REKLAMA

SZCZYT W SHENZEN„Jałta 2.0” to przesada? Ekspert wyjaśnia, czego obawiać się po szczycie

2026-11-18 09:30
publikacja
2026-11-18 09:30
Dodaj Bankier.pl w Google

„Koncertu mocarstw” w Shenzen nie będzie – ocenił w rozmowie z PAP Marcin Jacoby, kierownik Katedry Studiów Azjatyckich na Wydziale Nauk Humanistycznych Uniwersytetu SWPS. Jedynym efektem spotkania może być, niestety, wzmocnienie międzynarodowej pozycji Rosji - zaznaczył.

„Jałta 2.0” to przesada? Ekspert wyjaśnia, czego obawiać się po szczycie
„Jałta 2.0” to przesada? Ekspert wyjaśnia, czego obawiać się po szczycie
fot. Завражин Константин / /  Reuters / Forum

PAP: W czwartek w Shenzen spotkają się Władimir Putin, Donald Trump i Xi Jinping. Szczyt w tym formacie był pomysłem prezydenta Rosji. Zabiegał o to też Trump. Politycy w Polsce przestrzegają przed „Jałtą 2.0”. Czy mamy się czego obawiać?

Sinolog, dr hab., prof. SWPS Marcin Jacoby: - Wydaje mi się, że nie. Z prostego powodu, otóż każdy ze spotykających się w Shenzen przywódców ma zupełnie inne wyobrażenie na temat tego szczytu. Największa różnica jest między z jednej strony Chinami a Rosją i Stanami Zjednoczonymi z drugiej. Putin i Trump pewnie chętnie porozmawialiby o strefach wpływu, ale Xi Jinping absolutnie nie chce o tym dyskutować.

PAP: Dlaczego?

M.J.: - Chiny nie mogą dojść do porozumienia z USA w sprawie stref wpływów z powodu różnicy zdań co do zachodniego Pacyfiku, Morza Południowochińskiego czy Cieśniny Tajwańskiej. Ten region chcą kontrolować zarówno Amerykanie, jak i Chińczycy, którzy uważają te akweny za swoje wody przybrzeżne. W Shenzen nie będzie więc mowy o podziale stref wpływów.

PAP: Rozumiem, że Putin i Trump mają zupełnie inne oczekiwania od szczytu niż gospodarz spotkania?

M.J.: - Myślę, że tak. Donald Trump chciałby, aby Chiny i Rosja pomogły mu wyplątać się z wojny z Iranem, ale nie sądzę, żeby Xi Jinping choćby kiwnął w tej sprawie palcem. Kolejny temat, w którym mocarstwa się różnią to denuklearyzacja. O ile USA i Rosja mogłyby rozmawiać o redukcji głowic atomowych, to Chiny mające ich ledwie 250, nie chcą o tym mówić, bo nie są gotowe na samoograniczanie się w tej kwestii.

Tematem szczytu nie będzie też wojna w Ukrainie. Chiny nie są stroną rozmów pokojowych, a Xi Jinping nie ma zamiaru wywierać żadnej presji na Rosję. Ameryka z kolei jest wplątana w wojnę z Iranem, z którym Chiny chciałby ściśle współpracować. „Koncertu mocarstw”, więc nie będzie. Przynajmniej na razie.

PAP: Podziałem stref wpływów najbardziej zainteresowana jest Rosja, ale Putin jest najsłabszym z graczy, prawda?

M.J.: - Dokładnie tak. USA są wciąż światową potęgą, ale administrację Trumpa osłabiły zarówno wojna z Iranem, jak i przegrana Republikanów w wyborach połówkowych. W najbardziej komfortowej pozycji jest Xi Jinping. Dla niego najważniejsze tematy to handel, rywalizacja technologiczna z USA, dostęp do surowców.

PAP: Polska jest również uzależniona od dostaw z Chin pewnych komponentów czy metali ziem rzadkich, więc powinniśmy chyba kibicować USA?

M.J.: - To uzależnienie od Chin nie zniknie z dnia na dzień. Musimy nauczyć się z tym żyć. Europa jest na linii ognia pomiędzy USA i Chinami, więc wiele zależy od tego, jak będą układały się relacje między tymi dwoma mocarstwami. Europa ponosi koszty tych perturbacji.

PAP: Czy w tej handlowej rozgrywce z Chinami Polska powinna stać po stronie USA, czy zachować neutralność? 

M.J.: Stany Zjednoczone są naszym sojusznikiem i na pewno bliżej nam do amerykańskiego myślenia o świecie niż do chińskiego. Weszliśmy jednak w erę rywalizacji, w której liczą się nagie interesy. UE niezależnie od tego, że pozostaje w sojuszu z USA, powinna więc przede wszystkim dbać o interesy Europejczyków. Zostawmy priorytety amerykańskie Amerykanom, a zajmijmy się realizacją tych europejskich.

