Zwiększenie udziału Funduszu Kolejowego w opłacie paliwowej z 19,45 proc. do 50 proc. przewiduje projekt nowelizacji ustawy opublikowany we wtorek na stronie Rządowego Centrum Legislacji.
Chodzi o projekt ustawy o zmianie ustawy o Funduszu Kolejowym oraz niektórych innych ustaw. Według resortu infrastruktury, który przygotował projekt, zmiana ma zapewnić stabilne finansowanie inwestycji PKP PLK od 2027 r. przy zachowaniu neutralności dla cen paliw i inflacji.
Projekt zakłada gruntowną reformę mechanizmu finansowania infrastruktury kolejowej. Celem jest wzmocnienie roli Funduszu Kolejowego (FK) jako stabilnego i przewidywalnego źródła środków na inwestycje realizowane przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Jak wskazano w uzasadnieniu, dotychczasowy model – oparty w dużej mierze na corocznych decyzjach budżetowych – ogranicza możliwość długofalowego planowania. W warunkach rosnących potrzeb inwestycyjnych oraz zobowiązań klimatycznych rząd chce upodobnić FK do funkcjonującego w sektorze drogowym Krajowego Funduszu Drogowego.
Nowy podział opłaty paliwowej: 50 proc. na tory
Kluczowa zmiana dotyczy podziału wpływów z opłaty paliwowej. Obecnie 19,45 proc. trafia do FK, 76,9 proc. do KFD, a 3,65 proc. do Funduszu rozwoju przewozów autobusowych. Po wejściu w życie ustawy 50 proc. wpływów zasili FK, 47,75 proc. KFD, a 2,25 proc. Fundusz rozwoju przewozów autobusowych. Jednocześnie zmienione zostaną stawki akcyzy i opłaty paliwowej, przy zachowaniu niezmienionej łącznej wysokości obciążeń, co – jak podkreślono – ma zapewnić neutralność dla cen paliw i inflacji.
Po zwiększeniu wpływów do FK fundusz stanie się głównym krajowym źródłem finansowania inwestycji ujętych w Krajowym Programie Kolejowym do 2030 roku. W obecnej perspektywie 2021–2027 program wart jest ok. 82,8 mld zł, z czego 42,4 proc. stanowią środki UE, 43,9 proc. budżet państwa, a jedynie 1,3 proc. FK. Reforma ma odwrócić tę proporcję w kolejnych latach.
31,5 mld zł na inwestycje i utrzymanie
W latach 2027–2030 dodatkowe środki z FK w wysokości ok. 31,5 mld zł mają zostać przeznaczone na finansowanie Krajowego Programu Kolejowego (ok. 20,2 mld zł) oraz programu utrzymaniowego dla infrastruktury kolejowej (ok. 11,3 mld zł). Docelowo z FK finansowane będzie także pełne współfinansowanie krajowe projektów unijnych w nowej perspektywie Unii Europejskiej 2028–2034.
Projekt wpisuje się w założenia Strategia Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku oraz cele Europejskiego Zielonego Ładu. Według autorów, wzmocnienie FK ma zwiększyć zdolność absorpcji środków UE, ograniczyć ryzyko przerw inwestycyjnych i wzmocnić konkurencyjność kolei wobec transportu drogowego.
Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r., z wyjątkiem przepisów dotyczących przygotowania budżetu i planów finansowych na 2027 r., które zaczną obowiązywać po 14 dniach od ogłoszenia.
Kolejowy odpowiednik Krajowego Funduszu Drogowego
Krajowy Fundusz Drogowy istnieje od 1 stycznia 2004 r. Wspiera realizację rządowego programu budowy dróg krajowych, usprawnia proces inwestycyjny budowy dróg krajowych oraz podnosi efektywność wykorzystania środków publicznych. Operacje finansowe realizowane w ramach Funduszu dokonywane są w oparciu o zatwierdzony plan finansowy na dany rok. Plan KFD przygotowywany jest przez BGK, a następnie uzgadniany przez ministra ds. finansów i ministra ds. infrastruktury.
Fundusz Kolejowy został utworzony w Banku Gospodarstwa Krajowego w 2006 r. Celem FK jest gromadzenie środków m.in. na potrzeby finansowania zadań z zakresu przygotowania, budowy i przebudowy linii kolejowych, remontów i utrzymania linii kolejowych, czy wydatków bieżących PKP Polskich Linii Kolejowych związanych z zadaniami zarządcy infrastruktury kolejowej.(PAP)
pif/ mrr/
