Szczyt Trump-Zełenski. Gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy i rozmowy z Putinem

Władimir Putin zgodził się na gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy - powiedział prezydent USA Donald Trump na początku spotkania z europejskimi przywódcami i prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim. Zapowiedział również dyskusję o wymianie terytoriów. Natomiast goście chwalili jego propozycję o gwarancjach bezpieczeństwa na wzór NATO.

- Szczyt na Alasce utwierdził mnie w przekonaniu, że choć są jeszcze trudne kwestie, to porozumienie jest w zasięgu ręki. I wierzę, że prezydent Putin, podejmując bardzo ważny krok, zgodził się, że Rosja zaakceptuje gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy. To jeden z kluczowych punktów, które musimy rozważyć i będziemy to rozważać przy stole negocjacyjnym: kto będzie robić co - oświadczył Trump na początku spotkania w sali wschodniej Białego Domu.

Zapowiedział też dyskusje o wymianie terytorium z Rosją, opartej na obecnej linii kontaktu. Wyraził też przekonanie, że Putin chce pokoju i że zamierza omówić z nim tuż po piątkowym spotkaniu możliwe spotkanie trójstronne. Ocenił, że w ciągu 1-2 tygodni przekonamy się, czy doprowadzi to do zakończenia walk.

Prezydent Zełenski stwierdził natomiast, że odbył bardzo dobre rozmowy z Trumpem - najlepsze do tej pory - i uznał za przełom, że przedmiotem rozmów są gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy. Ponownie wyraził gotowość do spotkania z Putinem, dodając, że chciałby, by obecny przy nim był również Trump.

Trump z kolei zapewniał Zełenskiego, że jeśli dojdzie do spotkania, zobaczy, że Putin „też chce coś zrobić” i przewidywał, ze wkrótce uwolni ukraińskich więźniów, o których dopominał się ukraiński prezydent.

Inni zebrani liderzy chwalili Trumpa za propozycję gwarancji bezpieczeństwa na wzór NATO-wskiego artykułu piątego, uznając to za przełom.

- Dobrze, że mówimy o gwarancjach bezpieczeństwa podobnych do art. 5 NATO - oświadczyła szefowa Komisji Europejskiej. Dodała, że jednym z priorytetów negocjacji powinna być sprawa ukraińskich dzieci wywiezionych do Rosji. - Dzieci powinny wrócić na Ukrainę, do ich rodzin - zaapelowała.

Słowa przestrogi skierował natomiast kanclerz Niemiec Friedrich Merz, który stwierdził - wbrew zapewnieniom Trumpa - że konieczne jest zawieszenie broni.

- Nie wyobrażam sobie, by następne spotkanie odbyło się bez zawieszenia broni. Pracujmy nad tym i nałóżmy presję na Rosję. Bo wiarygodność tego procesu, tego przedsięwzięcia, które podejmujemy dzisiaj, zależy co najmniej od zawieszenia broni - powiedział Merz, dodając, że mówi o spotkaniu trójstronnym między Putinem, Zełenskim i Trumpem.

Trump odparł, że Zełenski i Putin spotkają się i "zobaczy, czy mogą to zrobić", ale dodał, że rozwiązał sześć konfliktów bez konieczności zawierania rozejmów.

Stanowisko Merza poparł prezydent Francji Emmanuel Macron, który stwierdził, że by osiągnąć porozumienie konieczne jest „powstrzymanie zabijania” i podkreślił, że wszyscy zgadzają się z tym zdaniem. Macron pochwalił jednak ideę spotkania trójstronnego, jako jedyny sposób na zakończenie wojny. Dodał też, że potrzebne będzie spotkanie wielostronne z udziałem przywódców europejskich, bo "kiedy mówimy o gwarancjach bezpieczeństwa, mówimy o bezpieczeństwie europejskim".

Inni zaproszeni liderzy państw chwalili Trumpa za jego propozycję gwarancji bezpieczeństwa na wzór NATO-wskiego art. 5. Premier Włoch Giorgia Meloni przypomniała, że propozycja ta oparta jest na włoskim pomyśle. O przełomowej propozycji gwarancji bezpieczeństwa mówili też premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer i prezydent Macron. Prezydent Finlandii Alexander Stubb - którego Trump niemal pominął udzielając głosu liderom - stwierdził, że piątkowe spotkanie jest symboliczne, bo pokazuje "Team Europę i Team USA pomagające Ukrainie".

- Niektóre media międzynarodowe mogą się zastanawiać, dlaczego prezydent Finlandii jest tutaj? Myślę, że powodem jest prawdopodobnie to, że pochodzimy z małego kraju, ale mamy długą granicę z Rosją, ponad 1343 km. I oczywiście mamy własne historyczne doświadczenia z Rosją, od II wojny światowej, przez wojnę zimową, aż po wojnę kontynuacji. Znaleźliśmy rozwiązanie w 1944 roku i jestem pewien, że będziemy w stanie znaleźć rozwiązanie w 2025 roku, aby zakończyć rosyjską agresję - powiedział Stubb.

Spotkanie przebiegło w znacznie przyjaźniejszej atmosferze, niż zakończone publiczną kłótnią pierwsze spotkanie liderów w Białym Domu 28 lutego. Podobnie jak wówczas, Zełenski, który przybył na spotkaniu w garniturze w stylu wojskowym i czarnej koszuli, wdał się w wymianę ze skrajnie prawicowym komentatorem Brianem Glennem, który w lutym pytał go dlaczego nie włożył garnituru. Tym razem Glenn pochwalił go za ubiór - a komplement ten potwierdził Trump - na co Zełenski odparł, że choć on zmienił ubiór, Glenn jest w tym samym garniturze, co wówczas.

Rubio: Koordynujemy sprawę gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy

Sekretarz stanu USA Marco Rubio ocenił w wywiadzie dla Fox News, że podczas spotkania w Białym Domu poczyniono duże postępy, choć dotarcie do porozumienia pokojowego „zajmie jeszcze trochę więcej pracy i trochę więcej czasu”. Pytany o sprawę gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy, Rubio stwierdził, że każdy kraj ma prawo zawierać sojusze bezpieczeństwa z innymi krajami, co miała przyznać po raz pierwszy strona rosyjska na Alasce.

- Sugestia jest taka, że Ukraina, po konflikcie, ma prawo zawierać porozumienia bezpieczeństwa z innymi krajami i będziemy współpracować z naszymi europejskimi sojusznikami i krajami spoza Europy, aby takie gwarancje bezpieczeństwa zbudować. Pracujemy nad tym właśnie teraz. Będziemy nad tym nadal pracować i będzie to coś, co będzie musiało zostać wdrożone po zawarciu porozumienia pokojowego, aby Ukraina mogła czuć się bezpiecznie w przyszłości - powiedział Rubio. Jak stwierdził, USA zajmują się „koordynacją” tych gwarancji.

- Ale jak Ukraińcy powiedzieli nam, najsilniejszą gwarancją bezpieczeństwa, jaką mogą wymyślić dla swojej przyszłości, jest silna armia - dodał.

Pytany o poniedziałkową rozmowę Trumpa z Putinem, do której doszło w przerwie podczas spotkania z przywódcami europejskimi, Rubio potwierdził jedynie, że mowa była o organizacji dwustronnego spotkania Zełenski-Putin, co byłoby „bezprecedensowe”.

- A jeśli wszystko pójdzie dobrze, mamy nadzieję, że następnym spotkaniem będzie spotkanie prezydentów Putina, Trumpa i Zełenskiego, gdzie mamy nadzieję sfinalizować porozumienie. Jeszcze do tego nie doszliśmy, ale do tego dążymy i to jest jedna z rzeczy, o których rozmawialiśmy dzisiaj – jak do tego dojść - relacjonował szef amerykańskiej dyplomacji.

- Ale sam fakt, że Putin mówi: „Jasne, spotkam się z Zełenskim”, to już wielka sprawa. Nie mówię, że wyjdą z tego pokoju jako najlepsi przyjaciele. Nie mówię, że wyjdą z tego pokoju z porozumieniem pokojowym, ale myślę, że fakt, że ludzie teraz ze sobą rozmawiają, czego nie było przez trzy i pół roku jest ważny - dodał.

Zełenski: Kwestia terytoriów pozostanie sprawą między mną a Putinem

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski w poniedziałek podczas briefingu po spotkaniach w Białym Domu powiedział, że kwestia terytoriów pozostanie sprawą do omówienia między nim a przywódcą Rosji Władimirem Putinem. Ocenił wynik poniedziałkowych rozmów jako "dobry".

Zełenski ocenił, że było to dotychczas jego najlepsze spotkanie z prezydentem USA Donaldem Trumpem. - Jesteśmy pewni, że wojna się zakończy. Jest to dla nas bardzo ważne, by to nie była przerwa w walkach, tylko prawdziwy pokój, który można ochronić gwarancjami bezpieczeństwa naszych partnerów - powiedział.

Zaznaczył, że jednym z tematów poniedziałkowych rozmów z Trumpem i grupą europejskich liderów były gwarancje bezpieczeństwa dla jego kraju. - To kluczowa kwestia na początku drogi ku zakończeniu wojny - dodał. Zaznaczył, że USA wysyłają sygnał, że będą uczestnikiem gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy i że jest polityczna wola w tej sprawie. - Uważam, że to duży krok naprzód - ocenił.

Przywódcę zapytano też o publikację dziennika „Financial Times”, który napisał w poniedziałek, że Ukraina zaoferowała zakup amerykańskiej broni o wartości 100 mld dol. ze środków europejskich, aby uzyskać gwarancje bezpieczeństwa ze strony USA po zawarciu pokoju z Rosją. Zełenski zapowiedział, że w ciągu dziesięciu dni powinny pojawić się szczegóły dotyczące gwarancji bezpieczeństwa od partnerów dla Ukrainy.

W Białym Domu rozmawiano również o powrocie do kraju wywiezionych przez Rosję ukraińskich dzieci oraz o wymianie jeńców - wojskowych, cywilnych i więźniów politycznych - w formacie wszyscy na wszystkich. Trump ma w tym wesprzeć Zełenskiego.

Prezydent zaznaczył, że przeprowadził też z Trumpem długą rozmowę o ukraińskim terytorium, a strona amerykańska przygotowała na spotkanie mapę Ukrainy przedstawiającą aktualną sytuację na froncie. Zełenski oznajmił, że kwestia terytorium pozostanie sprawą między nim a Putinem.

Ukraiński prezydent poinformował, że Trump zadzwonił w poniedziałek do Putina podczas wizyty grupy przywódców w Białym Domu. Strona rosyjska zaproponowała na początek przeprowadzenie spotkania dwustronnego - między Rosją i Ukrainą. Następnie miałoby zostać zorganizowane spotkanie trójstronne - z udziałem USA.

- Jesteśmy gotowi do wszelkich formatów na poziomie liderów (...) Potwierdziłem, że jesteśmy gotowi do dwustronnego spotkania z Putinem. I później liczymy na trójstronne spotkanie - oświadczył Zełenski. Dodał, że nie ustalono dat potencjalnych spotkań i opowiedział się za tym, by odbyły się bez żadnych warunków wstępnych.

Szczegóły gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy mogą zostać dopracowane w ciągu najbliższego tygodnia - powiedział prezydent Finlandii Alexander Stubb fińskim dziennikarzom w stolicy USA w poniedziałek po spotkaniu europejskich przywódców z prezydentem Donaldem Trumpem.

Trump: Po spotkaniu z przywódcami zadzwoniłem do Putina, rozpocząłem aranżowanie spotkania Putin-Zełenski

"Miałem bardzo udane spotkanie z wybitnymi gośćmi (...), które zakończyło się kolejnym spotkaniem w Gabinecie Owalnym. Podczas spotkania omówiliśmy gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy, które zostaną udzielone przez różne kraje europejskie w koordynacji ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki. Wszyscy są bardzo zadowoleni z możliwości POKOJU dla Rosji i Ukrainy" - napisał Trump po zakończeniu spotkania w Białym Domu.

"Po zakończeniu spotkań zadzwoniłem do prezydenta Putina i rozpocząłem przygotowania do spotkania prezydenta Putina z prezydentem Zełenskim w miejscu, które zostanie ustalone. Po tym spotkaniu będziemy mieli trójstronne, w którym wezmą udział obaj prezydenci i ja" - dodał.

Trump ocenił, że poniedziałkowe spotkanie było dobrym pierwszym krokiem ku zakończeniu wojny.

Merz: Trump uzgodnił z Putinem, że ten spotka się z Zełenskim w ciągu dwóch tygodni

Merz ogłosił, że prezydent Trump rozmawiał z Putinem i uzgodnił, że rosyjski przywódca spotka się z prezydentem Ukrainy w ciągu dwóch tygodni. Merz zastrzegł jednak, że lokalizacja takiego spotkania nie została jeszcze ustalona i dodał, że po spotkaniu dwustronnym dojdzie do kolejnego, w którym udział weźmie też prezydent USA.

Niemiecki kanclerz przyznał po zakończeniu rozmów europejskich przywódców z amerykańskim prezydentem, że „są to decydujące dni dla Ukrainy”. Polityk z zadowoleniem przyjął stanowisko amerykańskiej administracji do gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy i zaznaczył, że zaangażować się w nie powinna cała Europa.

„Oczekiwania nie tylko zostały spełnione, ale wręcz przewyższone” - powiedział Merz, komentując rozmowy w Białym Domu.

Merz ocenił też, że Ukraina nie powinna być zmuszana do ustępstw terytorialnych w ramach ewentualnego porozumienia pokojowego z Rosją. „Rosyjskie żądanie, aby Kijów oddał części Donbasu, odpowiada, szczerze mówiąc, propozycji, aby Stany Zjednoczone oddały Florydę” – powiedział Merz, cytowany przez agencję AFP.

Macron wezwał do zaostrzenia sankcji wobec Rosji

Prezydent Francji Emmanuel Macron wezwał w USA do zaostrzenia sankcji wobec Rosji, jeśli negocjacje w sprawie Ukrainy zakończą się fiaskiem - przekazała agencja AFP.

- Jeśli ten proces zostanie odrzucony, wszyscy zgadzamy się, że sankcje będą musiały zostać zaostrzone, a w każdym razie konieczne będzie zajęcie stanowiska, które wywrze większą presję na stronę rosyjską – powiedział prezydent Francji po spotkaniu europejskich liderów z prezydentem USA w Waszyngtonie.

Macron oświadczył także, że kwestia ewentualnych ustępstw terytorialnych Ukrainy nie została poruszona podczas rozmów w Białym Domu.

- Dzisiaj w ogóle nie poruszaliśmy tego tematu – powiedział dziennikarzom prezydent Francji - I to z dwóch powodów. Po pierwsze, priorytetem są gwarancje bezpieczeństwa, a po drugie, stwierdziliśmy, że to właśnie należy omawiać dwustronnie i trójstronnie - wyjaśnił.

Macron stwierdził podczas rozmowy z dziennikarzami w Waszyngtonie, że europejskie siły zbrojne powinny w przyszłości uczestniczyć w operacjach pokojowych na Ukrainie. - Będziemy potrzebować silnej armii ukraińskiej i będziemy musieli wesprzeć Ukrainę w terenie – powiedział.

Prezydent Francji przyznał, że „nie jest przekonany, czy Rosja chce pokoju”.

Z Waszyngtonu Oskar Górzyński i Natalia Dziurdzińska

 osk/ mal/ dz/