REKLAMA

Zakochani w gotówce Szwajcarzy wycofali „franki z twarzami”

Michał Żuławiński2021-05-05 06:00analityk Bankier.pl
publikacja
2021-05-05 06:00
ingimage

Koniec pewnej epoki – papierowe franki szwajcarskie z wizerunkami znanych osób odchodzą do lamusa. Preferujący gotówkowe płatności Helweci od teraz płacić będą banknotami bez ludzkich twarzy.

30 kwietnia 2021 r. przeszedł do historii jako dzień, w którym frankowe banknoty pochodzące z ósmej serii straciły status prawnego środka płatniczego. Mowa o widocznych poniżej banknotach, na których widniały postaci zasłużone dla szwajcarskiej kultury i sztuki: Le Corbusier (10 CHF), Arthur Honegger (20 CHF), Sophie Taeuber-Arp (50 CHF), Alberto Giacometti (100 CHF), Charles-Ferdinand Ramuz (200 CHF) oraz Jacob Burckhardt (1000 CHF). W portfelach Szwajcarów (i nie tylko) pieniądze te znajdowały się od 1995 r.

/ Wikimedia Commons

Od tej pory jedynymi ważnymi banknotami będą te pochodzące z serii numer dziewięć, której wprowadzanie w życie zaczęło się w kwietniu 2016 r. Hasłem przewodnim nowej serii banknotów jest „wiele oblicz Szwajcarii”. Każdy z banknotów ma inny motyw: czas (10 CHF), światło (20 CHF), wiatr (50 CHF), woda (100 CHF), materia (200 CHF) oraz język (1000 CHF). Są to pierwsze w historii Szwajcarii banknoty pozbawione wizerunków jakichkolwiek ludzkich twarzy – w przeszłości były to albo znane postaci albo wyobrażenia alegoryczne, np. Helvetia czy po prostu wizerunki kobiet lub dzieci.

/ fot. Fedor Selivanov / Shutterstock

Ostatnimi wycofanymi z obiegu banknotami były banknoty serii szóstej, funkcjonujące w latach 1976-2000 r. Jak łatwo zauważyć, w powyższej wyliczance „pominięta” została seria numer siedem. Pracę nad tą serią prowadzono równolegle z pracami nad serią szóstą (obie zawierały wizerunku naukowców). Wersja siódma miała jednak stanowić rezerwę na wypadek, gdyby szósta okazała się masowo fałszowana. Jej istnienie długo trzymane było w tajemnicy. Ostatecznie obawy o nadmierne fałszowanie nie potwierdziły się, a przy wprowadzaniu ósmej generacji SNB zrezygnował z koncepcji utrzymywania serii rezerwowej. Banknoty siódmej serii zostały więc zniszczone.

Upłynięcie wyznaczonego przez emitenta banknotów (czyli Szwajcarski Bank Narodowy, SNB) „czasu zdatności do spożycia” nie oznacza, że banknoty serii ósmej są kompletnie bezwartościowe. Wszystkie wycofane z obiegu franki można wymienić w oddziałach SNB w Bernie i Zurychu oraz 13 bankach kantonalnych. Stare banknoty mogą również zostać wysłane pocztą. Sama poczta, a także szwajcarskie koleje, jako jedyne instytucje będą jeszcze przez kilka miesięcy (do 30 października) przyjmować wycofane banknoty w ramach zwykłych płatności.

Co istotne, wymiany starych banknotów frankowych dokonać można bezterminowo. Wcześniej w Szwajcarii obowiązywały regulacje, zgodnie z którymi możliwe było to tylko do 20 lat po wycofaniu z obiegu. Zmiany prawa dokonano kilka lat temu, aby uniknąć problemu całkowitej utraty wartości przez wycofane w 2000 r. banknoty serii szóstej.

Szwajcarzy kochają gotówkę

W kontekście Szwajcarii i gotówki nie sposób nie wspomnieć o szczerym uczuciu, jaką mieszkańcy tego kraju od lat darzyli tę formę płatności. W 2017 r. tamtejszy bank centralny przeprowadził szerokie badanie dotyczące płatności. Wyniki były jednoznaczne – chociaż Szwajcaria to jeden z najbardziej rozwiniętych krajów świata, to jej mieszkańcom daleko do obowiązujących w wielu innych państwach rozwiniętych (np. w Szwecji) trendów walki z gotówką.

Wśród szwajcarskich gospodarstw domowych aż 70 proc. transakcji zawieranych było przy użyciu gotówki. Papierowy pieniądz popularniejszy był w transakcjach drobnych – udział transakcji gotówkowych w wartości wszystkich transakcji wynosił bowiem 45 proc. Nie znaczy to jednak, że i wysokie nominały nie były w użyciu – 40 proc. respondentów potwierdziło, że w ciągu ostatnich 2 lat mieli w ręce banknot o nominale 1000 franków. Więcej na temat tego banknotu, będącego jednym z najwięcej wartych banknotów na świecie, pisaliśmy w artykule „Bohater wojny z gotówką rośnie w siłę” z 2016 r.

