Są ograniczenia
Wydaje się, że jedynym ograniczeniem „wyprowadzania” pewnych sfer działalności firmy „na zewnątrz” powinien być rachunek ekonomiczny, a konkretnie analiza kosztów ponoszonych przez firmę w przypadku samodzielnego wykonywania pewnych czynności i zlecenia ich wykonania. Firmy outsourcingowe ze względu na rozmaite czynniki (wysoka specjalizacja, duże doświadczenie na rynku w danym segmencie, korzyści skali itp.) mogą świadczyć usługi, których ceny będą o wiele niższe, niż koszty konieczne do poniesienia przez firmy zlecające outsourcing. Decyzja o korzystaniu z usług outsourcingowych i dobór odpowiedniego partnera nie są jednak zadaniami prostymi i tak oczywistymi. Niezwykle ostre kryteria w przypadku dokonywania takiej analizy musi przyjąć przedsiębiorstwo bankowe.
Sam outsourcing w bankowości, choć nie jest formalnie zabroniony, jest w znacznym stopniu ograniczony. Ograniczenia mają zazwyczaj charakter indywidualny dla każdego państwa i są najczęściej formułowane w regulacjach sporządzanych przez instytucje odpowiedzialne za nadzór bankowy. Również polska Komisja Nadzoru Bankowego zamierza w drugiej połowie 2002 roku na mocy art. 137 § 3 ustawy Prawo bankowe, wydać odpowiednie regulacje dotyczące outsourcingu w bankowości w formie uchwały. Jednocześnie podjęto prace nad ustawową regulacją tych kwestii.
Przekazywanie „w outsourcing” czynności istotnych dla działalności bankowej nie powinno być równoznaczne z przeniesieniem odpowiedzialności za ich właściwe wykonanie. Przed klientem odpowiada wyłącznie bank, ponadto klient powinien być powiadomiony o udostępnieniu danych objętych tajemnicą bankową podmiotom trzecim. Każdorazowe „wyprowadzenie” pewnych czynności poza bank powinno być poprzedzone powiadomieniem nadzoru bankowego, który może zgłosić wiążące bank zastrzeżenia. Ponadto, powinien być opracowany plan awaryjny, w którym bank wskazuje na potencjalne działania zaradcze, które podejmie w przypadku wycofania się strony świadczącej usługi outsourcingowe z umowy.
Plon badań
Przeprowadzone w ubiegłym roku badania ankietowe Generalnego Inspektoratu Nadzoru Bankowego wskazują, że stosowanie outsourcingu stało się w polskim sektorze bankowym standardem. Z usług tego typu korzysta już 84 proc. banków. Czynności, które banki najczęściej powierzają w outsourcing obejmują: pośrednictwo w sprzedaży produktów bankowych, administrowanie kredytami, obsługę płatności z zagranicą, kasową i obrotu oszczędnościowego oraz czekowego, zarządzanie korespondencją, czynności związane z emisją listów zastawnych, zarządzanie aktywami, usługi powiernicze (w tym przechowywanie papierów wartościowych), doradztwo finansowe i prawne, windykację należności, serwis i obsługę systemu informatycznego, przetwarzanie danych, ochronę banku, transport wartości pieniężnych oraz skanowanie, archiwizację i niszczenie dokumentów.
Badania GINB-u wykazały również, że choć banki są świadome, jakie zagrożenie niesie dla nich outsourcing (89 proc. prowadzi stosowny monitoring), to nie do końca stosują one odpowiednie procedury przeciwdziałania ryzyku. Aż 83 proc. banków nie zleca audytorowi badania podmiotu świadczącego usługi outsourcingowe lub nawet nie wie, czy przechodzi on takie badanie. Ponad połowa (57 proc.) nie stosuje wspomnianych planów awaryjnych, a 72 proc. nie jest zorientowanych czy plany takie opracowała jednostka świadcząca usługi outsourcingowe. Największe zastrzeżenia nadzoru budzi fakt nieprzestrzegania tajemnicy bankowej i niewłaściwe zarządzanie poziomem ryzyka bankowego związanego z zlecaniem usług firmom outsourcingowym.
Warto przypomnieć, iż czynności bankowe zwolnione są z podatku VAT. W przypadku świadczenia niektórych usług przez firmy outsourcingowe ich cena będzie obejmowała naliczony podatek. Należy również zadać pytanie, czy jeżeli rentowność rzeczywiście wzrosła, to czy proporcjonalnie do ponoszonego przez banki zwiększonego ryzyka? Niezwykle trudno odpowiedzieć obecnie na te pytania. Najpewniej rynek bardzo szybko zweryfikuje faktyczną opłacalność wykorzystywania outsourcingu w sektorze bankowym. Nie wydaje się w każdym razie sensowne radykalne ustawowe ograniczanie wykorzystywania usług outsourcingowych przez banki. Nie ma jednak wątpliwości, iż wspomniana, przygotowywana przez nadzór bankowy uchwała, jest potrzebna.
Przy pisaniu artykułu wykorzystano raport GINB-u dotyczący stosowania outsourcingu w polskim sektorze bankowym.
Włodzimierz Wąsowski
Źródło:
