Narodowy Bank Polski nie zdejmuje nogi z gazu i po raz kolejny przewodzi na globalnym rynku złota. Jak wynika z wyliczeń analityków Societe Generale w ostatnich piętnastu latach pozycję liderów zakupów wśród banków centralnych tworzyło wąskie grono instytucji z zaledwie kilku państwa, w tym Rosji, Chin, i Turcji. Wszystko wskazuje na to, że NBP po raz trzeci wyprzedzi je wszystkie zostając największym kupującym. „Chodzi o stworzenie bardziej zróżnicowanej struktury rezerw” – tłumaczył główny dealer na rynku złota i walut w Narodowym Banku Polskim.
Jak ukazuje opracowanie Societe Generale's Cross Asset Research relatywnie niewielka grupa banków centralnych odpowiada za zdecydowaną większość zakupów złota w ostatnich latach gdy wróciła moda na zakupy po kryzysie finansowym z 2008 r. Średni udział pięciu największych nabywców złota w łącznych zakupach banków centralnych w latach 2010–2025 wyniósł około 90,5%. Oznacza to, że w analizowanym okresie średnio około 9 na 10 ton złota kupowanych przez banki centralne przypadało na pięć najaktywniejszych państw danego roku.
NBP kupuje najwięcej złota od kilku lat
Dla Polski utrzymanie się w pierwszej piątce, a następnie na pierwszym miejscu, ma zatem szczególne znaczenie. Nasz kraj nie tylko powiększa zasoby, lecz także odgrywa coraz większą rolę w grupie, która odpowiada za większość zakupów dokonywanych przez banki centralne. Dane pokazują, że NBP zaznaczył swoją aktywność na rynku złota w 2018 r. Wtedy bank kupił 25,7 t złota. Był to pierwszy od 20 lat zakup złota przez bank centralny z Unii Europejskiej.
Złote rozdanie NBP
Narodowy Bank Polski przeszedł drogę od 15 ton złota u progu transformacji ustrojowej do statusu globalnego lidera zakupów i ambitnego celu 700 ton.
W kolejnym 2019 r. NBP było to już imponujące 100 ton, co dało
nam drugą pozycję na świecie. Po kolejnym silnym uderzeniu w 2023 roku w
postaci 130,3 tony i kolejnego drugiego miejsca, od 2024 roku Polska jest
niekwestionowanym liderem całego globalnego zestawienia. W 2024 roku NBP
zakupił 89,5 tony, a w 2025 roku dołożył kolejne 102 tony, deklasując resztę
stawki i utrzymując pierwsze miejsce po raz drugi z rzędu.
Zakupy złota przez Polskę nie mają na celu zastąpienia zasobów euro lub dolarów
amerykańskich. „Chodzi raczej o stworzenie bardziej zróżnicowanej struktury
rezerw” – powiedział Tomasz Małkowski, główny
dealer złota i walut w Narodowym Banku Polskim na październikowej, dorocznej
konferencji dotyczącej metali szlachetnych, organizowanej przez London Bullion
Market Association, cytowany przez branżowy portal Kitco.
Główny rozgrywający na rynku złota prezesa Adama Glapińskiego powiedział, że banki centralne nie powinny patrzeć na złoto przez pryzmat krótkoterminowych wahań cen. „Myślę, że jest to filar stabilności, stabilności kraju w oczach inwestorów, a także kotwica w czasie turbulencji na rynkach finansowych” – powiedział. Dodał, że Polska postrzega ten metal jako strategiczną lokatę kapitału w znacznie dłuższej perspektywie czasowej, a niepewność geopolityczna i szersze ryzyko finansowe stały się ważniejszymi czynnikami wpływającymi na decyzje dotyczące zarządzania rezerwami niż sama inflacja.
Kolejny pojedynek Polska kontra Chiny
Wszystko wskazuje na to, że pozycję lidera NBP utrzyma także w 2026 r. od początku, którego według stanu na koniec września kupił już 123 t złota. Drugi pod tym względem Ludowy Bank Chin (PBOC) w ciągu 9 miesięcy nabył 103,3 t, złota. Różnica nie jest więc znacząca i zmiana na pozycji lidera jest jeszcze możliwa, ale warto pamiętać, że NBP jeszcze nie osiągnął celu 700 ton złota, do którego brakuje 27,1 t. Z drugiej strony Chiny od kilku miesięcy zwiększają skalę zakupów, a to zapowiada pasjonujących pojedynek o dominację na globalnym rynku złota wśród banków centralnych w końcówce roku.
Dodajmy, że Ludowy Bank Chin od 2010 roku dwa razy zostawał hegemonem na globalnym rynku złota. Na szczególną uwagę zasługuje rok 2015, dla którego zaraportowano astronomiczne 708,2 tony. Ma to związek jednak z tzw. „złotym milczeniem”, które oznacza brak raportowania zwiększenia rezerw, po którym następuje jednorazowy bardzo duży wzrost rezerw. W 2023 r. chińskie zakupy wyniosły 224,9 t co także zapewniło temu krajowi pierwsze miejsce w rankingu. W 2024 roku było to 44,2 t, a w 2025 roku 26,75 t. W 2022 roku zakupy wyniosły 62,2 t, a w 2019 roku 95,8 ton.
Rosja kupowała, teraz sprzedaje, tak samo Turcja i Kazachstan
Najczęściej w ostatnich kilkunastu latach pozycję lidera zestawienia obejmował Bank Centralny Rosji. Zakupy rzędu 139,5 t dały pierwsze miejsce w 2010 r., na którym Rosja ponownie znalazła się w 2014 r. nabywając 173 t złota. W kolejnym roku Moskwa musiała spadła na drugie miejsce, ale już od 2016 r. przewodziła zestawieniu aż do 2019 r. nabywającą w tym czasie odpowiednio 200,7 tony w 2016 roku, 223,5 tony w 2017 roku i 274,3 tony w 2018 roku. W 2019 roku było to 158,1 tony. Później Rosja stopniowo przestała dominować w zestawieniu największych kupujących, a od początku 2026 r. sukcesywnie jest jednym największych sprzedających.
Wśród wielokrotnych liderów na przestrzeni lat wymienić należy jeszcze Turcję. Zajmowała pierwsze miejsce w zestawieniu w 2012 i 2013 roku, a także w 2020 i 2022 roku. W tym ostatnim okresie jej zakupy wyniosły według podanych danych 147,5 tony. Z kolei w bieżącym roku Bank Turcji pozostaje największym sprzedającym, który w pierwszej połowie 2026 r. upłynnił blisko 84 tony złota.
W ostanie przykłady wpisuje się Kazachstan, który przez wiele lat regularnie pojawiał się w pierwszej piątce zestawienia. Jego polityka w zakresie rezerw często się jednak zmienia. Ostatnio władze Narodowego Banku Kazachstanu zapowiedziały zmniejszenie rezerw złota, po tym jak w 2025 r. był on drugim największym kupującym (57 t). Z kolei w 2024 r. był drugim największym sprzedającym (-10,2 t). W 2012 roku zajmował trzecie miejsce, w 2014 roku drugie, a w kolejnych latach wielokrotnie wracał do czołówki.
Bywali na złotym podium: Indie, Brazylia, Czechy, Libia i Egipt
Indie również regularnie pojawiały się wśród czołowych nabywców w ostatnich latach. Według danych światowej Rady Złota zwiększyły rezerwy o 41,7 ton w 2020 r. (2. miejsce), o 77,4 t w 2021 r. (3. miejsce), o 33,3 tony w 2022 roku (5. miejsce) i o 72,6 tony w 2024 roku (2. miejsce). W 2025 r. zakupy spowolniły do nieco ponad 4,1 t złota. W zestawieniu z ostatnich lat coraz wyraźniej zaznaczają się również Czechy. W 2023 roku zajęły piąte miejsce (18,7 t), w 2024 roku czwarte (20,5 t), a ponownie znajdują się w pierwszej piątce w 2026 r. kupując w pierwszej połowie roku 10,7 t złota.
W ostatnich latach w pierwszej piątce pojawiały się także państwa, które nie utrzymywały się w niej przez długi czas. Brazylia znalazła się w zestawieniu między innymi w 2021 i 2025 roku, gdy jej wyniosły odpowiednio 62,3 t oraz 42,8 t. Libia zajęła trzecie miejsce w 2023 roku, a wielkość jej zakupów wyniosła 30 ton. Egipt pojawił się na trzeciej pozycji w 2022 roku, z zakupami na poziomie 44,7 tony.
Polska zastąpiła w ostatnich latach w roli lidera dawnych hegemonów takich jak Rosja czy Chiny przy czym warto zauważyć, że wysokie pozycje było zdecydowanie trudniej osiągnąć przy zdecydowanie większej aktywności innych banków centralnych oraz coraz wyższych cenach kruszcu. Gdy Rosja dominowała na rynku złota w latach 2016-2019 średnia cena złota wynosiła około 1300 dolarów za uncję. W latach 2023-2025 średnia cena była ponad dwa razy wyższa.