Na płatnościowe nawyki Szwajcarów mogła mieć wpływ pandemia, dlatego też SNB prowadzi obecnie reedycję badania (wyniki poznamy najpewniej w przyszłym roku). Opublikowane już badania prywatnych ośrodków wskazują, że udział gotówki będzie mniejszy – np. z raportu Deloitte wynika, że 44 proc. Szwajcarów przyznało, iż w 2020 r. mniej płaciło gotówką, zaś 33 proc. zadeklarowało częstsze płatności bezdotykowe plastikowymi kartami.

Płatności to jednak nie wszystko – gotówka służy także do przechowywania wartości. Jak wskazuje portal LeNews, chociaż liczba wypłat z bankomatów spadłą w ubiegłym roku o ponad 20 proc., to jednak wartość banknotów w obiegu wzrosła o 6 proc. Zjawisko to tłumaczyć można niepewnością, która skłoniła ludzi do przechowywania większej części oszczędności w gotówce.

Jak jasno przyznaje sam Szwajcarski Bank Narodowy, atrakcyjność gotówki wzmacnia także „utrzymywanie się niskich stóp procentowych” (które w Szwajcarii od lat utrzymywane są poniżej zera). Ten sam bank centralny klarownie pisze też, że za wzrostem wartości banknotów w obiegu stoi inflacja - w kategoriach realnych wzrost za ostatnie ponad 100 lat jest wyraźnie niższy.

Nominał Wartość (mld CHF) Udział w wartości ogółem Liczba banknotów (mln) Udział w liczbie banknotów
1000 48,67 57,60% 48,67 9,50%
500 0,09 0,10% 0,19 0,00%
200 15,29 18,10% 76,47 14,90%
100 14,09 16,70% 140,91 27,40%
50 3,58 4,20% 71,50 13,90%
20 1,93 2,30% 96,43 18,80%
10 0,79 0,90% 79,21 15,40%
Suma 84,45 100% 488,06 100%

Na swojej stronie internetowej SNB w klarowny sposób prezentuje także strukturę banknotów pozostających w obiegu. Pod względem wartościowym dominujący udział mają banknoty o wysokich nominałach, a 1000 franków odpowiada aż za blisko 60 proc. wartości szwajcarskiej gotówki. Trudno sobie wyobrazić, aby „konserwatywni” Szwajcarzy poszli w ślady „postępowych” sąsiadów ze strefy euro, którzy w 2016 r. podjęli decyzję o zakończeniu produkcji banknotów o nominale 500 euro czyli o wartości dwukrotnie niższej niż wspomniane 1000 CHF.

Źródło:
Michał Żuławiński
Michał Żuławiński
analityk Bankier.pl

Redaktor prowadzący działu Rynki Bankier.pl. Wraz z zespołem śledzi bieżące wydarzenia na polskiej giełdzie i globalnych rynkach finansowych, analizuje dane gospodarcze z kraju i ze świata, monitoruje politykę banków centralnych itp. Miłośnik nowych technologii, zarówno w obszarze mediów, jak i szeroko pojętego inwestowania. Laureat nagrody specjalnej w konkursie dla dziennikarzy ekonomicznych Narodowego Banku Polskiego im. Władysława Grabskiego. Tel: 604 678 518

Tematy
Konto Firmowe i Karta za bezwarunkowe 0 zł przez rok wraz z premią do 1200 zł

Konto Firmowe i Karta za bezwarunkowe 0 zł przez rok wraz z premią do 1200 zł

Komentarze (8)

dodaj komentarz
pstrzezek
Dobra wiadomość ale nie dla znawców i kolekcjonerów banknotów. Jedne z najbardziej nudnych papierów to Euro, które pokazuje mury, mosty i pomniki. I CHF zaczął robić to samo. Niby Szwajcaria ale estetycznie i atystycznie to bida.
karbinadel
Trzeba przyznać, że nowe franki to technologiczny majstersztyk. Euro może się przy nich bujać, a dolary są na poziomie technicznym złotówek
igła
Spokojnie. Da się jeszcze te banknoty wymienić w niektórych kantorach.
Sprawdzone !!!
(usunięty)
(wiadomość usunięta przez moderatora)
nalexon165
Artykuł przeterminowany jak seria 8 franków. Kto nie zdążył wymienić wcześniej, to teraz w pandemii musi się bujać po świecie, aby odzyskać pieniądze. Wstyd pisać po fakcie i to finansowy portal! Ciekawe ilu ma teraz z tym problem, gdyż pieniądze straciły datę przydatności i się przeterminowały jak ten tekst.
batic
ciekawe ile Januszy wyciągnie za parę lat "bezpieczne franki" spod materaca i dowie się, że nie są nic warte?
awenturyn1
Ty, Janusz, czytaj ze zrozumieniem. Dożywotnio można wymienić.
nalexon165 odpowiada awenturyn1
Jakby nie patrzeć trzeba ruszyć zadek za granicę, aby odzyskać pieniądze. Nie powiem jest to dość kosztowna operacja w obecnych czasach. Faktem jest że pieniądze straciły status waluty i kto się nie zorientuje to będzie miał zonka w przyszłości.

Powiązane: Wojna z gotówką

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki