Sejm uchwalił w piątek ustawę o wykonywaniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Celem przepisów jest ustanowienie zasad i trybu wykonywania orzeczeń ETPC, a w konsekwencji usprawnienie tego procesu.
W głosowaniu udział brało 440 posłów, za było 241, przeciw 161 posłów. Od głosu wstrzymało się 38 posłów. Ustawa trafi teraz do Senatu.
Obecnie wykonywanie przez Polskę orzeczeń ETPC reguluje zarządzenie premiera z 2007 r. Jak jednak zaznaczono w uzasadnieniu, robi to ono jedynie „w sposób szczątkowy”. „Brak ustawowej regulacji w tym zakresie skutkuje brakiem możliwości włączenia w proces koordynacji podmiotów publicznych spoza administracji rządowej, podczas gdy wykonanie niektórych orzeczeń może należeć do ich wyłącznej kompetencji” - podkreślono.
Uchwalona w piątek ustawa ma więc na celu usprawnienie wykonywania orzeczeń ETPC poprzez m.in. opisanie mechanizmu działania, który ma na celu ich wykonanie, oraz określenie terminów poszczególnych działań. Wymienione są w niej także obowiązki podmiotów odpowiedzialnych za wykonywanie orzeczeń Trybunału oraz zasady ich współpracy.
Ustawa zakłada, że odpowiedzialność za wykonanie orzeczenia ETPC poza ministrem, którego resort zostanie uznany za odpowiedni ze względu na rodzaj stwierdzonego przez Trybunał naruszenia, będzie mógł ponosić także inny, minimum jeden podmiot publiczny, jeżeli wykonanie takiego orzeczenia będzie znajdowało się w jego właściwości. O przydzieleniu wykonania wyroku danemu organowi decydować będzie szef MSZ. Do jego uprawnień będzie również należało monitorowanie działań podejmowanych przez wyznaczone podmioty.
Zgodnie z ustawą podmiot, który zostanie zobowiązany przez szefa MSZ do wykonania wyroku, będzie miał dwa miesiące na przedstawienie mu tekstu polskiego tłumaczenia wyroku ETPC oraz jego ewentualnego streszczenia. Z kolei w ciągu trzech miesięcy od dnia, w którym wyrok stanie się ostateczny, podmiot ten będzie musiał przedstawić szefowi MSZ plan działań, który doprowadzi do jego wykonania.
Jeżeli plan ten będzie przewidywał konieczność zmiany prawa, to podmiot odpowiedzialny za wykonanie orzeczenia ETPC w ciągu roku od jego przedstawienia będzie musiał zaprezentować szefowi MSZ projekt odpowiedniego aktu normatywnego. Po wykonaniu planu działań konieczne zaś będzie przygotowanie projektu raportu z wykonania wyroku.
Projekt ustawy skierował do Sejmu Senat. Jak wskazywano w uzasadnieniu, konieczność wprowadzenia nowej ustawy wynika z obserwowanego w ostatnim czasie wzrostu liczby orzeczeń ETPC przeciwko Polsce, które cały czas są w trakcie wykonywania. Zdaniem wnioskodawców przyczyną „bolączek” procesu wykonywania orzeczeń ETPC są problemy z doprowadzeniem do szybkiej i trwałej zmiany praktyki stosowania prawa czy też prawodawstwa krajowego.
To natomiast - w ich ocenie - wynika często z braku współdziałania wszystkich podmiotów publicznych, które byłyby odpowiedzialne za podjęcie niezbędnych działań dla rozwiązania problemu, z którego m.in. wyniknęło naruszenie stwierdzone przez ETPC.
Problem też, czytamy w uzasadnieniu, wynika z niewystarczających narzędzi po stronie szefa MSZ (koordynującego proces wykonywania orzeczeń Trybunału) - do wskazywania właściwych działań - i podmiotów publicznych odpowiedzialnych za ich podjęcie. (PAP)
nl/ mok/
