Z danych GUS-u wynika, że Polacy przeciętnie w pracy spędzają 39,4 godziny tygodniowo. Mężczyźni średnio pracują o 4 godziny dłużej od kobiet. Panie poświęcają pracy 37,1 godzin w tygodniu, a panowie - 41,3 godzin.
Także kobiety częściej niż mężczyźni pracują na niepełny etat –aż 11% kobiet wobec 5,4% mężczyzn wykonuje pracę w niepełnym wymiarze. Równocześnie panowie częściej pracują w więcej niż jednym miejscu. Decyduje się na to ok. 7,8% pracujących panów wobec 5,7% pracujących kobiet.
Istnieje cały szereg powodów tej dysproporcji, ale najważniejszy z nich sprowadza się do określenia, że to kobiety zwykle poświęcają się opiece nad dziećmi – korzystają ze zwolnień lekarskich, urlopów wychowawczych i macierzyńskich. Nie pozostaje to bez wpływu na czas i staż ich pracy, co pośrednio ma przełożenie na kształtowanie wysokości wynagrodzeń.
Nie ma dowodów na to, że kobiety są "istotnie dyskryminowane płacowo" w Polsce
Z analizy przeciętnych pensji w tzw. „wielkich” grupach zawodowych wynika, że w przypadku pracowników biurowych średnia pensja dla mężczyzn wynosi 2320 zł netto, a dla kobiet 2277 zł netto. Przykładowo w grupie „specjalistów” mężczyźni średnio zarabiają ok. 1 tys. zł netto więcej. Jednak do tej zbiorowości zaliczymy zarówno nauczycieli, jak i programistów. Zawód nauczyciela jest praktycznie sfeminizowany, podczas gdy wśród lepiej wynagradzanych programistów przeważają mężczyźni.
Z raportu „Dyskryminacja w zatrudnieniu ze względu na płeć” przygotowanego w 2013 rok przez biuro analiz i dokumentacji Kancelarii Senatu nie podano przyczyn i danych, które wskazywałyby na to, że kobiety zatrudnione na podobnych stanowiskach – są istotnie dyskryminowane. Oczywiście nie oznacza to, że to zjawisko nie występuje.
Segregacja zawodowa przyczyną różnic w płacach
Komisja Europejska w oficjalnych sprawozdaniach przyznaje, że najważniejszą przyczyną różnic płacowych pomiędzy płciami jest segregacja zawodowa – nawet pomimo że nie ma wyraźnych przeszkód przy wyborze kształcenia. Kobiety często wybierają gorzej płatne zawody z sektorów opiekuńczych, edukacji i zdrowia.
Innymi słowy, kierowca ciężarówki zarabia więcej niż opiekunka. Samo używanie sformułowania "segregacja" wzbudza negatywne konotacje - warto prześledzić ile zgłoszeń CV przychodzi na ofertę pracy stereotypowo męską i stereotypowo żeńską. Segregacja sugeruje, że jest to utarty i kontrolowany mechanizm systemowy jak apartheid w RPA. Jednak w tym wypadku ma on charakter oddolny, bo nie ma prawa, które nakazywałoby kobietom lub mężczyznom podejmować prace w konkretnych zawodach.
Dane różnych instytucji m.in. GUS-u, Komisji Europejskiej czy NIK nie negują istnienia zjawiska dyskryminacji płacowej ze względu na płeć w sensie celowego niedowartościowywania wynagrodzeń kobiet względem mężczyzn zajmujących podobne stanowiska.
Potwierdzają jedynie tezę, że nie jest to w Polsce problem powszechny, bo przyczyny różnic wynikają z tego, że mężczyźni pracują dłużej; częściej wybierają lepiej płatne zawody, spędzają mniej czasu na chorobowym, rzadziej decydują się na urlopy wychowawcze, itp . To wszystko wpływa na statystkę wynagrodzeń, z której na pierwszy rzut oka wynika, że kobiety przeciętnie zarabiają mniej.
Nie jestem pewien, czy powinniśmy się cieszyć z faktu, że w Polsce luka płacowa pomiędzy różnymi płciami należy do najniższych w UE. Być może nie wynika ona z faktu, że jesteśmy społeczeństwem jawnie przeciwdziałającym dyskryminacji tylko jej przyczyną są bardzo niskie wynagrodzenia (pochodna efektu niskiej bazy) w całym społeczeństwie. Czasem po prostu, nawet ze względu na płeć, nie da się mniej zapłacić.
Więcej na ten temat w artykule: Dlaczego kobiety zarabiają mniej od mężczyzn?
Łukasz Piechowiak, główny ekonomista Bankier.pl
