W 2014 roku przeciętny roczny dochód do dyspozycji netto na osobę w gospodarstwie domowym wynosił 16 922 zł, czyli 1410 zł miesięcznie. Miara nierówności dochodowych, czyli wskaźnik Giniego wyniósł 30,8 i był nieznacznie wyższy niż w 2013 roku.
Im mniejszy wskaźnik Giniego tym mniejsze nierówności. Teoretycznie przyjmuje on wartość z zakresu od 0 do 1, ale tak skrajne odczyty nie występują w żadnym państwie na świecie.
"0,01" oznacza, że prawie każde gospodarstwo domowe w danym społeczeństwie ma taki sam równy dochód. Z kolei "0,99" informuje, że dane gospodarstwo ma pełen dochód a reszta nie osiąga go wcale. Państwa, w których wskaźnik Giniego przekracza 0,5 zwykle określa się mianem oligarchicznych.
Za wzór przedstawia się państwa skandynawskie, gdzie miara nierówności wynosi nieco ponad 0,2. Nie należy dążyć do zmniejszania nierówności za wszelką cenę, np. poprzez obniżanie dochodów wszystkim (przykładowo za pomocą krwawej rewolucji).
Raczej chodzi o tworzenie możliwości do osiągania wyższych dochodów przede wszystkim z pracy przez możliwie największą część społeczeństwa (co nie wyklucza stosowania efektywnych progresywnych stawek podatkowych).
Emeryci mają równie niskie emerytury
Najmniejsze zróżnicowanie dochodów odnotowujemy w gospodarstwach emeryckich, gdzie wskaźnik Giniego wynosi 23,8. Przeciętna emerytura w Polsce wynosi ok. 2 tys. zł netto. Tylko ok. 300 tys. emerytów otrzymuje świadczenie niższe od 1 tys. zł. W tej grupie społecznej nierówności są najniższe m.in. z powodu bardzo niskiego odsetka „bogatych emerytów”, których świadczenia przekraczają ponad 5 tys. zł w miesiącu.
| Nierówności w dochodach Polaków | |
|---|---|
| Rodzaj gospodarstwa | Wskaźnik Giniego |
| Pracownicy najemni | 0,303 |
| Rolnicy | 0,261 |
| Pracujący na własny rachunek | 0,309 |
| Renciści | 0,258 |
| Emeryci | 0,238 |
| Źródło: GUS, opracowanie Bankier.pl. | |
Niski wskaźnik Giniego odnotowano również wśród rolników, gdzie wyniósł on 26,1. Przeciętny dochód na osobę w gospodarstwach rolników wynosi nieco ponad 60% średniej. Również dochód ekwiwalentny (który pozwala porównywać dochody gospodarstw domowych o różnej strukturze demograficznej) w tej grupie społeczno-ekonomicznej stanowi tylko 65% średniej. Oznacza to, że sytuacja finansowa rolników przeciętnie jest gorsza niż mieszkańców miast, panują tu też mniejsze nierówności w dochodach, czyli są one do siebie mocno zbliżone. Dlatego odsetek bogatych rolników, chociaż rośnie, wciąż nie jest zbyt wysoki i ich udział w łącznych dochodach rolników nie jest znaczny.
Najwyższe nierówności w dochodach odnotowujemy w gospodarstwach domowych pracujących na własny rachunek – współczynnik Giniego wynosi dla nich 30,9. Jest on wyższy niż w pozostałych grupach, ale jego wartość wciąż pozwala stwierdzić, że i tutaj nierówności są na optymalnym poziomie. Potwierdzenia możemy szukać w danych o dochodach przedsiębiorców.
Ile zarabiają przedsiębiorcy?
Przeciętny przychód na jeden podmiot wynosi 484 tys. zł. Średni wskaźnik kosztów, do którego prowadzący własną firmę często i z przyzwoleniem państwa wliczają też niektóre wydatki na konsumpcję prywatną, wynosi 87%. Wynika z tego, że roczny średni dochód na jeden podmiot wynosi ok. 59 tys. zł, czyli ok. 5 tys. zł miesięcznie.
| Struktura wynagrodzeń (netto) | Liczba pracujących (skumulowane) | Odsetek pracujących (skumulowane) |
|---|---|---|
| Poniżej 1181 zł | ok. 800 tys. osób | 10% |
| Poniżej 1423 zł | ok. 1,44 mln | 18% |
| Poniżej 2776 zł | ok. 5,2 mln osób | 66% |
| Poniżej 3549 zł | ok. 6,4 mln osób | 80,5% |
| Ponad 3549 zł netto miesięcznie zarabia tylko 19,5% pracujących | ||
| Ponad 7000 zł | ok. 270 tys. osób | 3,47% |
| Ponad 14000 zł | ok. 48 tys. osób | 0,06% |
| Ponad 19000 zł | ok. 16 tys. osób | 0,02% |
| Źródło: opracowanie Bankier.pl na podstawie danych GUS | ||
W gospodarstwach pracowniczych wskaźnik Giniego wynosi 30,7. To więcej niż w rodzinach emeryckich i rencistów, ale mniej u przedsiębiorców. Przeciętne wynagrodzenie w Polsce wynosi 2920 zł netto, a mediana 2359 zł netto. Tylko co piąty pracujący zarabia więcej niż 3549 zł netto. Więcej niż 7 tys. zł na rękę zarabia tylko nieco ponad 3,4% pracowników czyli mniej niż 300 tys. osób. Innymi słowy, większość pracowników, z nielicznymi wyjątkami, zarabia równie mało.
