Ponad 4 tys. domów bez pozwoleń zaczęli budować Polacy w 2025 r. – wynika z danych Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego. To najwyższy wynik od 2016 r. Najwyższy był także udział domów bez pozwoleń w ogólnej liczbie rozpoczętych budów, który przekroczył 5 proc. Duża w tym zasługa małych domów o powierzchni do 70 mkw.
W 2026 r. Polacy rozpoczęli budowę 4075 domów jednorodzinnych w oparciu o zgłoszenie. W ciągu roku ich liczba wzrosła o 13,6 proc.
Udział domów stawianych w oparciu o zgłoszenie wzrósł do 5,2 proc. Przed rokiem i dwa laty wskaźnik ten wyniósł 4,7 proc., w 2022 r. zanotowano 3,6 proc., w 2021 r. 3 proc. a w 2020 r. 2,1 proc.
Większość stanowiły domy 70-metrowe, które można wznosić od ponad trzech lat. GUNB naliczył 2199 takich budynków – o 31,9 proc. więcej niż w 2024 r.
Co piąty taki dom zaczęto budować w woj. mazowieckim (857). Więcej niż co dziesiątą taką budowę GUNB zanotował w woj. pomorskim (452) i wielkopolskim (424).
W woj. mazowieckim inwestorzy indywidualni ruszyli także z pracami przy budowie największej liczby domów do 70 mkw. W 2025 r. przybyło 451 takich budynków.
Znacznie niższą częstotliwość stawiania 70-metrowych, dwukondygnacyjnych domów budowanych na własny użytek notowano w woj. wielkopolskim, pomorskim i dolnośląskim, gdzie wciąż stanowiły one mniejszość. Zdecydowaną większością domy 70-metrowe były za to na wschodzie kraju, przede wszystkim w woj. podlaskim.
Budujemy coraz mniejsze domy
Ubiegły roku był także kolejnym, w którym kurczy się powierzchnia domów oddawanych do użytku. Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego, w 2025 r. domy budowane przez inwestorów indywidualnych miały przeciętnie 126,1 mkw. powierzchni użytkowej – o 4 mkw. mniej niż rok wcześniej i o blisko 5 mkw. mniej niż w 2023 r. W ciągu ostatnich siedmiu lat przeciętna powierzchnia skurczyła się z kolei o 10 mkw.
Wolniej choć także systematycznie zmniejsza się również przeciętna powierzchnia mieszkań oddawanych do użytku przez deweloperów. W 2025 r. GUS zanotował przeciętnie 51,4 mkw. W porównaniu ze wspomnianym 2018 r. spadek wyniósł 1,6 mkw.
Bezpłatne projekty domów nie tylko do 70 mkw.
Przypomnijmy, że od trzech lat, podobnie jak w przypadku domów o powierzchni poniżej 70 mkw., możliwość budowy na podstawie uproszczonego zgłoszenia dotyczy wolnostojących, nie więcej niż dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy powyżej 70 mkw., których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora, a nie w celu sprzedaży czy najmu.
Choć budujący w oparciu o powyższe przepisy wciąż muszą zatrudniać kierownika budowy i prowadzić dziennik budowy, to zmienione przepisy wyłączają możliwości wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej do zgłoszenia budowy takiego domu.
Co więcej, od ponad roku budujący bez pozwoleń mogą korzystać z bezpłatnych projektów domów udostępnianych przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego.
MKZ
