Klienci sklepów z używaną odzieżą wydawali więcej pieniędzy, gdy w sklepie rozpylano zapach świeżego prania – wykazali psychologowie z Uniwersytetu Radbouda w Nijmegen. Zapach sprawiał też, że używane ubrania wydawały się klientom bardziej higieniczne i więcej warte.
Psychologowie Matteo Perini i Jasper de Groot z Uniwersytetu Radbouda sprawdzili, czy obawa przed kontaktem z potencjalnymi źródłami zakażenia może być jedną z barier zniechęcających ludzi do kupowania używanych ubrań. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Evolution and Human Behavior”.
Naukowcy przeprowadzili eksperyment w działającym sklepie z używaną odzieżą. W niewidocznych dla klientów miejscach umieszczono dyfuzory zapachowe. Jednego dnia rozprowadzano zapach cytrusów, innego świeżego prania, a podczas trzeciego wariantu nie stosowano dodatkowego zapachu.
Spośród trzech warunków tylko zapach świeżego prania sprawił, że klienci zaczęli wydawać więcej pieniędzy na używane ubrania. Efekt był szczególnie silny wśród osób osiągających wyższe wyniki w skali mierzącej obawę przed zabrudzeniem i zakażeniem.
Badacze przeprowadzili następnie eksperyment laboratoryjny. Uczestnicy, którzy czuli zapach świeżego prania, oceniali używane ubrania jako mniej niehigieniczne, a jednocześnie przypisywali im większą wartość.
Zdaniem autorów wyniki można tłumaczyć mechanizmem unikania patogenów. Ludzie mają ewolucyjnie ukształtowaną skłonność do unikania potencjalnych źródeł infekcji – przykładem jest niechęć do zepsutego lub nieprzyjemnie pachnącego jedzenia. Badanie wskazuje, że podobny mechanizm może wpływać również na stosunek do przedmiotów wcześniej używanych przez inne osoby.
Zapach kojarzący się z czystością może natomiast osłabiać postrzegane ryzyko zabrudzenia. Co istotne, sam przyjemny zapach nie wystarczał – w eksperymencie takiego efektu nie wywołał zapach cytrusów.
Według badaczy wyniki mogą mieć znaczenie dla promowania bardziej zrównoważonej konsumpcji. Rynek odzieży używanej pozwala wydłużać okres użytkowania ubrań, a eksperyment pokazuje, że na decyzje konsumentów mogą wpływać także proste bodźce zapachowe.
Patryk Kulpok (PAP)
pmk/ zan/
