Sejm zaakceptował w piątek cztery senackie poprawki do ustawy wdrażającej program unijnych pożyczek na dozbrojenie SAFE. Poprawki przewidują m.in. spłatę pożyczek spoza budżetu MON i ochronę antykorupcyjną projektu. Ustawa trafi teraz na biurko prezydenta Karola Nawrockiego.
Ustawa zakłada stworzenie zarządzanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa, za pośrednictwem którego rząd będzie mógł korzystać z pieniędzy z SAFE. Polska jest największym beneficjentem tego unijnego programu - może z niego pozyskać ok. 43,7 mld euro, czyli prawie 200 mld zł. Według deklaracji rządu 89 proc. z tych środków ma trafić do polskich firm zbrojeniowych.
Poprawki zaproponowane przez Senat zapewniają m.in., że spłata pożyczki nie będzie finansowana z budżetu MON, a także wprowadzają obowiązek kontroli antykorupcyjnej i kontrwywiadowczej przez ABW, SKW i CBA wykorzystania środków finansowych z SAFE oraz sprawozdawczości prowadzenia tej kontroli. Poprawki te zostały przyjęte też Senat i po rekomendacji autorów projektu z resortu obrony zostały zaakceptowane także na środowym posiedzeniu połączonych sejmowych komisji finansów i obrony narodowej.
Formalnie Sejm głosował za odrzuceniem poprawek. Przeciwko odrzuceniu dwóch poprawek - dot. zapewnienia, że spłata pożyczki nie będzie finansowana z budżetu MON - zagłosowało 250 posłów, za 182 posłów, a 5 wstrzymało się od głosu.
Przeciwko odrzuceniu trzeciej poprawki - dot. zobowiązania szefa MON do przedłożenia rocznego sprawozdania z realizacji planu Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa sejmowym i senackim komisjom finansów i obrony - byli wszyscy posłowie i nikt nie wstrzymał się od głosu. Przeciwko odrzuceniu czwartej poprawki - dot. kontroli antykorupcyjnej - było 436 posłów, 2 było za, nikt nie wstrzymał się od głosu.
Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty poinformował, że jeszcze w piątek podpisze ustawę i skieruje ją do prezydenta.
Sprawa SAFE stała się w ostatnich tygodniach przedmiotem sporu politycznego między rządem i opozycją. Rządzący podkreślali, że niskooprocentowane pożyczki z odroczoną spłatą to niespotykana szansa zarówno na modernizację polskiego wojska, jak i rozbudowę polskiego przemysłu obronnego. Jako dużą szansę dla Wojska Polskiego SAFE postrzegają także generałowie, w tym szef Sztabu Generalnego gen. Wiesław Kukuła oraz szef odpowiedzialnej za zakupy sprzętu Agencji Uzbrojenia gen. Artur Kuptel.
Opozycja - w tym PiS i Konfederacja - natomiast zgłaszała wątpliwości. Dotyczyły one przede wszystkim deklaracji rządu, który twierdzi, że 89 proc. środków z SAFE zostanie wydanych w Polsce. Opozycja również twierdzi, że w programie jest zaszyty jakiś mechanizm warunkowości, który pozwoli KE ingerować w polską politykę obronną. Wśród zagrożeń opozycja wymieniała także m.in. możliwy spadek zamówień obronnych składanych u pozaeuropejskich partnerów, czyli przede wszystkim w USA i Korei Południowej.
Konieczność wyjaśnienia tych wątpliwości przed ew. podpisaniem ustawy komunikował w ostatnich tygodniach także prezydent RP Karol Nawrocki - program SAFE m.in. stał się jednym z kluczowych tematów posiedzenia Rady Bezpieczeństwa Narodowego, które odbyło się 11 lutego, oraz środowej odprawy kadry dowódczej. Strona prezydencka i BBN sygnalizowały, że trwają konsultacje z rządem ws. kształtu ustawy. Według głosów z Kancelarii Prezydenta RP część poprawek, które ostatecznie trafiły do ustawy, zostało uzgodnionych między BBN a MON.
W piątek rano, przed głosowaniami w Sejmie, premier Donald Tusk wraz wicepremierem, ministrem obrony Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem, gen. Wiesławem Kukułą i pełnomocniczką rządu ds. SAFE Magdaleną Sobkowiak-Czarnecką przedstawili dane nt. planowanej realizacji SAFE. Jak mówili, środki mają trafić do niemal 12 tys. polskich firm, a ponad 80 proc. środków ma zostać w Polsce.
