REKLAMA
OKI W BANKIER.PL

Rozwód przed notariuszem? W wielu przypadkach sąd nie jest potrzebny

Katarzyna Wiązowska2024-07-31 06:00redaktor Bankier.pl
publikacja
2024-07-31 06:00
Dodaj Bankier.pl w Google

Według statystyk, w 2022 roku w Polsce rozpadło się ponad 60 tys. małżeństw. Wiele z nich nie posiadało dzieci, a jeszcze więcej nie potrzebowało orzekania o winie. Zatem do ich orzeczenia wystarczyłaby zgodna wola obojga małżonków wyrażona przed notariuszem. Czy jest na to szansa?

Rozwód przed notariuszem? W wielu przypadkach sąd nie jest potrzebny
Rozwód przed notariuszem? W wielu przypadkach sąd nie jest potrzebny
fot. Bilion Photos / / Shutterstock

Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w 2022 r. orzeczono 60 162 rozwody, z czego 25 719 dotyczyło bezdzietnych małżeństw. Natomiast o winie rozkładu pożycia nie orzekano aż w 48 835 przypadkach, spośród których w 1 691 sprawach okres od wniesienia powództwa do prawomocnego wyroku wyniósł ponad 2 lata. Z kolei w największych sądach potrzeba 6 miesięcy, by sprawa rozwodowa trafiła na wokandę. Tak długie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy wynika z liczby rozwodów, która stale utrzymuje się na wysokim poziomie.

Tymczasem rozwód przed notariuszem mógłby znacznie przyspieszyć procedurę dla par wyrażających wolę zgodnego rozstania oraz niebędących rodzicami wspólnych małoletnich dzieci. W dodatku takie rozwiązanie odciążyłoby zbyt oblegane sądy.

Większość małżeństw nie potrzebuje orzekania o winie

Rozwód jest sprawą dotyczącą stanu cywilnego i zalicza się do kategorii tzw. spraw niemajątkowych. Sąd może orzec rozwód tylko wtedy, gdy stwierdzi, że według Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego między małżonkami nastąpił całkowity i trwały rozpad pożycia. Jednak nawet w takiej sytuacji rozwód nie zostanie udzielony, jeśli miałoby to zaszkodzić dobru wspólnych małoletnich dzieci lub byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Przy jego orzekaniu sąd może zdecydować również o winie za rozpad małżeństwa. W większości przypadków jednak małżeństwa nie decydują się na taki wariant.  Stąd też coraz częściej pojawiają się postulaty przyspieszenia lub uproszczenia postępowania rozwodowego, w tym propozycje ułatwień w uzyskaniu rozwodu. Jedną z nich jest przyznanie notariuszom kompetencji do sporządzenia aktu notarialnego stwierdzającego rozwiązanie małżeństwa.

Szybciej można rozpocząć nowy etap wżyciu?

Jak twierdzi dr Daniela Wybrańczyk, prawniczka z Uniwersytetu SWPS, za przyznaniem notariuszom kompetencji do dokonywania czynności umożliwiających rozwiązanie małżeństwa przemawiają liczne argumenty.

– Po pierwsze, mogłoby to znacznie uprościć i skrócić czas oczekiwania na uzyskanie rozwodu, co byłoby korzystne m.in. dla rozwodzących się par – uważa dr Daniela Wybrańczyk. – Po drugie, takie rozwiązanie pozwoliłoby małżonkom szybciej rozpocząć nowy etap w życiu, dając im jednocześnie większą kontrolę nad przebiegiem i skutkami rozwodu. Dzięki temu rozwiązaniu, pary mogłyby zakończyć związek w sposób bardziej dostosowany do ich indywidualnych potrzeb i oczekiwań. Rozwód przed notariuszem umożliwi małżonkom szybszą realizację ich planów życiowych przy poszanowaniu ich woli, zwiększeniu wpływu na skutki rozwodu i zapewnieniu osobistej satysfakcji stron - wskazuje ekspertka.

Czasem chodzi po prostu o formalne zakończenie związku

Według dr Danieli Włodarczyk w obecnym stanie prawnym w każdej sprawie o rozwód, bez względu na wolę stron, sąd ustala, czy nastąpił zupełny, trwały rozkład pożycia między małżonkami, aby zbadać, czy małżeństwo rzeczywiście się rozpadło.

– W przypadku par, które zgodnie chcą się rozstać, taka dokładna analiza ich życia prywatnego wydaje się zbyt daleko idąca i trudno uzasadnić ją interesem publicznym, czy ochroną osób trzecich – uważa prawniczka. – Obecna procedura zmusza małżonków do dzielenia się swoimi prywatnymi sprawami nie tylko z sędzią, ale również z ławnikami i protokolantem. Dla wielu osób może to być krępujące, stresujące i zbędne doświadczenie, szczególnie, gdy pomiędzy małżonkami nie ma konfliktu, a chcą po prostu formalnie zakończyć swój związek.

