Już niebawem praca zdalna ma zostać na stałe wpisana do Kodeksu pracy. Kiedy nastąpią te zmiany? Jakie obowiązki będą mieć pracodawcy, a jakie pracownicy? Tłumaczymy.
Praca zdalna zostanie uregulowana w Kodeksie pracy po dwóch latach pandemii. Dodatkowo projekt zakłada, że pracodawcy będą mogli wprowadzić kontrolę trzeźwości pracowników lub kontrolę na obecność środków działających podobnie do alkoholu, gdy będzie to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników, innych osób lub ochrony mienia. Pojawią się też nowe obowiązki dla pracodawców oraz nowe wykroczenia.
Projekt przyjęty przez rząd przewiduje szereg regulacji dotyczących pracy zdalnej. Ma być ona oparta na porozumieniu między pracodawcą a pracownikiem. Ten pierwszy będzie zobowiązany m.in. do pokrycia kosztów internetu czy prądu.
Przeczytaj także
Do Kodeksu pracy wprowadzona zostanie definicja pracy zdalnej, zgodnie z którą będzie to wykonywanie pracy całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem zamieszkania pracownika, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość.
Na podstawie nowych przepisów praca zdalna będzie mogła być uzgodniona przy zawieraniu umowy o pracę albo już w trakcie zatrudnienia (w tym drugim przypadku do zmiany umowy o pracę – w zakresie miejsca wykonywania pracy – nie będzie wymagana forma pisemna).
Projekt przepisów zawiera również unormowanie prawa kontroli pracownika przez pracodawcę w miejscu wykonywania pracy zdalnej oraz wskazuje na przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy zdalnej.
Kiedy pracodawca będzie mógł zlecić pracę zdalną?
Zgodnie z treścią projektu praca zdalna ma być możliwa na polecenie pracodawcy. Będzie to możliwe:
- w okresie obowiązywania stanu nadzwyczajnego,
- stanu zagrożenia epidemicznego albo
- stanu epidemii oraz w okresie 3 miesięcy po ich odwołaniu lub w okresie, w którym z powodu siły wyższej (wcześniej: z przyczyn niezależnych od pracodawcy) zapewnienie przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w dotychczasowym miejscu pracy pracownika nie jest czasowo możliwe.
Co ważne, wydanie polecenia będzie możliwe wówczas, gdy pracownik bezpośrednio przed wydaniem polecenia złoży oświadczenie, że posiada warunki lokalowe i techniczne do wykonywania pracy zdalnej.
Zgodnie z projektowanymi przepisami jeżeli strony umowy o pracę uzgodnią wykonywanie pracy zdalnej w trakcie zatrudnienia, w dalszym ciągu każda z nich będzie mogła wystąpić z wiążącym wnioskiem, złożonym w postaci papierowej lub elektronicznej, o zaprzestanie wykonywania jej w trybie zdalnym i przywrócenie poprzednich warunków.
Komu nie będzie można odmówić home office?
Rząd przekonuje, że wprowadzenie pracy zdalnej powinno poprawić możliwości zatrudnienia osób znajdujących w szczególnej sytuacji na rynku pracy, w tym rodziców małych dzieci oraz rodziców samotnie wychowujących. Rozwiązanie to ma ułatwić godzenie obowiązków rodzinnych i zawodowych, a także znalezienie stałego zatrudnienia pracującym rodzicom należącym do grup o niższych wskaźnikach aktywności zawodowej.
Według propozycji pracodawca co do zasady nie będzie mógł odmówić pracy zdalnej m.in. rodzicom, którzy wychowują dziecko do 4. roku życia, rodzicom i opiekunom, którzy opiekują się osobą z niepełnosprawnością w rodzinie, i kobietom w ciąży, chyba że nie będzie to możliwe ze względu na organizację lub rodzaj pracy, np. w służbach mundurowych.
Nowe przepisy ustanawiają zakaz dyskryminacji pracownika wykonującego pracę zdalną oraz przyznają prawo pracownikowi wykonującemu pracę zdalną do przebywania na terenie zakładu pracy na zasadach przyjętych dla ogółu pracowników.
Zasady wykonywania pracy zdalnej
W myśl nowych przepisów uregulowane mają być zasady wykonywania pracy zdalnej. Będą mogły znaleźć się w:
- porozumieniu zawieranym między pracodawcą i zakładową organizacją związkową (zakładowymi organizacjami zawodowymi),
- regulaminie ustalonym przez pracodawcę – jeżeli nie dojdzie do zawarcia porozumienia z zakładową organizacją związkową (zakładowymi organizacjami zawodowymi) oraz w przypadku, gdy u pracodawcy nie działa żadna zakładowa organizacja związkowa (w tym przypadku regulamin byłby ustalany po konsultacji z przedstawicielami pracowników).
Regulacje dotyczące pracy zdalnej mają umożliwić przekazywanie pracownikowi wszystkich wniosków, dla których przepisy Kodeksu pracy lub innych ustaw czy aktów wykonawczych określających prawa i obowiązki z zakresu prawa pracy przewidują formę pisemną, w postaci papierowej lub elektronicznej.
Koszty pracy zdalnej - pracodawca zapłaci za prąd czy internet
Nowa wersja projektu regulującego pracę zdalną wskazuje na szereg obowiązków pracodawcy wobec pracownika wykonującego pracę zdalną (m.in. zapewnienia mu materiałów i narzędzi pracy, w tym urządzeń technicznych, niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej, pokrycia kosztów związanych z pracą zdalną) oraz przyznania stronom uprawnienia do ustalenia zasad wykorzystywania przez pracownika prywatnych narzędzi pracy i materiałów w pracy zdalnej. Dodatkowo pracodawca będzie zobowiązany do pokrycia kosztów ponoszonych przez pracownika, takich jak internet czy prąd.
Zmiany w przepisach regulujących pracę zdalną w czasie epidemii
Z uwagi na fakt, iż praca zdalna wprowadzona do Kodeksu pracy ma zastąpić obecnie obowiązujące regulacje, projektowana ustawa zawiera także zmianę polegającą na uchyleniu art. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 1842, z późn. zm).
Kiedy praca zdalna pojawi się w Kodeksie pracy?
Przepisy dotyczące pracy zdalnej miały zacząć obowiązywać 3 miesiące po zniesieniu stanu epidemii w Polsce. Jednak, jak poinformował w tym tygodniu PAP wiceminister rodziny Stanisław Szwed, przepis ten został zmieniony. Projekt przewiduje, że nowe regulacje wejdą w życie w 14 dni po jej opublikowaniu ustawy w Dzienniku Ustaw.
Sonda: Jak oceniasz zmiany w kodeksie pracy? Zagłosuj!
Jeśli poniżej nie widzisz okna z ankietą, oddaj głos tutaj.
