Norweski rząd odblokuje 254 mln euro wsparcia dla Węgier z funduszy norweskich i mechanizmu EOG. Porozumienie o współpracy podpisali w poniedziałek w Budapeszcie szefowie MSZ Norwegii Espen Barth Eide i Węgier Anita Orban.
Umowa dotyczy funduszy na lata 2021–2028, finansowanych przez Norwegię, Islandię i Liechtenstein. Wcześniej Oslo na pięć lat wstrzymało wypłaty w związku z brakiem porozumienia w sprawie niezależnego zarządzania funduszami przeznaczonymi dla społeczeństwa obywatelskiego na Węgrzech.
Spór rozpoczął się w 2014 roku, gdy ówczesny premier Węgier Viktor Orban jednostronnie przekazał zarządzanie funduszami państwowej spółce. Oslo uznało to za złamanie zawartych umów i zawiesiło wypłatę środków. W 2021 roku ponownie nie udało się uruchomić finansowania. Rząd Orbana nie zaakceptował wyboru niezależnego operatora funduszu dla organizacji społecznych.
Norwegia zarzucała też władzom Węgier prowadzenie bezprawnych kontroli organizacji pozarządowych oraz nękanie partnerów odpowiedzialnych za rozdzielanie pieniędzy. Węgierski urząd kontroli miał też ingerować w działalność niezależnego funduszu wspierającego społeczeństwo obywatelskie. W odpowiedzi władze w Budapeszcie oskarżały organizacje otrzymujące norweskie wsparcie o działalność polityczną. Węgry utraciły możliwość wykorzystania 214,6 mln euro.
Minister Espen Barth Eide przyznał, że zmiana władzy w Budapeszcie umożliwiła zawarcie nowego porozumienia. Na jego podstawie Węgry otrzymają do 2028 roku wsparcie w wys. ponad 254 mln euro.
„Uważam, że powrót Węgier do podstawowych europejskich wartości i zasad jest ważny nie tylko dla samych Węgrów, ale także dla Europy” – powiedział agencji Reutera szef norweskiej dyplomacji.
Nowe fundusze mają wspierać wolność prasy, praworządność, przeciwdziałanie korupcji i transformację energetyczną. Węgry będą ich czwartym największym odbiorcą po Polsce, Rumunii i Bułgarii.
Fundusze EOG (Europejskiego Obszaru Gospodarczego) i norweskie to bezzwrotna pomoc finansowa przekazywana państwom Europy Środkowej i Południowej przez trzy kraje EFTA/EOG: Norwegię, Islandię i Liechtenstein. (PAP)
cmm/ kar/
