Istotnym elementem rozliczeń transakcji giełdowych jest moment powstania przychodu. W przypadku przychodów kapitałowych przychodem są kwoty należne. Oznacza to tyle, że przychód ze zbycia papierów wartościowych następuje w momencie przeniesienia własności papieru wartościowego na kupującego. Nie brany jest pod uwagę faktyczny moment zapłaty. Przychód ze zbycia instrumentów pochodnych oraz realizacji praw z nich wynikających powstaje w momencie realizacji praw z nich wynikających.
Odnosząc powyższe do realiów panujących na polskim rynku kapitałowym, przychody ze sprzedaży papierów wartościowych i instrumentów pochodnych powstają jeszcze przed momentem rozliczenia transakcji, czyli w przypadku akcji po trzech dniach roboczych (T+3), w przypadku obligacji po dwóch dniach roboczych (T+2), natomiast w przypadku praw pochodnych w dniu transakcji (T+0).
Zatem przychody powstają już w chwili sprzedaży papierów wartościowych lub realizacji praw pochodnych (por. np. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, 5.06.2009, sygn. akt IBPBII/2/415-308/09/MM
Zobaczmy to na przykładzie:
Załóżmy, że inwestor kupił akcje spółki XY w dniu 1 grudnia 2009 r. Postanowił je sprzedać w dniu 22 grudnia 2009 r. Rozliczenie jego transakcji nastąpi w dniu 25 grudnia (T+3), czyli transakcja (niezależnie od jej rezultatu) będzie podlegała opodatkowaniu jeszcze w roku 2009 r. Jeżeli ten sam inwestor sprzeda te same akcje w dniu 27 grudnia, wówczas rozliczenie tej transakcji nastąpi już w roku 2010 lecz jej rezultat (zysk/strata) będzie brany pod uwagę przy rozliczeniu za 2009 r.
Załóżmy teraz, że inwestor 27 grudnia 2009 r. kupuje, a 29 grudnia 2009 r. sprzedaje obligacje. Wówczas jego transakcja będzie podlegała opodatkowaniu w 2009 r. (T+2).
Dla odmiany przyjmijmy, że w dniu 27 grudnia 2009 r. inwestor nabył jeden kontrakt, a w dniu 29 grudnia tego samego roku pozbył się go. Oznacza to, że jego transakcja będzie podlegała opodatkowaniu jeszcze w 2009 r., niezależnie od tego, że rozliczenie transakcji kontraktowych następuje w dniu transakcji (T+0).
Zatem przyjąć należy regułę, że nie ma znaczenia fakt rozliczenia transakcji, lecz fakt powstania wierzytelności, a ta powstaje już w chwili zrealizowania transakcji.
W przypadku instrumentów pochodnych sytuacja ulega zmianie, jeżeli czekamy do momentu realizacji praw z nich wynikających (do dnia wygaśnięcia instrumentu). Wówczas dniem zamykającym transakcję jest dzień wygaśnięcia instrumentu.
