Operatorzy muszą uzyskać zdolności do zarządzania wszystkimi zasobami wpływającymi na pracę sieci elektroenergetycznej - wskazują PSE zwracając uwagę, że taki wniosek płynie z raportu ekspertów, w którym analizowane są przyczyny blackoutu na Półwyspie Iberyjskim w 2025 r.
28 kwietnia ub.r. kontynentalna Hiszpania i część Portugalii zostały dotknięte dużą awarią prądu. Do awarii doszło ok. godz. 12.30. W Madrycie nie działały m.in. sygnalizacja świetlna i metro.
Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) przekazały, że w piątek opublikowano raport dotyczący przyczyn i przebiegu blackoutu na Półwyspie Iberyjskim. Został on przygotowany przez ekspertów oraz przedstawicieli operatorów systemów przesyłowych (OSP) z całej Europy, reprezentujących ich stowarzyszenia ENTSO-E, unijnej Agencję Współpracy Organów Regulacyjnych (ACER) oraz krajowych urzędów regulacyjnych (w Polsce jest nim Urząd Regulacji Energetyki).
Raport zawiera także opis przebiegu przywracania normalnej pracy systemu oraz rekomendacje działań, które pozwolą ograniczyć ryzyko wystąpienia podobnych awarii w przyszłości. Spółka zaznaczyła, że są one zbieżne z rekomendacjami tzw. pakietu antyblackoutowego, przygotowanego przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne we współpracy z Ministerstwem Energii.
Operator zwrócił uwagę, że awaria, która wystąpiła 28 kwietnia 2025 r. i objęła Hiszpanię, Portugalię oraz niewielki obszar Francji była największym blackoutem w Europie od 20 lat i pierwszym spowodowanym przez problemy napięciowe.
Awaria nie była skutkiem pojedynczego zdarzenia, lecz serii czynników
Z raportu wynika, że eksperci przez prawie rok badali dostępne dane pomiarowe, przebieg awarii i proces przywracania systemu do normalnej pracy.
„Według ustaleń panelu eksperckiego awaria nie była skutkiem pojedynczego zdarzenia, lecz serii czynników, które doprowadziły do niekontrolowanego wzrostu napięcia w sieci, co z kolei spowodowało automatyczne odłączanie kolejnych elementów tworzących system, a w efekcie do jego załamania” - przekazały PSE.
Spółka poinformowała również, że eksperci zarekomendowali szereg działań, które powinni podjąć operatorzy, urzędy regulacyjne i wytwórcy, by ograniczyć ryzyko wystąpienia podobnych awarii w przyszłości. „Są wśród nich m.in. nowe wymagania dotyczące zarządzania napięciami przez urządzenia przyłączone do systemu, czy udoskonalanie planów obrony i odbudowy systemu” - wymienił krajowy operator sieci.
PSE zaznaczyły, że krótko po awarii na Półwyspie Iberyjskim PSE wraz z Ministerstwem Energii przygotowały zestaw rekomendacji, przedstawionych Komitetowi Ekonomicznemu Rady Ministrów jako pakiet antyblackoutowy.
„Są one zbieżne z rekomendacjami zawarte w raporcie ENTSO-E, a także szereg innych rozwiązań. Najważniejszy element pakietu to dążenie do pełnej obserwowalności warunków pracy systemu dzięki uzyskaniu danych pomiarowych z każdego puntu sieci w trybie on-line” - wskazała spółka.
Dodano, że operatorzy sieciowi muszą także uzyskać zdolności do zarządzania wszystkimi zasobami wpływającymi na pracę sieci – dotychczas wystarczało zarządzać kilkunastoma kluczowymi elektrowniami, dziś system ma tysiące rozproszonych źródeł i ponad milion prosumentów. Zawodowi uczestnicy rynku energii mają też informować operatorów sieciowych o swoich planach pracy oraz dostosowywać poziom generacji do zawartych kontraktów.
„Jeśli nie ma zbytu na energię, powinni ograniczyć produkcję, informując o tym operatorów systemów elektroenergetycznych” - zaznaczyła spółka.
Wskazała też, że kluczowym elementem pakietu antyblackoutowego są także dodatkowe wymagania wobec urządzeń elektrotechnicznych w aspekcie cyberbezpieczeństwa, w tym konieczność certyfikacji i objęcia ich nadzorem wyspecjalizowanych służb.
„Jak może się skończyć brak dbałości o cyberbezpieczeństwo pokazały ataki hakerskie z końca grudnia 2025 r., których skutki niektóre instalacje nadal odczuwają” - podał operator.
PSE zwróciły uwagę, że część z tych zaleceń jest już wdrażana, np. wspomniana reforma przyłączeń czy osiągnięcie pełnej zdolności operacyjnej przez Narodowe Centrum Analiz Energetycznych. Dodały, że trwają także analizy dotyczące nowych usług systemowych związanych z zapewnieniem odpowiednich parametrów pracy sieci.
„Jeszcze w tym roku przedstawimy mapę drogową rynku energii, która będzie uwzględniać ten element” - zapowiedziała spółka.
Przypomniała również, że pakiet antyblackoutowy stanowił także wkład do nowej strategii PSE, której głównym celem jest przygotowanie systemu elektroenergetycznego do stabilnej pracy przy braku konieczności uruchamiania źródeł emisyjnych. (PAP)
ab/ mick/
