Rzecznik Generalny TSUE wypowiedział się w sprawie zwrotu kosztów ubezpieczeń przy uznaniu umowy kredytowej za niewiążącą. To jeden z ostatnich technicznych problemów związanych z rozliczeniami kredytów „frankowych”.
16 kwietnia opublikowana została opinia Rzecznika Generalnego TSUE w sprawie C-23/25. Analizowana kwestia dotyczy szczegółów rozliczeń między bankiem a konsumentem w sytuacji, gdy umowa kredytowa zostaje uznana za nieważną z powodu nieuczciwych zapisów. Warszawski sąd zapytał TSUE, czy bank powinien zwrócić klientowi koszty ubezpieczeń związanych z kredytem. Chodzi tu zarówno o ubezpieczenie niskiego wkładu własnego, ubezpieczenie pomostowe, wymagane ze względu na ryzyko ponoszone przez bank, jak i ubezpieczenia na życie lub nieruchomości związane z ochroną majątku lub zdrowia konsumenta.
Doprecyzowanie zakresu rozliczeń mogłoby pozwolić na pozbycie się ostatnich niejasności związanych z etapem „poprocesowym” w sprawach frankowych.
ReklamaZobacz także
Rzecznik Generalny zaproponował, by TSUE odpowiedział następująco: „W przypadku ustalenia całkowitej nieważności umowy konsumenckiej art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich w związku z zasadami skuteczności i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej przepisów krajowych, zgodnie z którą:
- bank ma obowiązek zwrócić konsumentowi równowartość poniesionych przez konsumenta kosztów ubezpieczenia ryzyka banku takich jak ubezpieczenie niskiego wkładu własnego i ubezpieczenie pomostowe, które stanowiły zabezpieczenie spłaty kredytu;
- bank nie ma obowiązku zwrócić konsumentowi równowartości poniesionych przez konsumenta kosztów ubezpieczenia ryzyka konsumenta takich jak ubezpieczenie nieruchomości i ubezpieczenie na życie, które stanowiły zabezpieczenie spłaty kredytu”
Opinia Rzecznika nie oznacza, że wyrok TSUE powtórzy postawione tezy. Zwykle jednak stanowiska są zbieżne.
Komentarz Związku Banków Polskich
Postępowanie dotyczy pytania, czy po unieważnieniu umowy kredytu hipotecznego z uwagi na nieuczciwe postanowienia bank powinien zwrócić konsumentowi wydatki poniesione na wszystkie ubezpieczenia towarzyszące kredytowi. Kwestia ta była dotąd rozstrzygana przez sądy krajowe w sposób niejednolity.
W opinii Rzeczniczki Generalnej jednoznacznie przyjęto, że nieważność umowy kredytowej nie uzasadnia zwrotu kosztów tych ubezpieczeń, które miały chronić interesy samego konsumenta, tj. ubezpieczenia na życie oraz ubezpieczenia nieruchomości.
Rzecznika wskazała, że chociaż polisy ubezpieczenia na życie i ubezpieczenia nieruchomości nie są wymagane na mocy prawa Unii, to służą one zapewnieniu przestrzegania przez bank podstawowych wymogów ostrożnościowych i norm regulacyjnych.
W postępowaniu głównym bezsporne jest, że nałożony na kredytobiorców przez banki obowiązek wykupienia takich polis ubezpieczeniowych nie jest sam w sobie nieuczciwy lub nieważny.
W ostatecznym rozrachunku wdrożenie takich zabezpieczeń służy zarówno prywatnym interesom banku i kredytobiorcy, jak i szerszemu interesowi publicznemu. Chroniąc kredytobiorcę przed nieprzewidzianymi okolicznościami, a bank przed niewywiązaniem się ze zobowiązań, środki te przyczyniają się do utrzymania stabilności systemu bankowego i finansowego, co stanowi cel leżący w ogólnym interesie prawa Unii.
Rzeczniczka wskazała również, że zwrot może dotyczyć wyłącznie kosztów tych ubezpieczeń, które zabezpieczały ryzyko banku, czyli ubezpieczenia pomostowego oraz ubezpieczenia niskiego wkładu własnego.
