W systemie kaucyjnym mogą się znaleźć nowe rodzaje opakowań. Zwroty mogą objąć m.in. popularne małpki. Wiceministra środowiska jest zwolenniczką tego rozwiązania. Unia chce, aby do systemu zostały włączone także opakowania po mleku.
System kaucyjny zaczął w Polsce obowiązywać 1 października ubiegłego roku, jednak wciąż rozwija się bardzo powoli. Przez pierwsze miesiące na sklepowych półkach mało było opakowań kaucyjnych. Można było odnieść wrażenie, że nowy system działa tylko w teorii.
Z końcem grudnia okres przejściowy systemu się zakończył. Od nowego roku w sklepach jest coraz więcej opakowań kaucyjnych. Przypomnijmy: podstawą nowego mechanizmu jest wprowadzanie i obrót kaucyjnymi opakowaniami, czyli oznaczonymi logotypem programu i specjalnym kodem. Tym logotypem są dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem „kaucja” i z jej kwotą.
Producenci piwa z własnymi systemami
Obecnie system obejmuje trzy rodzaje opakowań: butelki plastikowe do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra (kaucja w ich przypadku wynosi 50 gr) oraz szklane butelki wielorazowego użytku do 1,5 litra (kaucja to 1 zł).
Powszechnym systemem kaucyjnym objęte są tylko te opakowania, które są oznaczone znakiem kaucji. To bardzo ważne, by przy zakupach czy po wypiciu napoju sprawdzić, czy opakowania nie należy oddać w systemie kaucyjnym. Niektóre sklepy wprowadzają promocje i zbierają opakowania… pic.twitter.com/flGZl9tAYZ
— Ministerstwo Klimatu i Środowiska (@MKiS_GOV_PL) December 29, 2025
Tu trzeba wspomnieć o zmianie, która weszła wraz z ustawą podpisaną kilka dni temu przez Prezydenta RP. Zgodnie z jej zapisami producenci szklanych butelek wielorazowego użytku mogą sami zdecydować, czy opakowania te znajdą się w systemie kaucyjnym.
Mówiąc inaczej – będą mogli wciąż prowadzić swoje systemy zbiórki butelek zamiast systemu kaucyjnego. Zamiar prowadzenia nadal własnego systemu ci przedsiębiorcy muszą jednak zgłosić właściwemu ministrowi ds. klimatu do końca marca 2026 r. O takie zmiany zabiegali m.in. producenci piwa, którzy od lat mają własne systemy zbiórki butelek oraz potrzebną do tego infrastrukturę logistyczną.
Co istotne, w ramach odrębnych od ogólnego systemów kaucyjnych przy zwrocie butelek konsumenci nie będą musieli okazywać dowodu zakupu.
Małpki w systemie kaucyjnym?
Jakie inne opakowania mogłyby znaleźć się w nowym systemie zwrotów? Wiceministra klimatu Anita Sowińska jest zwolenniczką włączenia do systemu jednorazowych szklanych butelek, w tym tzw. małpek. Podkreśla jednak, że w tej sprawie konieczne będą konsultacje.
– Potrzebny jest rozwój tego systemu w oparciu o opakowania standardowe wielokrotnego użytku. Moim zdaniem powinniśmy zastanowić się nad włączeniem do systemu kaucyjnego opakowań szklanych jednorazowego użytku, czyli popularnych małpek, ale to wymaga konsultacji. Być może powinniśmy też przyjrzeć się innym frakcjom, na przykład opakowaniom wielomateriałowym – stwierdziła wiceminister klimatu i środowiska w rozmowie z PAP.
„Przyszłość systemu jest w wielokrotności użycia”
Podkreśliła, że w przeszłości funkcjonował system kaucyjny, polegający głównie na obrocie szklanymi butelkami wielokrotnego użytku.
– Przede wszystkim to rozwiązanie na dużą skalę jest najbardziej ekologicznym i ekonomicznym rozwiązaniem, więc przyszłość systemu kaucyjnego jest w wielokrotności użycia, szczególnie jeżeli damy przedsiębiorcom opcję standardowego opakowania. Musimy się jednak do tego dobrze przygotować – zaznaczyła Anita Sowińska.
Według niej ewentualne włączenie tzw. małpek do systemu kaucyjnego oznaczałoby dla sklepów dużą zmianę logistyczną.
– Taki ruch musiałby zostać poprzedzony dłuższym vacatio legis, aby nie zaskoczyć przedsiębiorców zmianami na kilka miesięcy przed ich wejściem w życie – podkreśliła wiceminister.
Co z opakowaniami po mleku?
Z unijnego rozporządzenia PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) wynika, że do systemu kaucyjnego powinny zostać włączone także opakowania po mleku. Decyzja o tym powinna zostać podjęta do 2030 r. Tu jednak stanowisko ministerstwa jest odmienne niż w przypadku tzw. małpek. Anita Sowińska zapowiada, że polski rząd będzie próbował przekonać UE, by nie włączać opakowań po mleku do systemu kaucyjnego.
– Mamy pewne wątpliwości, czy rzeczywiście przyniesie to dobry efekt środowiskowy, dlatego będziemy przekonywać Unię Europejską, żeby jednak wycofała się z opakowań po mleku w PPWR – stwierdziła wiceminister środowiska.
Dodała, że zbiórka tego typu opakowań np. w ramach już istniejącego systemu kaucyjnego może być dużym „wyzwaniem sanitarnym”, natomiast przyniesie niewielki efekt środowiskowy, bo takie opakowania zwykle nie zaśmiecają środowiska. Zdaniem wiceminister większy sens miałoby wprowadzenie i zbieranie opakowań wielokrotnego użytku na mleko.
Kiedy decyzja o rozszerzeniu systemu?
Resort środowiska wyznaczył sobie czas do czerwca, aby przeanalizować, jak działa system kaucyjny oparty o butelki plastikowe, metalowe puszki i wielorazowe butelki szklane – poinformowała Anita Sowińska. Potem zapadną decyzje o ewentualnym dołączeniu do mechanizmu nowych opakowań.
Przypomnijmy, głównym celem systemu kaucyjnego jest podniesienie poziomów selektywnej zbiórki opakowań po napojach i osiągnięcie unijnych progów recyklingu. Zgodnie z nimi w latach 2025-2028 poziom selektywnej zbiórki odpadów ma sięgnąć 77 proc. w przypadku butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (o pojemności do 3 l), metalowych puszek (o pojemności do 1 l) oraz butelek szklanych wielokrotnego użytku (o pojemności do 1,5 l). Od 2029 r. próg ten wzrośnie do 90 proc.
