OFE wykupuja małe spółki
Dzisiaj troszkę inaczej niż zwykle. Od ostatniego komentarza z ubiegłego tygodnia niewiele się zmieniło w obrazie struktury aktywów OFE. Tutaj zmiany zachodzą bardzo wolno (no może za wyjątkiem OFE Rodzina, który potrafi sprzedać i odkupić cały swój portfel akcji na jednej sesji z uwagi na swoje małe rozmiary). Chciałbym podzielić się ze spostrzeżeniami, które szacunkowo omawiałem już jakiś czas temu. Obecnie dysponuję pełnymi raportami rocznymi wszystkich OFE. W raportach tych można wyczytać między innymi, ile kapitału jest zainwestowane w poszczególne spółki wchodzące w skład portfela danego funduszu. Zaskoczyło mnie, jak bardzo niektóre spółki giełdowe są wykupione przez fundusze emerytalne. Szczególnie te najmniejsze są już często w ponad 15% w posiadaniu funduszy. Przeważnie określona spółka jest w rękach większej ilości funduszy, jednak zdarzają się sytuacje, gdy tylko jeden fundusz posiada akcje danej spółki. Co ciekawe ten jeden fundusz może sam posiadać ponad 10% głosów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy. Sytuacje takie przedstawię w dalszej części komentarza.
Zobaczmy wobec tego na pierwszy arkusz. W arkuszu tym umieściłem spółki posortowane według stopnia wykupienia przez OFE. W sumie na koniec ubiegłego roku w portfelach wszystkich OFE znajdowało się 114 spółek giełdowych. OFE dysponowały w sumie 2,66% łączna kapitalizacją tych 114 spółek. Największy udział OFE w kapitale miał miejsce w przypadku spółki NOVITA S.A. (21,5%). Ponad co piąta akcja tej spółki znajdowała się w rękach OFE. To bardzo bardzo dużo. Niewiele mniejszy udział OFE a kapitale zanotowano dla: PERMEDIA S.A. (16,01%), MACROSOFT (15,60%), NFI JUPITER (15,41%), TALEX (13,66%), COMPUTERLAND (12,79%)!!, LENTEX (11,66%), TUEUROPA (11,33%), ECHO (11,30%), itd. itd.
Widzimy, że w przypadku małych i średnich firm udział głosów na WZA jest bardzo duży. Ciekawe, że wśród tych najbardziej wykupionych spółek znalazła się tak duża firma, jaką jest Computerland. Bardzo ciekawe jest też to, że w przypadku Novity tylko cztery OFE (Bankowy, DOM, PBK Orzeł, Pocztylion) miały akcje tej firmy a w przypadku Computerlandu akcje tej firmy posiadało 16 funduszy.
Teraz spójrzmy na drugi arkusz, w którym spółki uszeregowałem pod względem częstości ich występowania w portfelach funduszy. I tak najpopularniejszą firma, której akcje posiadały wszystkie 21 funduszy była (i pewnie jest nadal) spółka TPSA. Jednak tylko 0,87% kapitalizacji tej spółki jest w rękach wszystkich OFE razem wziętych. Kolejna popularną spółką, jest PKN Orlen S.A., której akcje posiadały 20 OFE (jedynie OFE Rodzina wyłamał się z szeregu), lecz w tym przypadku dysponowały one już 4,05% głosów na WZA.
Trzecim arkuszem jest arkusz, w którym uszeregowałem spółki pod względem wartości zaangażowanego w nie kapitału ze strony OFE. Na pierwszy m miejscu jest PKN Orlen S.A., w którego akcje wszystkie OFE razem wzięte zainwestowały ponad 383 miliony złotych, co stanowi 4,05% kapitalizacji tej spółki. oLejne miejsca zajęły: TPSA (ponad 334 mln), PEKAO S.A. (ponad 240 mln), Elektrim, KGHM, Prokom, PBK, Computerland, Orbis, BRE, Agora, itd... Łącznie we wszystkie te 114 spółek OFE zainwestowały ponad 3 miliardy 185 milionów złotych, co stanowi 2,66% kapitalizacji tej grupy spółek.
