, opisanych w niniejszym sprawozdaniu". Jak podkreślił, w konstytucji przewidziana jest możliwość, aby "członek Rady Ministrów za przestępstwa popełnione w związku z zajmowanym stanowiskiem odpowiadał przed Trybunałem Stanu".
Posiedzenie komisji śledczej ds. VAT, na którym rozstrzygnięte zostaną ewentualne poprawki i zostanie przyjęty raport końcowy, planowane jest na 6 września - przekazał w poniedziałek szef komisji Marcin Horała.
"Na tym posiedzeniu komisja - po przedyskutowaniu treści raportu, rozstrzygnięciu w sprawie poprawek - przyjęłaby ostateczny raport" - podkreślił Horała.
Termin składania poprawek do raportu szef komisji chce wyznaczyć do 4 września do godz. 10. "Z jedną adnotacją, że chodzi tu o termin dostarczenia ich w formie fizycznej lub elektronicznej do sekretariatu komisji" - dodał.
Z kolei do południa 9 września byłby termin na zgłaszanie wniosków odrębnych przez grupy posłów - poinformował Horała. Jak zaznaczył, do prezydium Sejmu należy decyzja, kiedy raport stanie na forum izby.
O dyskusję nad raportem już w poniedziałek bez powodzenia wnioskował poseł PO-KO Zbigniew Konwiński. Komisja jednak odrzuciła jego wniosek.
Rozszczelnienie systemu podatkowego
W latach 2008-11 doszło do rozszczelnienia systemu podatkowego, co w istotnym stopniu przyczyniło się do znacznego powiększenia się luki podatkowej - napisano w podsumowaniu projektu raportu komisji śledczej ds. VAT.
W projekcie, przygotowanym przez szefa komisji Marcina Horałę, napisano, że "mimo istnienia realnego zagrożenia związanego z potencjalnym wzrostem skali (oraz stopniem skomplikowania) przestępczości podatkowej rząd Donalda Tuska już w 2008 r. zdecydował się na wprowadzenie regulacji, które de facto rozszczelniły system podatkowy, przyczyniając się tym samym do powstania po stronie Skarbu Państwa znacznych strat majątkowych".
Podano, że inicjatorem tych zmian w znacznej mierze była sejmowa Komisja Nadzwyczajna "Przyjazne Państwo" pod przewodnictwem Janusza Palikota (PO). Zgodnie z projektem raportu postacią mającą istotny wpływ na kształt tych zmian była Renata Hayder, społeczny doradca ówczesnego Ministra Finansów Jana Vincenta–Rostowskiego, a zarazem osoba piastująca tym czasie liczne funkcje w organach reprezentacji bądź organach kontrolnych spółek działających pod firmą międzynarodowej korporacji konsultingowej Ernst & Young.
"Mając na względzie charakter wprowadzonych zmian, za w pełni uprawnione uznać należy stwierdzenie, że w latach 2008-2011 doszło do rozszczelnienia systemu podatkowego, co w istotnym stopniu przyczyniło się do znacznego powiększenia się luki podatkowej" - zaznaczono w dokumencie.
W badanym przez komisję okresie nie wprowadzano żadnych systemowych rozwiązań, które służyłyby całokształtowi uszczelnienia systemu podatkowego - powiedział przewodniczący sejmowej komisji śledczej ds. VAT Marcin Horała podczas poniedziałkowego posiedzenia.
Jak podkreślił Horała, "kwota luki VAT, tego co powinno wpłynąć do budżetu państwa i nie wpłynęło, od roku 2007 dynamicznie rosła".
"Polska zaczęła w tej niechlubnej konkurencji z roku na rok wyprzedzać coraz więcej państw UE, a jest to bardzo dobre odniesienie i dobry punkt porównawczy, bo podatek VAT jest podatkiem wspólnotowym, harmonizowanym i w związku z tym mniej więcej w podobny sposób pobieranym w Polsce, jak i innych państwach europejskich. Z roku na rok - jak pokazują raporty KE - w tej klasyfikacji w zależności, jak patrzeć, spadaliśmy w sensie skuteczności poboru podatku VAT albo posuwaliśmy się do przodu w sensie skali wyłudzeń i skali luki podatkowej" - powiedział.
Dodał, że "nie działo się to przypadkiem". "To w pracach komisji, w tym raporcie jest pokazane (...). Po pierwsze kwestia działań systemowych, systemowego rozwiązania, czy przynajmniej próby walki z problemem. W tym zakresie można stwierdzić, że w badanym przez komisję okresie nie wprowadzano żadnych systemowych rozwiązań, które służyłyby całokształtowi uszczelnienia systemu podatkowego. Jedynym takim rozwiązaniem, które można uznać za całościowe, było wprowadzenie jednolitego pliku kontrolnego, który zdążono tylko uchwalić przez te osiem lat, nie zdążono go już wprowadzić w życie" - zwrócił uwagę Horała.
