Flagowy projekt chemiczny w Policach pod Szczecinem, który miał przynosić miliardowe zyski i stanowić filar rozwoju Grupy Azoty, wywołał jeden z najpoważniejszych kryzysów finansowych w historii polskiego przemysłu.
Wyniki przeprowadzonych audytów oraz nowe materiały dowodowe trafiły do Prokuratury Regionalnej w Krakowie, wskazując na podejrzenie popełnienia przestępstwa przez poprzednie władze spółki za rządów PiS.
Od 1,7 mld zł do rozbudowy bez analizy ryzyka
Historia inwestycji w produkcję propylenu i polipropylenu sięga 2015 roku. Pierwotny plan przewidywał budowę instalacji do produkcji propylenu o budżecie rzędu 1,7 mld zł, z zakładaną wewnętrzną stopą zwrotu (IRR) na poziomie 11% oraz wartością bieżącą netto (NPV) wynoszącą 181 mln euro (ok. 750 mln zł).
W 2017 roku podjęto decyzję o znacznym rozszerzeniu przedsięwzięcia o instalację do produkcji polipropylenu, co wywindowało szacowany budżet do ok. 4 mld zł. Z ustaleń obecnych władz wynika, że tak istotna zmiana skali nastąpiła bez przeprowadzenia rzetelnej analizy ryzyk i przekraczała realne możliwości finansowe grupy. Mimo to zakładano, że od 2023 roku projekt będzie zwiększał roczne przychody koncernu o ok. 2 mld zł.
Punkt zwrotny. Grudzień 2019 roku i presja polityczna
Jak informuje „Business Insider”, najpoważniejsze zarzuty dotyczą wydarzeń z końca 2019 roku. W grudniu Zakłady Chemiczne „Police” pozyskały z emisji akcji jedynie 501 mln zł wobec planowanego 1,1 mld zł. Mimo braku domknięcia finansowania podpisano kontrakt EPC oraz wydano koreańskiemu wykonawcy Hyundai Engineering and Construction (HEC) polecenie pełnej realizacji prac (FNTP).
Zamiast standardowego wczesnego zaangażowania finansowego na poziomie 5–10% wartości umowy, wydanie FNTP pociągało za sobą konsekwencje odpowiadające aż 35% wartości kontraktu. Dokumenty przekazane prokuraturze wskazują, że decyzje te podejmowano w kontekście kalendarza politycznego i kampanii wyborczej, a nie w oparciu o obiektywną ocenę biznesową.
Ukryte pożyczki i rosyjski propan w modelu finansowym
Z audytów, do których dotarł „Business Insider”, wynika że sponsorom projektu (Grupie Azoty oraz ZCh „Police”) przedstawiono nierealistyczny model rentowności:
- zatajenie zobowiązań: w modelu finansowym nie uwzględniono pożyczki wspierającej w wysokości 105 mln euro;
- błędne założenia surowcowe: przyjęto, że połowa potrzebnego propanu będzie pochodzić z Rosji, choć już w 2018 roku istniały przesłanki wskazujące na ryzyko zamknięcia tego kierunku dostaw;
- ignorowanie ostrzeżeń: zarząd miał zignorować zastrzeżenia dyrektora departamentu handlu dotyczące nierealistycznych prognoz sprzedaży polipropylenu.
Po ponad trzech latach realizacji okazało się, że projekt nie będzie w stanie spłacić zaciągniętych kredytów ani zapewnić zakładanego zwrotu. Co więcej, w latach 2021–2023 nie wdrożono kompleksowego planu naprawczego, mimo narastających opóźnień, spadku cen produktów i wzrostu kosztów energii.
Ratunek w transakcji z Orlenem
Dopiero głęboka restrukturyzacja i decyzja o sprzedaży projektu pozwoliły uchronić Grupę Azoty przed katastrofą. W kwietniu br. podpisano umowę przedwstępną na przejęcie 100% akcji Grupy Azoty Polyolefins przez Orlen za blisko 1,2 mld zł.
Transakcja ta pozwoliła zmniejszyć łączną ekspozycję finansową Grupy Azoty z 21 mld zł o 7,5 mld zł (ponad jedną trzecią), w tym zdjąć z koncernu 4,7 mld zł bezpośredniego zadłużenia oraz 2,8 mld zł innych ryzyk. Zdaniem obecnych władz spółki oraz ministra aktywów państwowych Wojciecha Balczuna był to jedyny sposób na uratowanie Grupy Azoty. Śledztwo w sprawie możliwego wyrządzenia szkody majątkowej w wielkich rozmiarach prowadzi Prokuratura Regionalna w Krakowie, a informatorzy zapowiadają kolejne zawiadomienia.
Oprac. JM
