Prezydent USA Donald Trump podczas wystąpienia w Davos w środę powtórzył szereg kontrowersyjnych twierdzeń. BBC zweryfikowała ich prawdziwość, m.in. w kwestii amerykańskiego udziału w wydatkach NATO, tego, czy Grenlandia należała do Stanów Zjednoczonych, pomocy dla Ukrainy i innych.
Choć ambicje pozyskania Grenlandii przez USA były głównym wątkiem przemówienia Trumpa na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos, poruszył on również wiele inny tematów.
Ile tak naprawdę USA płacą na obronność?
Oświadczył między innymi, że USA "płacą praktycznie 100 proc. (kosztów – PAP) NATO" i że przekonał sojuszników do wydawania 5 proc. PKB na obronność. Według BBC obie te tezy są fałszywe.
Udział USA w wydatkach obronnych NATO wynosił przed 2024 rokiem ok. 70 proc., a w 2025 roku spadł do 62 proc. Członkowie NATO faktycznie zobowiązali się do zwiększenia wydatków, ale cel 5 proc. to plan długoterminowy, który ma zostać osiągnięty do 2035 roku.
„Obecnie żaden członek NATO nie wydaje aż tyle, nawet Polska – która przeznacza największy odsetek PKB na obronność – według szacunków wydała w 2025 roku nieco poniżej 4,5 proc.” – podkreśliła BBC.
Grenlandia należała do USA?
Trump wyraził żal, że Stany Zjednoczone „oddały Grenlandię Danii po II wojnie światowej”, co jego zdaniem było błędem, jednak w rzeczywistości wyspa nigdy nie należała do USA.
Podczas II wojny światowej Grenlandia była została za przyzwoleniem Danii zajęta przez Stany Zjednoczone, by uniemożliwić jej wykorzystanie przez Niemców. W 1946 roku USA zaproponowały Danii kupno wyspy za 100 mln dolarów w złocie, równowartość dzisiejszych 1,5 mld dolarów, lecz oferta została odrzucona.
W 1951 roku USA i Dania podpisały umowę o współpracy obronnej, sankcjonującą amerykańską obecność na wyspie. Porozumienie obowiązuje do dzisiaj i siły amerykańskie wciąż stacjonują na Grenlandii, chociaż jest ich znacząco mniej niż w czasie zimnej wojny.
Przeczytaj także
Biden i miliardy dla Ukrainy?
Kolejnym kontrowersyjnym stwierdzeniem Trumpa była teza, że były prezydent USA Joe Biden przekazał Ukrainie 350 mld dolarów. BBC nie znalazła jednak żadnych dowodów potwierdzających taką kwotę.
Według bazy Instytutu Gospodarki Światowej w Kilonii, monitorującej dostawy pomocy dla Kijowa, łączna pomoc USA dla Ukrainy od stycznia 2022 do października 2025 wyniosła 119 mld dolarów. Pentagon, uwzględniając także inne działania wojskowe w Europie, oszacował te wydatki na 182,8 mld dolarów.
Trump zakończył osiem wojen?
Trump powtórzył też, że „zakończył osiem wojen”. Według Białego Domu chodzi tutaj o konflikty między Izraelem a Hamasem, Izraelem a Iranem, Rwandą a Demokratyczną Republiką Konga, Pakistanem a Indiami, Tajlandią a Kambodżą, Armenią a Azerbejdżanem, Egiptem a Etiopią oraz Serbią a Kosowem.
W rzeczywistości część z tych konfliktów miała charakter krótkotrwały (np. między Pakistanem a Indiami) lub dotyczyła napięć politycznych, jak spór Serbii z Kosowem czy Egiptu z Etiopią o budowę tamy. W przypadku Rwandy i DRK walki trwały mimo podpisanego porozumienia.
Kompletna ignoracja Trumpa ws. wiatraków
Amerykański prezydent skrytykował energetykę wiatrową, twierdząc, że mimo iż Chiny produkują wiele turbin i „sprzedają je głupim ludziom”, to „nie widział żadnych farm wiatrowych w Chinach”.
To nieprawda – według danych Our World in Data w 2024 roku kraj ten wyprodukował 997 terawatogodzin energii z wiatru. W Chinach znajduje się też jedna z największych farm wiatrowych na świecie – w prowincji Gansu. Kraj ten produkuje ponad dwukrotnie więcej energii wiatrowej niż zajmujące drugie miejsce Stany Zjednoczone (452 terawatogodziny).
USA zdobyła bilionowe inwestycje? "Nie ma na to dowodów"
Trump pochwalił się, że jego administracja zdobyła dla USA „inwestycje o rekordowej wartości 18 bln dolarów”. Podobne twierdzenia wygłaszał wcześniej – w październiku mówił o 17 bln dolarów. Nie ma jednak publicznie dostępnych dowodów potwierdzających tak wysokie kwoty.
Według danych ze strony Białego Domu inwestycje za jego prezydentury mają wynieść 9,6 bln dolarów. Największą z nich miało być 1,4 bln dolarów zadeklarowane przez Zjednoczone Emiraty Arabskie – rozłożone na dekadę.
Eksperci, z którymi rozmawiała BBC, zwracają uwagę, że wiele z tych inwestycji to zapowiedzi, które mogą nie dojść do skutku. Niektóre nie mają określonego terminu realizacji, inne – jak umowa handlowa z UE – są obecnie zamrożone z powodu napięć wokół Grenlandii.
Przywódca USA chwalił się też kondycją amerykańskiej gospodarki, mówiąc m.in. o „nadzwyczajnym” wzroście gospodarczym. Faktycznie, tempo wzrostu było wyższe niż oczekiwali analitycy – 4,3 proc. rocznie – ale nie jest to wynik bezprecedensowy; w 2023 roku za prezydentury Bidena było ono jeszcze wyższe.
Trump ogłosił, że „inflacja została pokonana”. W rzeczywistości ceny w USA wzrosły w 2025 roku o 2,7 proc. – to mniej niż 3 proc. rok wcześniej, ale nadal powyżej celu Rezerwy Federalnej (2 proc.).(PAP)
baj/wr/