Podczas konferencji przedstawione zostały także slajdy, na który przedstawiono część z listy zakupów w ramach SAFE. Wynika z nich, że duża część pieniędzy zostanie przeznaczona na systemy obrony powietrznej - w tym antydronowy program SAN, ale także szereg systemów dronowych, w tym drony rozpoznawcze FlyEye produkowane przez polską Grupę WB, uderzeniowo-rozpoznawcze systemy oparte o drony. Śroki z SAFE mają być również przeznaczone na przeciwlotnicze wyrzutnie Piorun ze świętokrzyskiego Meska, radary kierowania ogniem Sajna.
Pieniądze z SAFE pozwolą również sfinansować systemy związane z programem umocnienie wschodniej granicy „Tarcza Wschód” - chodzi o różnego rodzaju radary i systemy rozpoznania SIGINT i ELINT, systemy minowania narzutowego Baobab, a także szereg innych systemów minersko-zaporowych i inżynieryjnych dla wojska.
Duża część środków zostanie przeznaczone także na produkowane w Polsce pojazdy, tj. samobieżne moździerze Rak i armatohaubice Krab z Huty Stalowa Wola, transportery Rosomak z zakładów w Siemianowicach Śląskich, bojowe wozy piechoty Borsuk ze Stalowej Woli.
80 proc. SAFE dla polskiej gospodarki. Tusk: Niemiecki przemysł skorzysta tylko w 0,37 proc.
Premier Donald Tusk podkreślił, że program SAFE od początku do końca został zaprojektowany w Polsce, a Bruksela w pełni uszanowała nasze propozycje. Zapewnił, że mechanizm służy polskiej suwerenności.
Jeżeli chodzi o technologie, których nie można zdobyć w Polsce, to z SAFE mają zostać sfinansowane powietrzne tankowce A330 MRTT od europejskiego koncernu Airbus, śmigłowce szkolono-bojowe - m.in. dla szkolenia pilotów zamówionych w USA śmigłowców Apache, a także m.in. geostacjonarny satelita obserwacyjny. Polski przemysł zaangażowany zostanie jednak m.in. w zakupy terminali satelitarnych, czy system obserwacji ziemi SAR.
Doposażone mają zostać także inne służby - w tym Policja, Straż Graniczna czy SOP, która ma otrzymać np. odpowiedni sprzęt do zwalczania dronów. Dofinansowana ma zostać także obrona Bałtyku - w tym okręt ratowniczy, okręty hydrograficzne czy niszczyciele min. W planach są także inwestycje w infrastrukturę, np. kluczowe dla obronności drogi czy mosty.
Najwięcej środków ma jednak trafić na systemy artyleryjskie. Będzie to 47,6 mld zł, czyli 28 proc. środków. Z informacji przedstawionych podczas piątkowej prezentacji wynika, że 26 proc. wydatków na obronność z programu (44,2 mld zł) będzie przeznaczona na obronę przeciwlotniczą, przeciwrakietową i systemy antydronowe. Kolejne 19 proc. (32,3 mld zł) trafi na walkę naziemną i systemy wsparcia. 14 proc. (23,8 mld zł) - na amunicję i pociski rakietowe, 8 proc. (13,6 mld zł) na strategiczny transport powietrzny i zasoby kosmiczne, 3 proc. (5,1 mld zł) na nowe technologie (cyber, AI, WRE), natomiast 2 proc. (3,4 mld zł) - na program Bezpieczny Bałtyk.
Szef MON sygnalizował w piątek, że SAFE ma zostać wykorzystany do refinansowania części już zawartych umów zbrojeniowych. Ten krok pozwoli, jego zdaniem, na uwolnienie dużych środków w budżecie MON i Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, które np. będą mogły zostać wydane poza Europą.
Ostateczną decyzję ws. ustawy wdrażającej SAFE podejmie teraz prezydent Nawrocki. Jednakże, jak zapowiedział Kosiniak-Kamysz, nawet w przypadku weta Polska będzie mogła skorzystać z SAFE, choć będzie to trudniejsze i - jak mówił - może np. uniemożliwić finansowania niewojskowych projektów związanych z modernizacją podległych MSWiA służb czy rozbudową infrastruktury.(PAP)
mml/ ugw/
.
