Zakupy kontrolowane pod ukrytą tożsamością czy możliwość zablokowania stron internetowych - to niektóre z nowych kompetencji UOKiK zawartych w projekcie noweli przepisów o ochronie konsumentów. Zaproponowano też zwolnienie z podatku rekompensat za nieuczciwe praktyki biznesowe.
Chodzi o opublikowany we wtorek na stronie Rządowego Centrum Legislacji projekt nowelizacji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ustawy o grach hazardowych. Wnioskodawcą jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Ochrony Konsumentów.
Jak podano w uzasadnieniu projektu, celem zmian jest dostosowanie uprawnień i narzędzi służących ochronie praw konsumentów w Polsce do rozwiązań wynikających z unijnego rozporządzenia CPC (Consumer Protection Cooperation), które reguluje współpracę między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów w zakresie ochrony konsumentów wobec zmian, jakie zaszły na rynkach wskutek globalizacji, cyfryzacji oraz rozwoju nowych modeli biznesowych.
CPC nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia określonych minimalnych kompetencji krajowym organom ochrony konsumentów wyznaczonym do stosowania przepisów prawa unijnego. W Polsce takim organem jest Prezes UOKiK, który w ramach projektowanych przepisów ma otrzymać dodatkowe uprawnienia, w tym m.in. dokonywania zakupów kontrolowanych.
Kontroler zapuka pod fałszywym nazwiskiem
Obowiązujące obecnie przepisy umożliwiają UOKiK wyłącznie podjęcie czynności zmierzających do zakupu towaru, natomiast nie sam jego zakup, czyli zawarcie umowy. Proponowane zmiany pozwoliłyby natomiast kontrolerom UOKiK nabywać towary i usługi w ramach postępowania, także pod ukrytą tożsamością. Jak wyjaśnił Urząd, ukrycie tożsamości będzie polegało na użyciu imienia i nazwiska oraz adresu zamieszkania innego niż rzeczywiste, a także innego niż służbowy adresu mailowego. Dane te mają być wybierane z bazy prowadzonej przez Prezesa UOKiK.
Możliwość nabywania w ramach postępowań towarów i usług ma - jak wskazano w uzasadnieniu projektu - pozwolić na odtworzenie rzeczywistego doświadczenia konsumenta i wykrycie praktyk, które w innym przypadku mogłyby pozostać niewidoczne dla organów nadzoru.
Nowe uprawnienia Prezesa UOKiK ws. interfejsów internetowych (takich jak strony internetowe i aplikacje) mają z kolei odpowiadać na rosnące znaczenie handlu elektronicznego. Od 2025 r. organ ten może m.in.nakazać usunięcie z interfejsu online treści odnoszących się do produktów niebezpiecznych, natomiast nie posiada analogicznych kompetencji w odniesieniu do treści naruszających prawa konsumentów. Projektowane przepisy umożliwiłyby Prezesowi UOKiK żądanie od przedsiębiorcy usunięcia takich treści lub ograniczenia dostępu do interfejsu, a także nakazanie dostawcy usług hostingowych usunięcia bądź wyłączenia interfejsu internetowego. Nakaz mógłby objąć również usunięcie pełnej nazwy domeny używanej przez przedsiębiorcę oraz zarejestrowanie jej na Prezesa UOKiK.
Przeszukania w sprawach konsumenckich i przejmowanie domen
Rozszerzona ma zostać ponadto kompetencja Prezesa UOKiK do dokonywania przeszukań w miejscach wykorzystywanych przez przedsiębiorców do prowadzenia działalności gospodarczej. Instytucja przeszukania objęłaby także sprawy dotyczące praw konsumentów, zamiast - jak dotychczas - wyłącznie praktyk ograniczających konkurencję.
Projekt przewiduje także zwolnienie z podatku dochodowego środków wypłacanych konsumentom w wyniku decyzji prezesa UOKiK jako wyrównanie strat wynikających m.in. z naruszenia przez przedsiębiorcę interesów zbiorowych konsumentów lub stosowania przez niego bezprawnych praktyk.
Obecnie część tego rodzaju rekompensat traktowana jest przez organy podatkowe jako przychód z innych źródeł i konieczne jest odprowadzenie od nich podatku dochodowego.
Ustawa wprowadzać ma również punktowe zmiany w przepisach dotyczących nakładania przez Prezesa UOKiK kar, w celu uspójnienia ich z regulacjami unijnymi, natomiast uzgodnienia te nie będą się wiązały ze zmianą wysokości nakładanych kar.
Zgodnie z projektem nowelizacja miałyby wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. (PAP)
wst/ jls/ mick/ mmu/
