W Europejskim Trybunale Praw Człowieka czeka ponad 1100 spraw dotyczących tego, że w Sądzie Najwyższym orzekają osoby, które w świetle prawa europejskiego nie tworzą sądu; za każdą przegraną płacą polscy podatnicy - napisał w środę na X minister sprawiedliwości Waldemar Żurek.
W środę w Sejmie odbyło się pierwsze czytanie projektu tzw. ustawy praworządnościowej, który ma uporządkować status sędziów powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa po zmianie przepisów w grudniu 2017 r. Sejm zajął się też projektem nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz ustawy – Kodeks wyborczy, który przewiduje, m.in. że 15 sędziów - członków KRS - będzie wybieranych w bezpośrednich i tajnych wyborach (organizowanych przez Państwową Komisję Wyborczą) przez wszystkich sędziów, a nie - jak dotychczas - przez izbę niższą.
Tego samego dnia szef MS podkreślił we wpisie w serwisie X, że w Europejskim Trybunale Praw Człowieka czeka obecnie „ponad 1100 spraw dotyczących tego, że w Sądzie Najwyższym orzekają osoby, które - w świetle prawa europejskiego - nie tworzą sądu”. „Już zapłaciliśmy 5,5 mln zł odszkodowań, a każda kolejna przegrana to co najmniej 10 tys. euro” - czytamy.
„Kto za to płaci? Polscy podatnicy. I to się nie skończy samo. Za każde wyjście neosędziego na salę rozpraw, za każde założenie togi, polski podatnik będzie płacił” - napisał Żurek.
Spór dotyczący KRS i wyłanianych w procedurze przy jej udziale tzw. neosędziów, wiąże się z nowelizacją w grudniu 2017 r. ustawy o Radzie, zgodnie z którą od 2018 r. 15 sędziów -członków KRS wybieranych jest przez Sejm, choć wcześniej byli oni wybierani przez środowiska sędziowskie. Zmiana z 2017 r. stała się powodem stawianych przez ówczesną opozycję, a przez rządzących obecnie, zarzutów upolitycznienia KRS i kwestionowania statusu osób powołanych na urząd sędziego z udziałem tak ukształtowanej KRS. Na wadliwość procedury wyłaniania sędziów z udziałem obecnej KRS wskazywały w ostatnich latach też orzeczenia europejskich trybunałów – TSUE i ETPC.
W listopadzie 2023 r. ETPC wydał „pilotażowy” wyrok, w którym zobowiązał władze Polski do usunięcia systemowych naruszeń; dotyczył on sporu byłego prezydenta Lecha Wałęsy z jego byłym współpracownikiem Krzysztofem Wyszkowskim. W sprawie dotyczącej oskarżeń o współpracę Wałęsy z komunistycznym reżimem w 2011 r. zapadł wyrok sądu apelacyjnego, w którym zobowiązano Wyszkowskiego do publikacji przeprosin, zmieniający wyrok niższej instancji, w którym powództwo Wałęsy oddalono.
Uprawomocnione, korzystne dla Wałęsy orzeczenie w następstwie złożenia skargi nadzwyczajnej przez ówczesnego Prokuratora Generalnego Zbigniewa Ziobrę uchyliła jednak Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN. Gdy Wałęsa złożył skargę do ETPC, Trybunał w Strasburgu orzekł m.in., że sędziowie IKNiSP zostali powołani z naruszeniem prawa, a sama instytucja skargi podważa pewność obrotu prawnego.
Ze względu na stwierdzenie systemowych naruszeń podobne sprawy, które nie zostały jeszcze zakomunikowane Polsce, zostały odroczone na rok, do 23 listopada 2024 r., w oczekiwaniu na przyjęcie przez Polskę odpowiednich zmian; następnie odroczenie zostało przedłużone o rok i obecnie – przedłużone aż do 23 listopada 2026 r.
andr/ rbk/
