Kiedy możesz uznać się za biednego? Gdy nie możesz pozwolić sobie na tydzień wakacji z rodziną raz w roku, dogrzać mieszkania, odmawiasz rodzinie spotkań na wspólnym obiedzie, rezygnujesz ze śniadania, nie chodzisz do dentysty, bo nie masz na to pieniędzy… Oblicza ubóstwa są różne. GUS mówi, jak jest.
Definicja ubóstwa wcale nie jest taka prosta. Czy za biednego uznać tę osobę, której nie stać na telewizor, czy może tylko tych, którzy nie mogą sobie pozwolić na lodówkę.
Sprawa jest skomplikowana, ale by ułatwić badanie problemu oraz tworzyć instrumenty do przeciwdziałania biedzie, należało przyjąć pewne stałe kryteria.
Ubóstwo dochodowe
Statystycznie rzecz ujmując, za ubogą przyjmuje się tę rodzinę, której łączny dochód na osobę wynosi mniej niż 60% mediany dochodu ekwiwalentnego dla całego kraju. By nie wchodzić w zbędne szczegóły, przyjmuje się, że bezsprzecznie ubogim jest człowiek żyjący samotnie, którego dochód ekwiwalentny wynosi do 1043 zł miesięcznie, a dla rodziny 2+2 wynosi on 2190 zł.
Przeczytaj także
Wydaje się, że to mało? Jeśli ktoś ma 1044 zł miesięcznie dochodu ekwiwalentnego (bez czynszu), chociaż nie statystycznie, to praktycznie też jest biedny. Zasięg ubóstwa w Polsce jest ogromny – 22,5% gospodarstw domowych na wsi spełnia definicję ubogich. W dużych miastach, powyżej 500 tysięcy mieszkańców, ubogie rodziny stanowią 5,7%. W przeciętnym polskim „stutysięczniku” co dziesiąta rodzina jest uboga.
Ubóstwo warunków życia
No dobrze, ktoś powie, że ma 1000 zł na życie, mieszka w Bieszczadach i starcza mu to na wszystko czego potrzebuje, a potrzebuje niewiele. Czy on też jest biedny? Nie, za ubogiego uznaje się przede wszystkim te gospodarstwa domowe, które pomimo tego, że chcą, to nie mogą zaspokoić 10 z 30 wybranych potrzeb.
Zobacz także
Oto kilka z nich:
- 37% gospodarstw domowych nie stać na przynajmniej 1 tydzień wakacji z rodziną raz w roku,
- 30,7% nie ma pieniędzy na rozrywkę – wyjście do kina, teatru, restauracji lub na koncert,
- 30% nie ma środków na to, by utrzymać odpowiednią temperaturę w mieszkaniu/domu,
- 23,7% nie ma pieniędzy na wymianę zużytych mebli,
- 24,7% mieszka w za małych mieszkaniach (nie ma swojego pokoju lub miejsca do odpoczynku lub pracy),
- 21,8% nie stać na wizytę u dentysty lub u lekarza specjalisty,
- 16,4% ma mieszkanie w hałaśliwym otoczeniu lub w środowisku o dużym skażeniu naturalnym i nie stać ich na zmianę adresu,
- 9% nie ma pieniędzy na zakup obuwia, odzieży lub pościeli,
- 9,7% nie może pozwolić sobie na zakup prezentu dla najbliższych, przynajmniej raz w roku,
- 9,2% nie ma samochodu z przyczyn finansowych,
- 6,3% nie ma dostępu do internetu z przyczyn finansowych,
- 1,4% nie je jednego z podstawowych posiłków w ciągu dnia z przyczyn finansowych,
- 0,8% nie ma telefonu, a 0,2% nie ma lodówki z powodu braku pieniędzy.
By zostać uznanym za ubogiego wystarczy, że zaobserwujesz w swoim gospodarstwie 10 z 30 symptomów wskazanych przez GUS w poniższej infografice.
Ubóstwo braku równowagi budżetowej
Ubóstwo braku równowagi budżetowej może dotyczyć również osoby o wysokich dochodach, które np. mają duże obciążenia kredytowe i w związku z tym, nie starcza im środków na zaspokojenie innych potrzeb. Jest to kolejny wymiar ubóstwa gospodarstwa domowego.
Przeczytaj także
Na brak swobody finansowej, tzn. możliwości dowolnego wydania kwoty w wysokości od 400 zł do 500 zł w miesiącu, narzeka 31,5% gospodarstw domowych. 29,5% nie starcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb i musi bardzo oszczędnie gospodarować swoim budżetem, czyli liczyć „każdy grosz”.
Aż 23,5% gospodarstw domowych zarabia mniej, niż wydaje co miesiąc. 9% odczuwa duże trudności związane ze spłatą swojego zadłużenia, a 4,8% pożycza pieniądze na bieżące wydatki np. na żywność.
Przeczytaj także
Podsumowując, ubóstwo dochodowe (niskie dochody) dotyczy 14,4% gospodarstw domowych. Kryteria ubóstwa warunków życia spełnia 8,5% rodzin tzn. nie stać ich na zaspokojenie konkretnych podstawowych potrzeb, a ubóstwo braku równowagi budżetowej dotyczy 11% gospodarstw domowych, czyli np. nie mogą odłożyć 400 zł w miesiącu. Wszystkich trzech form ubóstwa doświadcza 3,4% rodzin.
Przeciętna pensja w Polsce wynosi 2,9 tys. zł netto a mediana ok. 2,2 tys. zł netto. W Polsce pracuje ok. 16,5 mln osób. 2/3 z nich osiąga dochód niższy od przeciętnej krajowej. Polacy wciąż są biednym społeczeństwem.
