REKLAMA

Światowe ceny żywności mocno w górę. "Drożyzna" a sprawa polska

Michał Żuławiński2021-04-09 06:00analityk Bankier.pl
publikacja
2021-04-09 06:00
Światowe ceny żywności mocno w górę. "Drożyzna" a sprawa polska
Światowe ceny żywności mocno w górę. "Drożyzna" a sprawa polska
fot. Voyagerix / / Shutterstock

Marzec był kolejnym miesiącem szybkiego wzrostu cen żywności na świecie. Inflacyjna fala w tej ważnej kategorii towarów nie musi jednak mieć silnego przełożenia na Polskę.

Globalny indeks realnych cen żywności w marcu wzrósł dziesiąty miesiąc z rzędu i osiągnął najwyższą wartość od czerwca 2014 roku – poinformowała Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO).

Szybki wzrost światowych cen płodów rolnych nie jest zatem zjawiskiem nowym. Indeks FAO notuje dynamiczne wzrosty od ubiegłorocznej wiosny. Jego wartość w marcu 2021 r. (118,5 pkt) była aż o 24,6 proc. wyższa niż rok wcześniej. To największa dynamika od lata 2011 r., choć warto pamiętać, że po części mamy tu do czynienia z efektem niskiej bazy – wiosną 2020 r., w czasie pierwszego uderzenia pandemii, wartości indeksu FAO spadały. Jeszcze dalej należy się cofnąć w poszukiwaniu okresu 10 miesięcy nieprzerwanego wzrostu – taka sytuacja miała miejsce w latach 2007/2008.

Indeks FAO dzieli się na kilka subindeksów, opisujących poszczególne kategorie towarów żywnościowych. W marcu 2021 r. wreszcie zaobserwowano spadek cen zbóż, który przerwał trwający 8 miesięcy trend wzrostowy. Mimo marcowego spadku, zboża nadal są o 26,5 proc. droższe niż rok wcześniej. Silnie drożały natomiast oleje jadalne, których ceny wzrosły do najwyższego poziomu od czerwca 2011 r. Dziesiąty miesiąc z rzędu w górę szły także ceny nabiału, który jest o 16 proc. droższy niż rok wcześniej. O 30 proc. r/r podrożał cukier, natomiast nieznacznie tańsze niż przed rokiem (o 0,5 proc.) jest mięso.

O powodach globalnych zwyżek cen żywności szerzej pisał Krzysztof Kolany w artykule z danymi za poprzedni miesiąc. W niniejszym skupimy się na kwestiach polskich.

Indeks FAO a sprawa polska

Z polskiej perspektywy najważniejszym pytaniem dotyczącym indeksu FAO jest jego przełożenie na inflację nad Wisłą. To o tyle istotne, że kategoria „żywność i napoje bezalkoholowe” w nowym koszyku inflacyjnym ma wagę jeszcze wyższą niż w latach poprzednich.

Koszyk inflacyjny w Polsce
Kategoria 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Żywność i napoje bezalkoholowe 24,20 24,33 24,64 24,36 24,04 24,28 24,36 24,89 25,24 27,77
Napoje alkoholowe i wyroby tytoniowe 6,12 6,32 6,56 6,53 6,56 6,38 6,19 6,37 6,25 6,91
Odzież i obuwie 4,90 4,79 5,02 5,35 5,47 5,68 5,37 4,94 4,94 4,21
Użytkowanie mieszkania i nośniki energii 21,27 20,84 21,70 21,06 21,04 20,53 20,35 19,17 18,44 19,14
Wyposażenie mieszkania i prowadzenie gospodarstwa domowego 4,64 4,62 4,59 4,85 4,99 5,14 5,25 5,70 5,80 5,83
Zdrowie 5,01 5,03 5,22 5,20 5,45 5,56 5,69 5,12 5,29 5,39
Transport 9,09 9,42 9,24 9,02 8,72 8,63 8,74 10,34 9,89 8,88
Łączność 4,34 4,11 5,41 5,28 5,27 5,20 4,87 4,18 4,54 5,00
Rekreacja i kultura 7,79 7,89 6,36 6,42 6,63 6,89 6,92 6,44 6,62 5,78
Edukacja 1,15 1,17 1,17 1,04 1,01 0,97 1,00 1,07 1,15 1,02
Restauracje i hotele 6,42 6,36 4,56 5,24 5,04 5,23 5,71 6,20 6,12 4,56
Inne towary i usługi 5,07 5,12 5,53 5,65 5,78 5,51 5,55 5,58 5,72 5,51
Ogółem 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Źródło: GUS

 Powyższe ujęcie to oczywiście średnia dla wszystkich grup – łatwo jednak domyślić się, że wśród gorzej sytuowanych procentowy udział wydatków na żywność jest wyższy niż u zamożniejszych. Nie dysponujemy jeszcze spojrzeniem na stan z 2020 r., jednak dane GUS-u z poprzednich lat nie pozostawiają w tym zakresie wątpliwości:

Relacje między indeksem FAO a inflacją w Polsce dokładnie opisali ekonomiści Credit Agricole w ostatniej edycji wydawanej przez nich „Agromapy”. Przede wszystkim zwracają oni uwagę na wyższą zmienność globalnego indeksu od cen żywności w Polsce. To efekt tego, że indeks FAO mierzy zmiany cen surowców rolnych, a w danych GUS dominują produkty już przetworzone, w cenach których zawartych jest więcej komponentów niż sam koszt surowca.

