Konferencja Episkopatu Polski ustanowiła w środę Komisję niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w Kościele katolickim w Polsce oraz nadała jej publiczną osobowość prawną – poinformował rzecznik Episkopatu ks. Leszek Gęsiak.
W drugim dniu obrad 404. Zebrania Plenarnego Konferencji Episkopatu Polski biskupi przyjęli „zasady działania Komisji niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w Kościele katolickim w Polsce oraz Statut Komisji”.
- Po przyjęciu tych dokumentów, Konferencja Episkopatu Polski ustanowiła Komisję niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w Kościele katolickim w Polsce oraz nadała jej publiczną osobowość prawną i po konsultacji z Konferencją Wyższych Przełożonych Zakonów Męskich w Polsce oraz Konferencją Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce wcześniej przyjęty statut - przekazał ks. Gęsiak.
Poinformował, że biskupi „zatwierdzili również porozumienie w przedmiocie utworzenia Komisji” zawierane pomiędzy Konferencją Episkopatu Polski, Konferencją Wyższych Przełożonych Zakonów Męskich w Polsce oraz Konferencją Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce.
Zapowiedział, że teksty dokumentów zostaną podane do publicznej wiadomości i omówione w czasie konferencji prasowej po zakończeniu Zebrania Plenarnego w czwartek o godz. 15.
Decyzję o rozpoczęciu prac nad powołaniem Komisji niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystania seksualnego osób małoletnich przez niektórych duchownych w Kościele w Polsce biskupi podjęli na 394. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski, które obradowało w marcu 2023 r. w Warszawie. Na czele zespołu, któremu powierzono pracę nad opracowaniem zasad funkcjonowania komisji, stanął wówczas prymas Polski abp Wojciech Polak. Zespół ten wypracował dokumenty, w oparciu o które miała zostać powołana wspomniana komisja.
Podczas czerwcowego Zebrania Plenarnego KEP w ubiegłym roku biskupi zdecydowali, że zespół abp. Polaka zakończy pracę nad tym projektem. W jego miejsce powołano nowy, na którego czele stanął bp Sławomir Oder. Zapewniał wówczas, że zadaniem nowego gremium będzie dopracowanie kwestii technicznych i prawnych dot. pracy komisji. Zastrzegł wówczas, że kwestie merytoryczne pozostają poza jego kompetencjami.
We wrześniu 2025 r. Rada Prawna KEP pozytywnie ustosunkowała się do rozwiązań zaproponowanych przez zespół biskupa Odera. Hierarcha tłumaczył wówczas, że projekt powstała na bazie materiałów wypracowanych przez zespół prymasa abp Wojciecha Polaka.
Roboczą wersję dokumentów biskupi zaakceptowali podczas Zebrania Plenarnego w październiku ub. r. w Gdańsku. Następnie skierowali je do konsultacji z Konferencją Wyższych Przełożonych Zgromadzeń Zakonnych - Męskich i Żeńskich. Po uzyskaniu ich opinii dokumentacja miała powrócić do Episkopatu Polski. W rozmowie z PAP bp Oder tłumaczył, że na bazie tych opinii będzie można powołać nową Komisję i podpisać porozumienia pomiędzy nią a biskupami oraz między Komisją a poszczególnymi jurysdykcjami zakonnymi.
Prawo kanoniczne nie pozwala bowiem, aby jakakolwiek uchwała Konferencji Episkopatu Polski została narzucona biskupom. W związku z tym, mają oni wolność w przystąpieniu do tej inicjatywy i dlatego uruchomienie formalne Komisji będzie się wiązało z podpisaniem dwustronnych porozumień pomiędzy poszczególnymi biskupami i przełożonymi jurysdykcji zakonnych a tą Komisją.
W ocenie byłego członka Zarządu Fundacji Świętego Józefa KEP (w latach 2020-2023) ks. dr Grzegorza Strzelczyka oraz grupy anonimowych ekspertów „projekt autorstwa bpa Odera zmierza do osłabienia niezależności komisji i daje biskupom możliwość ingerowania w jej prace”. Napisali oni w grudniu ub.r. list otwarty w tej sprawie do Konferencji Episkopatu Polski.
Zdaniem ks. Piotra Studnickiego, który w latach 2019-2024 kierował pracami Biura Delegata KEP ds. Ochrony Dzieci i Młodzieży i był członkiem zespołu abp. Wojciecha Polaka, mocno osłabiający niezależność komisji jest zapis dający biskupom możliwość ingerowania w jej prace badawcze, a także brak uprawnień komisji, by wzywać przełożonych kościelnych do wysłuchania lub przekazania informacji.
W rozmowie z PAP duchowny wyraził w grudniu ub.r. obawy, że „biskupi zdecydują się na jej powołanie, ale nie dadzą jej realnych narzędzi do pracy”. „W efekcie będzie się wciąż odbijała od mentalnych oporów i zwyczajnie nie spełni swojego zadania, budząc wielkie rozczarowanie, szczególnie osób skrzywdzonych. W takim wypadku jej powoływanie nie ma żadnego sensu” – ocenił.
W międzyczasie kilka diecezji zdecydowało się powołać podobne gremia u siebie. Archidiecezja łódzka zrobiła to 14 listopada ub.r. 12 lutego pierwszą część raportu w sprawie wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w diecezji przedstawiła w Dąbrowie Górniczej - Komisja Wyjaśnienie i Naprawa spraw wrażliwych diecezji sosnowieckiej.
Jeśli podczas marcowego zebrania plenarnego biskupi nie powołaliby Komisji, to swoją zapowiedziały także archidiecezja krakowska, wrocławska i częstochowska. (PAP)
mgw/ agz/ mow/
