Zwycięstwo AfD w wyborach regionalnych w Saksonii-Anhalt jest politycznym trzęsieniem ziemi, którego skutków na razie nie da się przewidzieć - ocenił dla PAP prof. Klaus Stuewe. Zdaniem politologa o wyniku współdecydowały niezadowolenie wyborców z polityki rządu RFN i katastrofalne notowania kanclerza Friedricha Merza.
W opinii eksperta z Katolickiego Uniwersytetu Eichstaett-Ingolstadt partie niemieckiej koalicji rządowej, chadeckie CDU i CSU oraz socjaldemokratyczna SPD, będą próbowały „zyskać na czasie” i poczekać na wyniki wyborów do parlamentów w Meklemburgii-Pomorzu Przednim i Berlinie, które odbędą się 20 września.
- W tych krajach związkowych mogą jeszcze liczyć na to, że AfD nie odniesie takiego sukcesu jak w Saksonii-Anhalt. Może się jednak okazać, że kalkulacja ta się nie sprawdzi - zaznaczył prof. Stuewe.
AfD deklasuje rywali, a zwłaszcza CDU...
Po przeliczeniu głosów ze wszystkich okręgów wyborczych w nocy z niedzieli na poniedziałek komisja wyborcza podała, że w wyborach w Saksonii-Anhalt zwyciężyła prawicowo-populistyczna Alternatywa dla Niemiec (AfD) zdobywając 43,8 proc. głosów. Partia więcej niż podwoiła swój wynik sprzed pięciu lat w tym landzie, gdy osiągnęła 20,8 proc. Drugie miejsce zdobyła CDU kanclerza Merza. Wynik jest jednak rozczarowujący dla chadeków - 17,2 proc. głosów. W parlamencie w Magdeburgu znajdą się także socjaldemokratyczna SPD - 9,3 proc., Zieloni - 8,9 proc. oraz Lewica - 8,6 proc. Do końca ważyło się, czy BSW przekroczy pięcioprocentowy próg wyborczy. Ostatecznie skrajnie lewicowe ugrupowanie Sahry Wagenknecht zdobyło 5,3 proc. głosów.
Tym samym dwie antyestablishmentowe partie, AfD i BSW, będą miały razem w landowym parlamencie 44 mandaty, czyli większość. Partie te w Saksonii-Anhalt nie wykluczały wcześniej współpracy przy konkretnych projektach, ale formalna koalicja nie jest obecnie scenariuszem deklarowanym przez ugrupowania.
Prof. Stuewe: CDU jest w szoku
- Także posłowie frakcji CDU/CSU w Bundestagu wiedzą, że duże niezadowolenie wielu wyborców z polityki federalnej oraz katastrofalne notowania sondażowe kanclerza Merza współdecydowały o wyniku wyborów w Saksonii-Anhalt - ocenił politolog.
Pytany o strategię izolacji AfD przez inne partie, prof. Stuewe podkreślił, że tzw. zapora ogniowa jako strategia kampanii wyborczej najwyraźniej zawiodła. - Nie udało się za jej pomocą utrzymać AfD w słabej pozycji - powiedział. Dodał, że dla CDU zachowa ona jednak znaczenie, jeśli partia chce odgrodzić się od AfD z prawej strony.
Koniec z "kordonem sanitarnym"?
Prof. Stuewe ocenił, że jeżeli AfD będzie w Saksonii-Anhalt w jakiejś formie rządzić, to pytanie o izolację tej partii najprawdopodobniej już nie stoi. - Jeśli AfD pokieruje rządem kraju związkowego, będzie w przyszłości mogła współdecydować nie tylko w polityce landowej, ale i federalnej, np. w Bundesracie - wyjaśnił.
Zdaniem eksperta ewentualny rząd AfD w Saksonii-Anhalt byłby testem wytrzymałości dla służb bezpieczeństwa, ponieważ sama partia jest klasyfikowana przez kontrwywiad jako jednoznacznie prawicowo-ekstremistyczna.
- Ktoś bowiem np. jako minister spraw wewnętrznych ponosi polityczną odpowiedzialność za organ bezpieczeństwa i może mieć na niego znaczny wpływ. W Niemczech istnieje jednak wiele mechanizmów kontrolnych, takich jak sądy, parlamenty, przepisy o ochronie danych i ochronie informacji niejawnych, postępowania sprawdzające i tym podobne - podsumował prof. Stuewe.
Jakie poglądy stoją za AfD?
AfD jest określana jako partia prawicowa, nacjonalistyczna, populistyczna i antyestablishmentowa. Jej program zakłada m.in. znaczne ograniczenie imigracji, zmniejszenie kompetencji instytucji UE oraz „normalizację” stosunków z Rosją, w tym zniesienie sankcji i odbudowę gazociągu Nord Stream.
Landowy oddział AfD w Saksonii-Anhalt od 2023 r. jest klasyfikowany przez Urząd Ochrony Konstytucji jako potwierdzone ugrupowanie prawicowo-ekstremistyczne. Wybory były uznawane za ważny test tzw. zapory ogniowej – polityki izolowania AfD przez niemieckie partie głównego nurtu.
W całych Niemczech poparcie dla partii koalicji rządowej spada, a notowania kanclerza Merza, twarzy zapowiadanych głębokich reform, od miesięcy utrzymują się na niskim poziomie. Zdaniem ekspertów na niezadowoleniu z pracy rządu zyskuje AfD jako najsilniejsza partia opozycyjna. W ostatnich sondażach uzyskała ona około 28 proc. poparcia, wyprzedzając blok CDU/CSU, który notuje najniższe wyniki od kilku lat.
Z Monachium Iwona Weidmann (PAP)
ipa/ ap/
