Seniorzy nie mają łatwo na rynku pracy. Przeciętny czas poszukiwania pracy przez osoby w wieku 55 lat i więcej wynosi ponad 2 lata. To dwukrotnie dłużej niż średnia. Osoby w tym wieku mają trudności ze znalezieniem zatrudnienia z bardzo wielu powodów. Zwykle cechuje je mniejsza mobilność, bo szukają zatrudnienia w miejscu zamieszkania.
Do tego dochodzą pakiety osłonowe, które zamiast chronić ich przed zwolnieniem, wymuszają na pracodawcach decyzje o szybszym rezygnacji z ich pracy (pracodawca nie może wypowiedzieć umowy pracownikowi, jeżeli brakuje mu mniej niż 4 lata do uzyskania świadczenia emerytalnego). Inne czynniki to również brak np. umiejętności biegłej obsługi komputera, korzystania z internetu, itp. Nie oszukujmy się - postęp technologiczny zaskoczył wielu ludzi, dlatego państwo wydaje setki milionów złotych na bezpłatne kursy. To są drobne szczegóły, a jednak mają olbrzymie znaczenie na sytuację ludzi w tym wieku.
Niestety, polski rynek pracy cechuje fatalny wskaźnik zatrudnienia właśnie wśród osób, które osiągnęły wiek uprawniający ich do otrzymania statusu "bardziej doświadczonych". Tylko 40% ludzi w wieku 55-64 lata pracuje zarobkowo. Wskaźnik ten maleje wraz z wiekiem m.in. z tego powodu, że średni wiek uzyskania emerytury lub renty w Polsce wciąż jest niższy od 60 lat. W grupie wiekowej powyżej 64 lat pracuje już tylko 4,6% osób.
| Wiek | średnie zarobki netto | wskaźnik zatrudnienia |
|---|---|---|
| do 24 lat | 1800 zł | 24% |
| 25-34 lata | 2570 zł | 75,8% |
| 35-44 lata | 2993 zł | 80,9% |
| 45-54 lata | 2783 zł | 74,1% |
| 55-64 lata | 2783 zł | 40,6% |
| 65 lat i więcej | 4456 | 4,6% |
| Źródło: GUS "Wskaźniki jakości pracy", opracowanie Bankier.pl | ||
Wydłużenie wieku emerytalnego to tylko jeden z powodów
Zwiększenie liczby bezrobotnych w rejestrze wynika m.in. z rosnącej bazy tych osób, które nie miały pracy, a jednocześnie nie osiągnęły wieku uprawniającego do świadczeń emerytalnych. Pamiętajmy, że w wieku 67 lat na emeryturę przechodzą mężczyźni urodzeniu po 1953 roku i kobiety urodzone po 1973 roku. Wcześniejsze roczniki obowiązują okresy przejściowe, tzn. np. mężczyzna urodzony w styczniu 1950 roku uzyska prawo do emerytury w wieku 65 lat i 9 miesięcy, a kobieta z tego rocznika w wieku 61 lat.
Kolejny powód zwiększenia liczby zarejestrowanych bezrobotnych w wieku 55+ ma charakter formalny - prawdopodobnie spory odsetek zarejestrowanych seniorów stanowią osoby, które pracowały w szarej strefie, a teraz tylko zalegalizowały swój status w celu uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto PUP-y realizują kilka programów aktywizacji osób starszych (w tym dotacje dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą) np. płatne projekty, szkolenia, w których wziąć udział mogą tylko zarejestrowani bezrobotni. Na koniec pozostają seniorzy, którzy utracili prawo do renty, a jeszcze nie nabyli praw emerytalnych.
Z prognoz ZUS-u wynika, że liczba rencistów w 2015 roku spadnie poniżej miliona (w 1998 roku było ich w Polsce ponad 2 mln). Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznaje coraz mniej rent (ma to swoje dobre strony), ale tracą na tym osoby będące w wieku najbardziej zagrożonym długotrwałym bezrobociem, czyli właśnie pokolenie obecnych 50-latków, którzy jeszcze do niedawna po stracie zatrudnienia zamiast szukać nowej pracy zgłaszali się do ZUS-u prosto po rentę.
