Choć dane Eurostatu wskazują, że Polska jest w unijnej czołówce krajów o najniższym poziomie ubóstwa energetycznego, problem dotyczy w rzeczywistości ok. 10 proc. gospodarstw domowych – ocenił w rozmowie z PAP dr Jakub Sokołowski, ekonomista z UW i IBS.
- Dane Eurostat pokazujące, że Polska należy do krajów o najniższym poziomie ubóstwa energetycznego w Unii Europejskiej, nie oznaczają, że problem został rozwiązany – podkreślił w rozmowie z PAP dr Jakub Sokołowski z Katedry Mikroekonomii Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego i Instytutu Badań Strukturalnych.
W poniedziałek Eurostat opublikował dane za 2024 r., z których wynika, że 9,2 proc. mieszkańców UE miało problem z utrzymaniem odpowiedniej temperatury w domu. W Polsce odsetek ten wyniósł 3,3 proc., wobec 4,7 proc. rok wcześniej, co plasuje nasz kraj – obok Finlandii i Słowenii – w unijnej czołówce.
Jak wyjaśnił Sokołowski, Eurostat opiera się w tym przypadku na jednym wskaźniku – subiektywnej ocenie możliwości zapewnienia sobie komfortu cieplnego. - Ten wskaźnik w Polsce rzeczywiście się poprawił, co ma związek m.in. z relatywnie łagodnymi zimami oraz dobrze rozwiniętą siecią ciepłowniczą i indywidualnymi systemami ogrzewania – powiedział.
Zdaniem ekonomisty, wynik ten nie powinien być jednak interpretowany jako dowód trwałego rozwiązania problemu. - To tylko jeden z wymiarów ubóstwa energetycznego. Nie mówi nam, czy ktoś ma zaległości na rachunkach ani jak duże są wydatki na energię w relacji do dochodu – zaznaczył.
Dr Sokołowski wskazał, że w badaniach prowadzonych przez naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Instytutu Badań Strukturalnych stosowany jest wskaźnik wysokich kosztów energii i niskich dochodów. Z najnowszych analiz, opartych na danych z 2025 r., wynika, że około 10 proc. gospodarstw domowych w Polsce spełnia kryteria ubóstwa energetycznego. - To ponad milion gospodarstw – znacznie więcej niż sugerowałby pojedynczy wskaźnik Eurostatu – podkreślił ekspert.
Ekonomista odniósł się także do paradoksu wysokich wskaźników ubóstwa energetycznego w krajach południowej Europy. W Hiszpanii, Grecji czy Portugalii problem z ogrzaniem domu deklaruje od 17 do 19 proc. mieszkańców. Jak wyjaśnił, w wielu tamtejszych gospodarstwach ogrzewanie w ogóle nie jest standardem, a subiektywne odczucie chłodu może być silniejsze przy nawet niewielkich spadkach temperatur.
- Nie jesteśmy w stanie na podstawie tych danych odróżnić osób realnie marznących z powodu braku środków od tych, które po prostu mają inne oczekiwania co do komfortu cieplnego – zaznaczył.
Według rozmówcy PAP, skuteczna polityka publiczna powinna łączyć działania długofalowe i doraźne. Do pierwszych zaliczył wsparcie inwestycji w efektywne źródła ciepła, w tym w ramach programu „Czyste Powietrze” oraz rozwój budownictwa społecznego podłączonego do sieci ciepłowniczych. - Im większe wykluczenie, tym większa skala wsparcia powinna się należeć – ocenił.
Drugim filarem powinny być transfery dochodowe, pozwalające gospodarstwom zagrożonym ubóstwem energetycznym na bieżące opłacanie rachunków. - To inwestycja społeczna. Nie chcemy, by ktokolwiek marzł w domu. Państwo powinno pomóc przetrwać, szczególnie w takie trudne zimy, jak ta obecna – podkreślił.
Sokołowski zwrócił też uwagę, że w przyszłości problem nie ograniczy się wyłącznie do ogrzewania. - Zmiany klimatu oznaczają nie tylko mroźne zimy, ale też coraz gorętsze lata. Koszty chłodzenia mieszkań będą rosły i staną się kolejnym wyzwaniem energetycznym – dodał.
Mira Suchodolska (PAP)
mir/ mark/