W czwartym arkuszu uszeregowałem spółki alfabetycznie zestawiając wszystkie wcześniej wymienione wielkości obok siebie. To taka mała ściągawka.
Wreszcie na sam koniec przedstawiam dwa szczegółowe arkusze zbudowane na zasadzie tablic. W wierszach tych tablic znajdują się spółki giełdowe a w kolumnach poszczególne OFE. W ten sposób można szybko (korzystając z filtrów, które musicie już sami sobie zrobić na własny użytek) zobaczyć w czyich rękach jest konkretna spółka, lub jak wygląda portfel akcji określonego funduszu. W pierwszym arkuszu podałem kwoty zaangażowania a w drugim procentowy udział w kapitalizacji danej spółki.
I cóż widzimy w tych wszystkich danych? Kurczy się pole do popisu dla funduszy, szczególnie tych największych. Praktycznie co miesiąc znikają w czeluściach portfeli OFE akcje warte ponad 200 milionów złotych. Znikają nie na zawsze, ale na około 10 lat, kiedy to na emeryturę zaczną odchodzić najstarsi uczestnicy programu Otwartych Funduszy Emerytalnych. Nie dziwię się teraz, że szefowie największych funduszy domagają się od ustawodawcy zmiany przepisów tak, aby mogli oni inwestować większą część środków na zagranicznych giełdach. Jeśli tak dalej pójdzie, to za rok średnie i małe spółki zostaną w połowie wykupione przez OFE. Nawet w przypadku tak dużych spółek jakimi są PKN Orlen czy Computerland, ponad 10-15% akcji będzie w rękach funduszy emerytalnych. Potwierdza się więc to, o czym już od wielu miesięcy wspominam. Siła oddziaływania funduszy na koniunkturę giełdową będzie rosła z każdym dniem. O tej sile mogliśmy się przekonać w grudniu i jeszcze barziej się przekonamy w maju, kiedy to odbędzie się druga rocznica wycen jednostek uczestnictwa (20 maja słynna data hehe).
Jeden z analityków Euromoney (Rafał Wójcikowski) zrobił jeszcze ciekawsze badanie, w którym oszacował udział OFE w tazk zwanym free float dla każdej ze 114 spółek zaprezentowanych przeze mnie. Nie będę zdradzać tajemnicy. Uchylę tylko rąbek.... w kilku przypadkach spółek, udział OFE we free float wynosi ponad 70%....
Podsumowania dziś takiego typowego nie będzie ;-) Każdy widzi jak jest. Chyba jako jedyny z analityków Euromoney (ale się porobiło nie mówimy jednakowym głosem) nadal patrzę z optymizmem w przyszłość. Być może jeszcze troszkę indeksy pospadają, ale nie wierzę w to, abyśmy mieli spaść poniżej dołka z października 2000. Wiem, że za takim rozwojem zdarzeń przemawia AT (szczególnie Fale Eliota). Chyba jednak pozostanę optymistą w świetle tego, co zobaczyłem.
Na zakończenie tradycyjnie zamieszczam dane historyczne wartości indeksu, lecz tym razem jest to indeks OFE10, będący uśrednioną wartością jednostek uczestnictwa dziesięciu największych funduszy. Co miesiąc na podstawie wartości aktywów OFE zmieniają się wagi oraz skład indeksu. Akurat od 4 miesięcy skład ten jest jednakowy, ale wcześniej dość często na 10 miejscu dochodziło do zmian pomiędzy OFE DOM i OFE EGO. Indeks ten przeliczyłem od 30 września 1999 roku, kiedy to przyjąłem wartość bazową równa 1000 pkt. Chcąc przyrównać go do indeksu WIG, wyliczyłem procentowe zmiany WIG w kolejnych dniach i przyjąłem, że 30 września 1999 indeks ten (oznaczony z gwiazdką) miał także wartość 1000 pkt. Oba wykresy (zwykły oraz zestandaryzowany) pokazują, że w chwili obecnej wartość OFE10 jest wyższa niż WIG.
Więcej na temat tego nowego indeksu oraz sposobie jego wyliczania opowiem w następnym komentarzu tygodniowym.
Jacek Maliszewski
