Analitycy Credit Suisse przyjrzeli się zmianom zachodzącym w dystrybucji bogactwa na świecie od początku XXI w. Zdaniem badaczy widoczny jest wyraźny podział na okres przed kryzysem finansowym, gdy nierówności spadały, oraz na ostatnie lata, kiedy przepaść pomiędzy najbogatszymi i resztą pogłębiła się. W globalnych porównaniach okazało się, że Polskę wiele łączy z Arabią Saudyjską.
Raport „Global Wealth Report” jest publikowany przez Credit Suisse co roku. Tegoroczna edycja po raz pierwszy jednak bierze pod lupę dane dotyczące nierówności majątkowych i dochodowych na świecie od 2000 r.
Analitycy podzielili kraje rozwinięte i rozwijające się na cztery grupy. Pierwszą stanowią państwa, w których 10 proc. najbogatszych osób ma ponad 70-procentowy udział w całym majątku znajdującym się w prywatnych rękach, a więc nierówności majątkowe są bardzo wyraźne. Do tej grupy należą m.in. Stany Zjednoczone, w których nierówności mierzone tą miarą powróciły do poziomu notowanego 100 lat temu.
W tej przegródce znalazła się również silna reprezentacja krajów rozwijających się, w tym Turcja, Rosja i Płd. Afryka. Zdaniem autorów raportu nierówności majątkowe w Rosji są jednak tak znacząco wyższe niż w pozostałych krajach, że państwo to stanowi wręcz osobną kategorię.
|
Obecny poziom nierówności majątkowych w krajach rozwiniętych i rozwijających się |
||
|---|---|---|
|
|
Rozwinięte gospodarki |
Kraje rozwijające się |
|
Bardzo wysokie nierówności |
Hong Kong |
Argentyna |
|
Wysokie nierówności |
Austria |
Chile |
|
Średnie nierówności |
Australia |
Zjednoczone Emiraty Arabskie |
|
Niskie nierówności |
Belgia |
|
|
Źródło: Opracowanie na podstawie „Global Wealth Report 2014”, Credit Suisse, s. 30. |
||
Kryzys odwrócił trendy
Badając dynamikę zmian analitycy zwrócili uwagę, na rolę przełomowego 2007 roku. Do tego roku nierówności majątkowe spadały we wszystkich regionach globu z wyjątkiem Chin i Indii. Po kryzysie finansowym trend się odwrócił – koncentracja majątku w najbogatszej grupie osób prywatnych wzrosła na całym świecie poza Stanami Zjednoczonymi.
W całym okresie od początku XXI w. nierówności majątkowe ostro wzrosły w 9 krajach – m.in. Rosji, Egipcie, Argentynie i Turcji. W niektórych przypadkach zmiana była bardzo dynamiczna. Przykładowo w 2000 r. w Chinach 10 proc. najzamożniejszych posiadało 48 proc. majątku znajdującego się w gospodarstwach domowych. 14 lat później było to już 64 proc. W Rosji wskaźnik ten wzrósł z 77 proc. do niemal 85 proc.
Gwałtowny spadek nierówności majątkowych odnotowano tylko w dwóch krajach – Polsce i Arabii Saudyjskiej, a umiarkowany w kolejnych ośmiu. W Polsce w 2000 r. najzamożniejszych 10 proc. obywateli posiadało niemal 70 proc. majątku gospodarstw. W 2014 r. wskaźnik ten wyniósł 62,8 proc.
Analitycy Credit Suisse zauważają, że wraz ze wzrostem majątku przypadającego na jednego mieszkańca nierówności majątkowe spadają. Nie jest to zależność uniwersalna, ale można ją było w ostatnich latach dostrzec w grupie krajów rozwijających się, a w szczególności w najzamożniejszych z nich – Korei, Tajwanie i Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Państwa te zbliżają się do grupy „średnio nierównych”, gdzie licznie reprezentowane są rozwinięte kraje europejskie.
Michał Kisiel