- Co więcej, indeks cen żywności FAO jest na ogół słabo skorelowany z cenami żywności w Polsce. Wynika to z wielu czynników, m.in. z tego, że nie uwzględnia on cen owoców i warzyw. Ich udział w polskim koszyku żywnościowym w 2020 r. wynosił aż 18,7%. Warto przy tym zauważyć, że „owoce” i „warzywa” są to kategorie o dużym udziale charakteryzujących się relatywnie wysoką zmiennością nieprzetworzonych surowców rolnych, których ceny w odróżnieniu od pozostałych kategorii kształtowane są w znacznym stopniu przez czynniki lokalne (np. pogodę). W konsekwencji odpowiadają one za istotną część zmienności cen, której nie uwzględnia indeks FAO – czytamy w raporcie Credit Agricole.

Graficzne objaśnienie relacji między indeksem FAO a inflacją żywności w Polsce w ubiegłym miesiącu na Twitterze przedstawił Jakub Olipra, ekonomista Credit Agricole.

Żywnościowa inflacja przyspieszy

Przed pandemią ceny żywności były jednym z motorów inflacji w Polsce. W ostatnim czasie jednak kategoria ta nie rosła tak silnie, jak wcześniej. Ekonomiści są jednak zdania, że stan ten nie potrwa długo.

- Uważamy, że w I kw. br. dynamika cen żywności osiągnęła swoje minimum lokalne. W kolejnych kwartałach tempo wzrostu cen żywności zwiększy się przede wszystkim ze względu na wyższą dynamikę cen mięsa (skutek obserwowanego od początku br. wzrostu cen skupu drobiu i trzody chlewnej związanego z ożywieniem popytu przy ograniczonej produkcji) oraz warzyw (wygaśnięcie efektów niskiej bazy), podczas gdy w przeciwnym kierunku oddziaływać będzie niższa dynamika cen owoców (efekt wysokiej bazy sprzed roku związany z niskimi zapasami owoców po sezonie 2019/2020) -  sądzą ekonomiści Credit Agricole.

W lutowym raporcie o inflacji wśród wyszczególnionych przez GUS towarów i usług najmocniej taniało mięso wieprzowe (-12,4 proc.). Najmocniej drożejącym towarem żywnościowym okazał się ryż. Więcej na ten temat na naszej infografice.

- W II poł. br. zwiększeniu dynamiki cen żywności dodatkowo sprzyjać będzie wyższa dynamika cen w kategorii „mleko, sery i jaja”, będąca skutkiem prognozowanego przez nas wzrostu cen produktów mlecznych związanego z zakładanym przez nas ożywieniem światowego popytu na produkty mleczne wraz z wygasaniem pandemii. Głównym czynnikiem ryzyka dla naszej ścieżki cen żywności są warunki agrometeorologiczne na świecie, a także tempo wygasania pandemii - dodają eksperci CA.

Na koniec warto przypomnieć, że "Inflacja nie we wszystkich uderza jednakowo" i wskazania ośrodków statystycznych nie muszą doskonale pasować do naszej percepcji. Dodatkowo percepcja ta może być zaburzana przez częstotliwość zakupów – żywność kupujemy częściej niż wiele innych towarów i usług, więc siłą rzeczy najczęściej stykamy się ze zmianami cen. O tym, jak dokładnie obliczana jest inflacja, pisaliśmy w artykule „Jak GUS mierzy inflację? Statystycy wyjaśniają”.

Źródło:
Michał Żuławiński
Michał Żuławiński
analityk Bankier.pl

Redaktor prowadzący działu Rynki Bankier.pl. Wraz z zespołem śledzi bieżące wydarzenia na polskiej giełdzie i globalnych rynkach finansowych, analizuje dane gospodarcze z kraju i ze świata, monitoruje politykę banków centralnych itp. Miłośnik nowych technologii, zarówno w obszarze mediów, jak i szeroko pojętego inwestowania. Laureat nagrody specjalnej w konkursie dla dziennikarzy ekonomicznych Narodowego Banku Polskiego im. Władysława Grabskiego. Tel: 604 678 518

Tematy
Kredyt dla firm do 350 tys. na dowolny cel z decyzją online nawet w 10 minut

Kredyt dla firm do 350 tys. na dowolny cel z decyzją online nawet w 10 minut

Advertisement

Komentarze (19)

dodaj komentarz
jas2
I dobrze, bo mam trochę pszenicy i nie ma komu sprzedać.
demeryt_69
To jest forum stricte 'eksperckie' i wszyscy tutaj doskonale wiedzą, że wzrost cen ryżu basmati w Indiach to wina PiS-u :)
lorelie
dzisiaj moja ,6 letnia córka Zuzia, powiedziała że czuje się facetem i żeby wywołać ją Zenon...
demeryt_69
Pies mojego kumpla też się wabi Zenek :)
marxs
a ty PISiu ciotką się nie czujesz ? jak się czujesz to zrozumiałe że twoja córka Zuzia czuje się facetem
volksempfanger
Kto wszystko zjada? Przecież nie rodzą się dzieci.

Chyba że ktos mnie oszukał :)

Powiązane: Gospodarka i dane makroekonomiczne

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki