20 stycznia 2005 r. weszły w życie zmiany k.r.o. oraz kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z nimi wierzyciel, aby zaspokoić roszczenia z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład wspólności dłużnika i jego małżonka, musi wykazać dokumentem urzędowym lub prywatnym, że dochodzona wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika (nowy art. 787 k.p.c.).
Wyjaśnieniu wątpliwości służą przepisy przejściowe, zawarte w ustawie z 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2004 r. nr 162, poz. 1691; dalej: ustawa zmieniająca). Niniejszym zmienione przepisy k.r.o. oraz k.p.c. stosuje się do stosunków w nich unormowanych, chociażby powstały przed dniem wejścia w życie zmienionych przepisów. Należy zatem stosować znowelizowane przepisy k.r.o. oraz k.p.c., nawet w kwestii wstecznego działania ustawy.
Wierzyciel kierujący roszczenia wobec dłużnika będącego w związku małżeńskim powinien pamiętać o art. 5 ust. 5 i 6 ustawy zmieniającej. w myśl tego artykułu dotychczasowe przepisy stosuje się do oceny skutków czynności zobowiązujących lub rozporządzających małżonków i ich odpowiedzialności za zobowiązania sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej. Ważność umowy zawartej przez jednego z małżonków bez zgody drugiego będzie wciąż zależeć od jej potwierdzenia przez drugiego małżonka. Druga strona może wyznaczyć małżonkowi termin do potwierdzenia umowy, a jednostronna czynność prawna dokonana bez zgody drugiego małżonka będzie nieważna (dawny art. 37 k.r.o.).
Ponadto w art. 5 ustawy zmieniającej znajdujemy stwierdzenie, że przepisy chronią małżonków dłużników tylko w stosunku do czynności dokonanych po 20 stycznia 2005 r. Jeśli roszczenie powstało przed 20 stycznia 2005 r., egzekucja prowadzona jest według przepisów dotychczasowych (art. 5 ust. 6 ustawy zmieniającej).
Trudność stanowi określenie momentu "powstania roszczenia". Jeśli chodzi o roszczenie z umowy, to czy pod pojęciem powstania roszczenia kryje się dzień zawarcia umowy, czy też dzień wymagalności roszczenia?
Należy sądzić, że ustawodawca przy uwzględnianiu zasady ochrony praw nabytych i interesów wierzycieli miał na myśli dzień zawarcia umowy. Fakt zawarcia umowy mógł spowodować powstanie z jej tytułu roszczenia, tylko jeszcze niewymagalnego.
(na podst.: Rzeczpospolita)