Notariusze mają niezbędne kwalifikacje?

Jak argumentuje ekspertka, zawarcie związku małżeńskiego uwarunkowane jest jedynie przesłankami formalnymi i następuje w wyniku złożenia zgodnych oświadczeń woli. Nikt nie weryfikuje, czy przyszli małżonkowie faktycznie są ze sobą związani emocjonalnie, czy pasują do siebie. Zakłada się, że dorośli ludzie podejmują tę decyzję odpowiedzialnie.

– Jeśli państwo nie ingeruje w decyzję o zawarciu małżeństwa, to czy powinno aż tak bardzo angażować się w jego rozwiązanie? Szczególnie, gdy oboje małżonkowie zgodnie chcą się rozwieść. – rozważa dr Daniela Wybrańczyk. – Notariusze niejednokrotnie uczestniczą w podziale wspólnego majątku małżonków, a taki podział mógłby zostać dokonany jednocześnie z rozwiązaniem małżeństwa. Mają też odpowiednie kwalifikacje do prowadzenia mediacji w sprawach rodzinnych. Potrafią także fachowo przygotować ugody i porozumienia dotyczące różnych kwestii okołorozwodowych.

Trudne zadanie dla ustawodawcy

Według prawniczki wprowadzenie regulacji prawnych dopuszczających rozwiązanie małżeństwa przed notariuszem będzie się wiązać z koniecznością rozstrzygnięcia przez ustawodawcę, czy konstytucyjna ochrona małżeństwa obejmuje także wymóg udziału władzy sądowniczej, w jego rozwiązaniu. Równie ważne jest wyjaśnienie, jak daleko może sięgać swoboda decyzji małżonków w przypadku rozwodu przed notariuszem.

– Z pewnością trzeba będzie jasno określić granice tej autonomii - na ile małżonkowie mogą samodzielnie decydować o warunkach rozstania, a gdzie potrzebna jest interwencja lub nadzór ze strony państwa – dodaje dr Daniela Wybrańczyk. – Konieczne będzie też udzielenie odpowiedzi na pytania jaki przyjąć model „notarialnego rozwodu” i czy „rozwód przed notariuszem” powinien być alternatywą dla postępowania sądowego.

Najlepsze produkty finansowe znajdziesz w naszej porównywarce - SPRAWDŹ
Źródło:
Katarzyna Wiązowska
Katarzyna Wiązowska
redaktor Bankier.pl

Dziennikarka prasowa i internetowa. Z wykształcenia ekonomistka, PR-owiec i psycholog komunikacji medialnej. Bliskie jej są tematy dotyczące rynku pracy, przedsiębiorczości i kreatywności. Lubi rozmawiać z ludźmi, poznawać ich historie, również biznesowe. Z pasji – kinomanka.

Tematy
Energooszczędny dom lub mieszkanie? Bank Millennium ma teraz ciekawą propozycję
Energooszczędny dom lub mieszkanie? Bank Millennium ma teraz ciekawą propozycję

Komentarze (4)

dodaj komentarz
helixo
Czemu jest jeszcze takwa masa archaicznych rozwiązań dla i od starców? Zrobić opcje w aplikacji mObywatel i już a nie chodzić osobiście i miętolić przed kimś czapkę jak chłop w średniowieczu
samsza
Urzędnik USC siedzi i się nudzi, może odebrać pisemko od 2 ludzi, że zgodnie występują o rejestrację rozwodu. Tylko żeby był uniwersalny formularz, może być i online, aby nikt z urzędników nie kręcił nosem, że mu tam czegoś w pisemku brakuje.
Mogą być i opcje, aby każdy wybrał skutki prawne jakie mu pasują. Powtarzam uniwersalne,
Urzędnik USC siedzi i się nudzi, może odebrać pisemko od 2 ludzi, że zgodnie występują o rejestrację rozwodu. Tylko żeby był uniwersalny formularz, może być i online, aby nikt z urzędników nie kręcił nosem, że mu tam czegoś w pisemku brakuje.
Mogą być i opcje, aby każdy wybrał skutki prawne jakie mu pasują. Powtarzam uniwersalne, bo jak zacznie się kręcenie różnych interpretacji to i tak do sądu trzeba będzie iść.
samsza
oczywiście jak małżeństwo konkordatowe i zgłaszał ksiądz, a w kościele stwierdzono nieważność małżeństwa, to ten rozwód na nieważność może zgłosić ksiądz, jak publika by chciała.
:)
prawnuk
a po co notariusz?
Mnie ma dzieci, nie ma konfliktu o majątek ?
Zgłaszamy rozwód w urzędzie stanu cywilnego.
Potwierdzamy po 3 miesiacach

Powiązane: Prawo dla każdego

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki