Szef MSZ Radosław Sikorski podkreślił we wtorek, że niepewna sytuacja międzynarodowa narzuca priorytety dot. bezpieczeństwa militarnego i gospodarczego. Ocenił, że zagrożeniem dla bezpieczeństwa Polski jest brak dobrych rozwiązań, także legislacyjnych, na czas kryzysu w sytuacji pomiędzy pokojem a wojną.
Sikorski we wtorek wziął udział w otwarciu dwudniowej konferencji „Sprawcze państwo. Jak skutecznie realizować inwestycje strategiczne dla rozwoju Polski?”. Konferencja odbywa w Krajowej Szkole Administracji Publicznej w ramach cyklu „Forum Rozmów o Państwie”.
Szef MSZ zaznaczył, że niepewna sytuacja międzynarodowa zmusza do działania innego niż w czasach pokoju i narzuca priorytety, z których najważniejszym jest bezpieczeństwo państwa i obywateli. Zauważył, że choć jego filarem jest podnoszenie zdolności obronnych, to nie należy patrzeć na bezpieczeństwo jedynie z perspektywy militarnej.
Zobacz także
Polskie nisze na wagę złota: systemy satelitarne, mikroprocesory, mObywatel i BLIK
Sikorski wskazał w tym kontekście na bezpieczeństwo surowcowe. Zaznaczył, że kontrola nad szeroko rozumianymi aktywami gospodarczymi podlega instrumentalizacji tak, że stają się one narzędziem szantażu ze strony państw, które mają do nich uprzywilejowany dostęp.
- Dotyczy to nie tylko surowców i technologii, ale także środków transportu i punktów krytycznych na najważniejszych szlakach handlowych. W związku z tym coraz większym wyzwaniem są rozchwiane łańcuchy dostaw. Zaburzenie eksportu półprzewodników czy innych elementów zaawansowanej elektroniki może wynikać z celowych działań. Może być też rezultatem siły wyższej, czego doświadczyliśmy podczas pandemii koronawirusa. To nie są czarne łabędzie, to wydarzenia, które już miały miejsce i mogą się powtórzyć - zaznaczył wicepremier.
Jak dodał, kolejnym wyzwaniem jest bezpieczeństwo energetyczne, a strategiczne inwestycje muszą obejmować zwrot ku atomowi i odnawialnym źródłom energii.
Sikorski przekonywał, że Polska ma wiele do zaoferowania w kilku niszach strategicznych. - Jesteśmy już obecni w budowie europejskich systemów obrazowania satelitarnego, na potrzeby tak cywilne, jak i wojskowe. Stajemy się ważnym graczem w produkcji zaawansowanych systemów obrony powietrznej. Program SAN pokazuje, że Polska może być nie tylko odbiorcą technologii obronnych, lecz także inicjatorem rozwiązań, które wyznaczają kierunek rozwoju europejskiej obrony przeciwdronowej. Polskie firmy wchodzą na rynek projektowania zaawansowanych mikroprocesorów - wymieniał szef MSZ.
Ocenił, że wciąż niedostatecznie rozwinięta jest współpraca między instytucjami państwa a rodzimymi firmami prywatnymi oraz łączenie możliwości kapitałowych i zdolności technologicznych między podmiotami polskimi i zagranicznymi. Jak zauważył, dotyczy to także sektora zbrojeniowego oraz towarów podwójnego zastosowania.
Wskazał, że na Ukrainie rozproszona produkcja prywatna pozwala utrzymywać wysoką innowacyjność oraz ciągłość dostaw mimo ataków agresora. Podkreślił, że państwo nie zastąpi rynku, ale może aktywniej wspierać krajowych producentów.
NATO 3.0 i rozpad dotychczasowego świata. Sikorski o nowej erze w relacjach z USA
Szef MSZ był też pytany jak środowisko międzynarodowe będzie wyglądało za 5 czy 10 lat, jako że Polska zbudowała swój model sukcesu w oparciu o integrację europejską, zapewniane w dużej mierze przez USA bezpieczeństwo i globalizację.
Sikorski zaznaczył, że globalizacja się rozpada, a ludzie zaczynają rozumieć, że trzeba zapłacić za bezpieczeństwo i nie można zaufać innym mocarstwom np. w kwestii aktywnych komponentów leków czy surowców. - To jak w soczewce widać dzisiaj na Ukrainie. Oni są w stanie walczyć dlatego, że już dwa lata temu się zorientowali, że mogą być przedmiotem szantażu. (...) NATO ewidentnie przechodzi w inną fazę, w której Stany Zjednoczone będą chciały więcej swojego władztwa za mniej swojego wkładu - podkreślił minister SZ.
- Ja uważam, że jeszcze jest taki model NATO 3.0, w którym te ryzyka i korzyści i koszty się zbilansują - ocenił Sikorski.
Zaznaczył, że UE jest obecnie „w kłopotach”. Zauważył, że 15 lat temu USA jednoznacznie popierały integrację europejską, Rosja „negocjowała umowę stowarzyszeniową”, „Chiny nie przeszkadzały”, a wewnątrz UE nie było jeszcze tak silnych populizmów, jak obecnie. Szef MSZ podkreślił, że obecnie te wszystkie czynniki się zmieniły. - I we Francji, i w Niemczech w siłę rosną ci, którzy chcą realizować program naszej prawicy, czyli rozwadniania i paraliżowania UE - podkreślił minister.
Drony nadlatują, a wojsko musi negocjować z rolnikiem. Sikorski wytyka absurdy prawne
Wskazał też na brak dobrych rozwiązań, także legislacyjnych, na czas kryzysu - pomiędzy pokojem a wojną. - Podam przykład. Teraz by się przydało mieć ileś stanowisk radarowych na granicy polsko-ukraińskiej. Bo nadlatują drony, nadlatują rakiety. I gdzie są najlepsze stanowiska na radary? Na wzgórzach. A wojsko nie jest w stanie stawiać radarów tam, gdzie powinno, bo w czasie pokoju trzeba negocjować z gospodarzem. Jakby był stan wojenny - proszę bardzo, można konfiskować, robić, co się chce. A na czas kryzysu trzeba się niestety kierować procedurami czasu pokoju. To jest materialne zagrożenie dla naszego bezpieczeństwa - ocenił szef MSZ.
Wyraził obawę, że „Rosjanie się zbroją szybciej od nas”; zauważył, że niewystarczająco szybko zbudowaliśmy zdolności do odtwarzania zapasów, które według niego „sczerpaliśmy”. Jak ocenił, to bardzo niebezpieczna sytuacja.
Podkreślił, że dziś z posiadanych przez niego informacji wynika, że rosyjski przywódca Władimir Putin dość rzetelnie zna sytuację na froncie, ale kompletnie nie zdaje sobie sprawy z kosztów gospodarczych, jakie ponosi Rosja.
Syreny to technologia sprzed stu lat. Sikorski apeluje o nowoczesne systemy ochrony ludności
Mówiąc o przygotowaniu polskiego społeczeństwa, Sikorski zauważył, że ustawę o ochronie ludności uchwalono w czwartym roku wojny, a wdraża się ją - w piątym roku jej trwania. Zauważył, że poprawy wymaga też kwestia powiadamiania obywateli o zagrożeniach. - Ja pytam kolegów z zaprzyjaźnionych resortów: słuchajcie, syreny, no fajna rzecz, ale to jest technologia sprzed stu lat. Każdy Ukrainiec ma apkę z trasą lotu drona i może sobie sprawdzić, czy to na niego ten dron leci, czy nie - powiedział Sikorski. Zaapelował, by uczyć się od Ukraińców.
Ukraińcy też nie byli przygotowani (do wojny - PAP). Oni zapłacili za tę naukę tysiącami trupów. I możemy się albo nauczyć na ukraińskich trupach, albo na własnych - podkreślił Sikorski.
Sikorski był też pytany, w jakie dziedziny powinna zainwestować dziś Polska tak, aby być w nich liderem europejskim czy nawet światowym. Podkreślił, że w regionie Azji i Pacyfiku jest wiele miejsc, gdzie rewolucyjną zmianą cywilizacyjną byłoby wdrożenie mObywatela. - mObywatel to jest coś, czego nie mają Niemcy. Ale proszę sobie wyobrazić, że Ministerstwo Cyfryzacji, które jest właścicielem, nie ma żadnego programu skomercjalizowania tego - zauważył wicepremier. Wskazał też na system płatności BLIK. (PAP)
wni/ par/ mhr/
