Europosłowie KO skrytykowali zarządzanie budżetem IPN za prezesury Karola Nawrockiego. Zarzucili mu m.in. niegospodarność przy wynajmie nieruchomości, czy działaniach promocyjnych. Politycy bazowali na wynikach kontroli NIK. IPN chce odwoływać się od wyników kontroli; ich ujawnienie ocenia jako grę polityczną.
Podczas wtorkowej konferencji prasowej europosłowie KO Dariusz Joński i Michał Szczerba krytykowali sposób, w jaki prezes IPN Karol Nawrocki zarządzał Instytutem Pamięci Narodowej. Bazując na materiałach pozyskanych w Najwyższej Izby Kontroli zaprezentowali m.in. wydatki na nieruchomości, z których korzystał IPN. Joński mówił m.in. o wynajmie lokalu w centrum Warszawy za - jego zdaniem - zawyżoną kwotę.
„To była dziupla w centrum Warszawy, 26 metrów, za którą podatnicy płacili 170 euro za metr kwadratowy, gdzie w tych lokalizacjach jest około 20-30 euro za metr kwadratowy. Po co pan Nawrocki taką dziuplę w Warszawie wynajmował? Tego nikt nie wie, ale wiemy jedno - że to było niegospodarne i kosztowało rocznie ponad 240 tysięcy złotych, czyli prawie ćwierć miliona złotych” - zauważył Joński.
Skrytykował też powołanie trzech nowych biur IPN, a co za tym idzie - dyrektorów i wicedyrektorów. „Łącznie w ciągu tych lat wydano na pensje dla tych osób 4,8 mln zł” - podkreślił Joński. Europoseł poruszył też temat wydatków na promocję i media społecznościowe. jak mówił, między 2021 a 2023 rokiem wzrosły one z 1,5 mln zł do kwoty 2,8 mln zł.
„Pokazujemy to, bo to są publiczne pieniądze. Niegospodarność - a sprawdzono dokładnie kwotę ponad 70 mln zł - opiewa na prawie 30 mln zł. Sprawdzono tylko 70 mln. I na to ponad 40 proc. tych środków było wydane przez prezesa i jego współpracowników niegospodarnie” - powiedział Joński.
Szczerba przedstawił informacje dotyczące delegacji, na które w latach 2022-2025 IPN miał wydać 6 mln zł. Skrytykował podróże Nawrockiego, który w tym czasie odwiedził takie kraje jak Zimbabwe, Meksyk czy Argentyna. Zdaniem Szczerby, IPN dawał też zlecenia związanym z Karolem Nawrockim osobom.
„Zlecili za 1,2 mln zł spektakl fundacji, z którą Nawrocki już współpracował i której dawał zlecenie jako dyrektor Muzeum II Wojny Światowej. Te same układy przenieśli z Gdańska do Warszawy” - podkreślił Szczerba.
W oświadczeniu opublikowanym w odpowiedzi na wystąpienie europosłów KO, IPN podkreślił, że kontrola NIK była prowadzona „na niespotykaną dotąd skalę”. Jak jednocześnie zaznaczono, pracownicy Instytutu „transparentnie, rzetelnie, terminowo i cierpliwie wyjaśniali każdą ze spraw”.
„Udostępnienie mediom wyników kontroli NIK, bez oficjalnego stanowiska IPN, odbieramy jako element gry politycznej skierowanej przeciwko prezesowi Instytutu, kandydującemu w wyborach na urząd prezydenta RP” - podkreślił w oświadczeniu rzecznik IPN dr Rafał Leśkiewicz. (Do raportu NIK dotarła TVN24)
W oświadczeniu wskazano też, że IPN-owi przysługuje prawo do zgłoszenia zastrzeżeń do wystąpienia pokontrolnego w terminie 21 dni. „Instytut z tego prawa skorzysta i odniesie się do subiektywnych ocen sformułowanych przez kontrolerów Najwyższej Izby Kontroli” - podkreślono.
„Działania które podczas wcześniejszych kontroli nie budziły wątpliwości i oceniano je pozytywnie, tym razem zostały ocenione negatywnie. Już po wstępnej analizie przesłanego wystąpienia, IPN nie zgadza się z subiektywnymi zarzutami sformułowanymi w tym dokumencie. W przewidzianym przez prawo terminie i formie odniesiemy się merytorycznie do wszystkich zarzutów, uzasadniając, że podejmowane działania były gospodarne, rzetelne, racjonalne i zgodne z prawem. A przede wszystkim, że dotyczyły realizacji ustawowych obowiązków Instytutu Pamięci Narodowej” - przekazano w komunikacie.
Inne oświadczenie, podpisane przez prof. dr hab. Grzegorza Motykę i dra Bartosza Machalicę opublikował w mediach społecznościowych prof. Antoni Dudek. „Jako członkowie Kolegium IPN odcinamy się od Oświadczenia Kolegium IPN przyjętego stosunkiem głosów 7 do 2 na posiedzeniu 27 kwietnia 2025 roku” - czytamy. „Kolegium IPN nie powinno zajmować się komentowaniem bieżącej polityki, nawet w okresie finału kampanii prezydenckiej skupiającej uwagę i wzbudzającej emocje milionów obywateli” - dodał, wyrażając zaniepokojenie z powodu odmowy przez Nawrockiego udziału w posiedzeniu sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, na które został zaproszony 9 maja.
W komunikacie wyrażono ubolewanie, że prezes Nawrocki „w debacie prezydenckiej 28 kwietnia, nie zareagował na skandaliczne słowa kandydata na prezydenta Grzegorza Brauna zniesławiające pamięć Powstańców w Getcie Warszawskim”. „W naszej ocenie takie zachowania, będące lekceważeniem konstytucyjnego organu państwa oraz wyrażające cichą akceptację dla języka nienawiści wobec Powstańców w Getcie, negatywnie wpływają na wizerunek Instytutu” - podkreślono.
Karol Nawrocki został powołany na stanowisko prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w lipcu 2021 roku. W styczniu 2025 roku, czyli po tym, jak ogłoszono jego start w wyborach prezydenckich, przeszedł na bezpłatny urlop.
Prezes NIK: Kontrola w IPN została zaplanowana zanim Karol Nawrocki został kandydatem na prezydenta
Kontrola w Instytucie Pamięci Narodowej została zaplanowana i rozpoczęła się zanim prezes Karol Nawrocki został kandydatem na prezydenta RP - powiedział we wtorek prezes NIK Marian Banaś w TVP Info.
Prezes Najwyższej Izby Kontroli Marian Banaś pytany był w TVP Info o przyczyny podjęcia kontroli w Instytucie Pamięci Narodowej.
Banaś powiedział, że kontrola jest skutkiem nieprawidłowości budżetowych wykrytych w 2023 r. „Tam były bardzo poważne nieprawidłowości, w związku z czym Kolegium Najwyższej Izby Kontroli podjęło decyzję, że zaplanujemy taką kompleksową kontrolę całościową” - powiedział.
Podkreślił, że kontrola została zaplanowana i rozpoczęła się zanim prezes IPN Karol Nawrocki został kandydatem na prezydenta RP. „W ogóle mowy nie było o tym, że pan prezes będzie startował, kontrola się rozpoczęła i w normalnym trybie się ona odbywa” - dodał.
Pytany o doniesienia o nieprawidłowościach w wydatkach IPN, o których poinformował TVN24, na podstawie raportu szykowanego przez NIK powiedział, że kontrolerów obejmuje tajemnica postępowania. „My w zeszłym tygodniu przesłaliśmy wystąpienia do podmiotów, które były kontrolowane również do centrali. Więc oni nie są związani tajemnicą i mogą przekazywać pewne informacje” - wyjaśnił.
Dodał, że dokładne dane z kontroli Instytutu Pamięci Narodowej NIK upubliczni po uprawomocnieniu wszystkich procedur. (PAP)
kk/ mhr/mt/ par/