Szef komisji śledczej ds. VAT Marcin Horała (PiS) w swoim projekcie raportu z prac komisji ocenił, że mimo dysponowania wiedzą nt. problemów z VAT nie podjęto działań systemowych, a system podatkowy był rozszczelniany, m.in. przez kwartalne rozliczenia.
W badanym przez komisję śledczą okresie (grudzień 2007 r. - listopad 2015 r.) pojawiła się szeroka i publicznie dostępna wiedza np. oszustw w systemie podatku VAT i ich mechanizmów - stwierdził Horała, prezentując w poniedziałek na posiedzeniu komisji projekt raportu. "Publicznie dostępny zasób wiedzy był podstawą do podjęcia działań systemowych ale żadne działania nie zostały podjęte" - oświadczył.
Wśród dostępnych opracowań nt. przestępstw wokół VAT wymienił raport Izby Lordów z 2007 r., który - jak stwierdził - był on szeroko znany w Ministerstwie Finansów. Wśród dalszych dokumentów szef komisji wymienił m.in. liczne raporty począwszy od Komunikatu KE z lutego 2008 r. z opisem zjawiska wyłudzeń, serię raportów KE począwszy od 2009 r., raport PwC z 2013 r. czy opracowanie ABW z 2013 r., w którym Agencja opisała zjawisko.
Druga grupa zarzutów Horały to wprowadzenie rozwiązań prawnych rozszczelniających system podatkowy. Jego zdaniem takim rozwiązaniem było np. wprowadzenie rozliczeń kwartalnych VAT. Podkreślił, że komisja śledcza ustaliła, iż wprowadzenie tego konkretnego rozwiązania było przedmiotem kontrowersji wewnątrz MF, ale w uzasadnieniu zmiany ustawy w ogóle nie pojawił się wątek ryzyka rozszczelnienia systemu. Tymczasem to się stało jednym z podstawowych narzędzi oszustów - mówił Horała. Jak dodał, później kilkakrotnie zaniechano likwidacji tego rozwiązania.
Komisja śledcza ds. VAT została powołana na początku lipca 2018 roku w celu zbadania i oceny prawidłowości działań rządów PO-PSL związanych z zapewnieniem dochodów z VAT i akcyzy oraz ewentualnych zaniedbań w tym zakresie. Badała okres od grudnia 2007 r. do listopada 2015 r.
Polska była "zieloną wyspą dla oszustów podatkowych"
Polska była "zielona wyspą dla oszustów podatkowych" - mówił w poniedziałek szef komisji śledczej ds. VAT Marcin Horała (PiS) przedstawiając projekt raportu komisji.
Horała powiedział, że okresie badanym przez komisję (2007-15) nastąpiło po pierwsze "wmontowanie dodatkowych luk do systemu podatkowego", a po drugie "niezwykle opieszałe i nieskuteczne, fragmentaryczne usuwanie tych luk". Przewodniczący dodał, że bardzo często w ustawie, która coś uszczelniała, jednocześnie rozszczelniała coś innego, jakby - co zaznaczył Horała - chodziło o to, aby zostawić jakąś możliwość działania podatkowych grup przestępczych.
"Doprowadzono do stanu faktycznego, w który przestępstwa wyłudzeń podatkowych były zagrożone śmiesznie niskimi karami. Ten cały system spowodował, że Polska była naprawdę zieloną wyspą dla oszustów podatkowych" - ocenił poseł.
Skala luki VAT godziła w bezpieczeństwo państwa
Horała podkreślał, że z jednej strony jest odpowiedzialność karna za np. niedopełnienie obowiązków, i komisja skierowała do prokuratury szereg zawiadomień. Ale z drugiej strony odpowiedzialność konstytucyjna też powinna być zastosowana - ocenił, uzasadniając propozycję postawienia przed Trybunałem Stanu dwojga byłych premierów i dwóch ministrów finansów.
Horała mówił też, że jego zdaniem "ułatwianie życia przedsiębiorcom w warunkach recesji i kryzysu światowego" prowadziło jedynie do "wypompowania miliardów z gospodarki" i do zafałszowania statystyk. To uszczelnienie systemu podatkowego sprzyja gospodarce, bo więcej pieniędzy w budżecie to, jak mówił, "więcej działań prospołecznych, inwestycji, a ludzie mają te pieniądze w kieszeniach".
Szef komisji oświadczył również, że tzw. teoria procykliczności, zgodnie z którą wielkość luki VAT zmienia się bardziej niż wahania wzrostu gospodarczego, "nie wytrzymuje zderzenia ze statystykami z innych państw europejskich". Były państwa, w których była recesja, a luka VAT pozostawała na mniejszym niż w Polsce poziomie - stwierdził Horała.
Odnosząc się do zarzutów opozycji, że posłowie PiS - w opozycji w badanym okresie - głosowali przeciwko rozwiązaniom uszczelniającym system podatkowy, Horała stwierdził, że mogli oni uważać, że te "punktowe" działania nie przyniosą efektu, bo potrzebne są kroki systemowe. "To rządzący ponoszą odpowiedzialność za rozszczelnienie systemu" - stwierdził.
"W tej cysternie, w której są środki budżetowe, przestępcy sobie wiercili dziury, wypływały te środku do nich, a odpowiedzią rządzących, zamiast zatykać te dziury, było jeszcze więcej dolewać z kieszeni podatnika" - mówił szef komisji.
Prezentując swój projekt na posiedzeniu komisji Marcin Horała mówił, że w wielu przypadkach MF dobrze diagnozowało możliwości wystąpienia nadużyć podatkowych w niektórych obszarach, ale osoby z kierownictwa resortu nie zgadzały się na odpowiednie zmiany.
Jego zdaniem, rozwiązania utrudniające oszustwa, jak odwrócone obciążenie podatkiem VAT wprowadzano z wieloletnim opóźnieniem. Horała wskazywał m.in. złom czy wyroby stalowe. W przypadku tych drugich - jak stwierdził - w pewnym momencie połowa krajowego obrotu była fikcyjna. Według Horały, odwrócony VAT na stal wprowadzono w trzy lata po tym jak stał się potrzebny. W przypadku metali nieżelaznych - oprócz miedzi - to opóźnienie wyniosło cztery lata - dodał szef komisji.
Jego zdaniem, w przypadku obrotu elektroniką już kontrola z 2010 r. wskazała na nieprawidłowości i konieczność zmian legislacyjnych. Podkreślił, że kolejna państwa UE wprowadzały odwrócony VAT na elektronikę, więc "przestępcy są niejako zapraszani, żeby wyłudzać pieniądze podatnika polskiego".
Pomysł odwróconego VAT pojawił się dopiero w 2013 r., ale "decyzją wiceministra Macieja Grabowskiego elektronika jest wykreślona z ustawy uszczelniającej" - oświadczył Horała. Jak dodał, że odwrócony VAT na telefony komórkowe zaczął obowiązywać dopiero w 2014 r., a jeszcze w ostatniej chwili wejście tego rozwiązania opóźniono o kwartał.
Raport komisji stwierdza daleko idące nieprawidłowości
Po posiedzeniu powiedział dziennikarzom w Sejmie, że w projekcie raportu komisja stwierdza daleko idące nieprawidłowości. "Zarówno działania rozszczelniające system podatku VAT, całkowity brak działań systemowo-uszczelniających ten system, a te działania takie wyrywkowe, punktowe, niezwykle opieszale prowadzone, często nieskuteczne z dodatkowymi furtkami" - mówił szef komisji.
Według niego, "w każdym aspekcie funkcjonowania państwa stworzono bardzo cieplarniane warunki dla oszustów podatkowych". "Skutkowało to ogromnymi wyłudzeniami i ogromnymi stratami dla budżetu państwa. Uważamy, że nie powinno to pozostać bez odpowiedzialności" - zaznaczył Horała.
Podkreślił, że jeśli chodzi o odpowiedzialność karną, to komisja złożyła kilka zawiadomień do prokuratury. "Tam gdzie w naszej opinii pewne konkretne bardzo działania dało się opisać w kategoriach przestępstwa karnego, niedopełnienia obowiązków lub narażenia na szkodę znacznej wartości budżetu państwa" - mówił szef komisji.
Dodał, że jest też kwestia odpowiedzialności konstytucyjnej. "Konstytucja mówi, że Rada Ministrów jest odpowiedzialna za bezpieczeństwo państwa, za bezpieczeństwo wewnętrzne, za ochronę interesów skarbu państwa, pracami Rady Ministrów kieruje Prezes Rady Ministrów, (...) stąd kierujemy do Sejmu rekomendację, żeby postawić w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu byłych premierów: pana Donalda Tuska i panią Ewę Kopacz i byłych ministrów finansów: pana Jana Vincenta Rostowskiego i pana Mateusza Szczurka, ponieważ poza tymi wcześniej już przez mnie scharakteryzowanymi przestępstwami powszechnymi uważamy, że doszło też do deliktu konstytucyjnego, rażącego złamania konstytucyjnych obowiązków osób pełniących te funkcje w państwie" - mówił Horała.
autorka: Daria Porycka