PAP: Deficyt UE w handlu z Chinami wynosi miliard euro dziennie. Czy jego redukcja nie powinna być najważniejszym priorytetem?

M.J.: - To ogromne wyzwanie, ale UE zaczyna rozumieć, że era globalizacji skończyła się i że najwyższy czas na ochronę europejskiego rynku, na wprowadzanie różnego rodzaju zapór. Chodzi o to, by Europejczycy nie tracili pracy. Stare już nie wróci.

PAP:  Mam wrażenie, że dyskusja w Polsce skupia się na czym innym, na zagrożeniu drugą Jałtą, a - jak już pan sugerował - to porównanie jest nieco na wyrost. W Jałcie spotkały się trzy zwycięskie mocarstwa, a w Shenzen przy stole rozmów zasiądzie agresor Putin i Trump, który nie jest w stanie wygrać wojny z Iranem…

M.J.:  - Mamy też inną dynamikę geopolityczną. Na początku 1945 roku Wielka Brytania była już nieco słabnącym imperium, ale USA i Związek Sowiecki pozostawały bardzo silne. Dziś Chiny pretendują do roli imperium, Stany Zjednoczone są chyboczącą się potęgą, a Rosja jest bardzo słaba - nie może wygrać wojny ze słabszym sąsiadem, którą miała zakończyć w dwa tygodnie.  

PAP: Czy Europa jest w stanie wpłynąć na Chiny, aby choćby zmniejszyły pomoc dla Rosji?

M.J.: - Niestety, nie. Europa w ogóle nie ma zbyt wielu narzędzi nacisku na Chiny. Być może byłoby to łatwiejsze, gdyby UE była federacją i mogłaby działać w sposób absolutnie skoordynowany, grożąc np. skutecznie zmniejszeniem dostępu dla chińskich towarów.  Dziś tak nie jest, więc Chiny rozgrywają Unię.

Jeśli chodzi o wojnę w Ukrainie, Pekin zrobi wszystko, by Rosja jej nie przegrała, bo to mogłoby skończyć się upadkiem reżimu Putina. Europa nie ma na to żadnego wpływu.

PAP: Czy Polska ma tu do odegrania jakąś rolę? Czy powinniśmy mieć własną politykę wobec Chin?

M.J.: - Polska powinna przede wszystkim rozszerzać swe wpływy w UE, co częściowo ma już miejsce. Jesteśmy zbyt małym krajem, by móc cokolwiek zdziałać w pojedynkę. Oczywiście Polska powinna mieć swoją własną strategię wobec Chin, ale nie dla się jej zrealizować poza strukturami UE. Naszą jedyną nadzieją jest skorelowanie jej z działaniami UE.

W Polsce słyszymy często, że „Bruksela zrobiła to”, albo „Bruksela wpłynęła na tamto”. Bardzo bym chciał, byśmy mogli powiedzieć, że to Polska zrobiła w ramach UE to czy tamto. Polska powinna forsować w Unii swe własne priorytety.

PAP: Podsumowując, czego można spodziewać się po szczycie Putin – Trump – Xi Jinping w Shenzen? Jakie zapadną ustalenia?

M.J: Uzgodnienie jakikolwiek szczegółowych ustaleń między Rosją, USA i Chinami będzie szalenie trudne. Jak już bowiem mówiłem, każdemu przywódcy chodzi o coś zupełnie innego. Myślę więc, że szczyt w Shenzen będzie miał znaczenie symboliczne, wizerunkowe. W świat pójdzie przekaz, że liderzy trzech mocarstw rozmawiają ze sobą i ogólnikowe oświadczenia w rodzaju „musimy dążyć do pokoju na świecie” albo że nie można dopuścić do wojny nuklearnej.

Dojście do porozumienia w pewnych kwestiach byłoby możliwe w każdej innej konfiguracji, np. USA-Rosja, USA-Chiny, Chiny-Rosja, ale nie spodziewajmy się żadnych konkretów w trójkącie. Każdy z liderów będzie chciał pokazać w Shenzen, że ma wpływ na to, co dzieje się na świecie.

Europa słusznie obawia się tego, że z tego szczytu może najbardziej skorzystać Putin. Niestety, jedynym efektem spotkania może być wzmocnienie pozycji Rosji, która w odróżnieniu od Chin czy USA, żadnym mocarstwem nie jest, a mimo to została zaproszona do stołu.

Rozmawiał Jacek Pawlicki (PAP)

jap/ sdd/ mhr/

Najlepsze produkty finansowe znajdziesz w naszej porównywarce - SPRAWDŹ
Źródło:PAP
Tematy
Energooszczędny dom lub mieszkanie? Bank Millennium ma teraz ciekawą propozycję
Energooszczędny dom lub mieszkanie? Bank Millennium ma teraz ciekawą propozycję

Komentarze (0)

dodaj komentarz

Powiązane: Szczyt w Shenzhen - APEC 2026

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki