W okresie jesienno-zimowym wielu pracodawców zdecyduje się zapewne na ufundowanie swoim pracownikom szczepionek przeciw grypie, licząc w ten sposób, że dzięki temu pracownicy w okresie wzmożonych zachorowań na grypę, będą cieszyli się dobrym zdrowiem i nie będą opuszczać dni pracy z powodu choroby. Taka dbałość o zdrowie pracowników wiąże się jednak z określonymi skutkami podatkowymi.
Wątpliwości podatników w tym zakresie budzi przede wszystkim to, czy wydatki związane z tymi świadczeniami mogą stanowić koszty uzyskania przychodów i czy wartość szczepionek stanowi przychód podatkowy pracowników, co wiązałoby się z określonymi obowiązkami pracodawcy jako płatnika.
W zakresie kosztów podatkowych pracodawcy należy wskazać, że aby dany wydatek mógł zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów muszą zostać spełnione zasadniczo 3 warunki:
- wydatek musi zostać poniesiony w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania zabezpieczenia źródła przychodów;
- wydatek nie może być wymieniony w katalogu wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, tj. w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT i odpowiednio art. 23 ust. 1 ustawy o PIT;
- wydatek musi być odpowiednio udokumentowany.
Wydatki na zakup szczepionek przeciw grypie dla pracowników można uznać za wydatki poniesione na zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów. Zaszczepienie pracownika przeciw grypie zmniejsza bowiem prawdopodobieństwo zachorowania pracownika na grypę i tym samym prawdopodobieństwo absencji w pracy. Obecność pracowników w pracy ma więc niewątpliwie związek z osiąganymi przez Spółkę przychodami.
Jeżeli chodzi o drugi warunek, to należy uznać, że wydatek na szczepienie pracowników od 1 stycznia 2007r. nie jest wymieniony w katalogu wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, ani w ustawie o CIT ani w ustawie o PIT.
Do końca 2006r. w katalogach tych wydatków znajdowały się świadczenia zdrowotne na rzecz pracowników do których ponoszenia pracodawca nie był zobowiązany na podstawie przepisów Kodeksu pracy i innych ustaw. W związku z uchyleniem tych przepisów, od 1 stycznia 2007r. w zakresie kosztów uzyskania przychodów bezprzedmiotowa stała się już dyskusja, czy i do jakich szczepień pracowników pracodawca jest zobowiązany.
W związku z powyższym należy uznać, że wydatki na wszelkie szczepienia pracowników mogą być obecnie zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, pod warunkiem spełnienia trzeciego warunku, czyli odpowiedniego udokumentowania wydatku.
W zakresie rozliczeń przychodów pracownika należy wskazać, że świadczenie uzyskiwane przez pracownika w postaci możliwości nieodpłatnego zaszczepienia się przeciw grypie stanowi przychód pracownika ze stosunku pracy.
Rozważenia wymaga natomiast kwestia, czy taki przychód jest zwolniony z opodatkowania na gruncie art. 21 ust. 1 ustawy o PIT.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 11) ustawy o PIT z opodatkowania zwolnione są „świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, przysługujące na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, jeżeli zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw”.
Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 pkt 11a) ustawy o PIT z podatku zwolnione są „świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, wynikające z zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym ze względu na szczególne warunki i charakter pełnionej służby, przysługujące osobom pozostającym w stosunku służbowym, przyznane na podstawie odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw”.
| Szukasz informacji o podatku VAT? www.VAT.pl Zebrane w jednym miejscu wskaźniki, deklaracje, akty prawne i narzędzia podatkowe. Baza wiedzy podatkowej skierowana do podmiotów gospodarczych. |  |
Aby więc przychód w postaci zapewnienia pracownikom szczepionek był zwolniony z opodatkowania konieczność szczepienia musiałaby wynikać np. z Kodeksu pracy lub przepisów wykonawczych do niego. Na podstawie art. 222 § 1 Kodeksu pracy „w razie zatrudniania pracownika w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych pracodawca stosuje wszelkie dostępne środki eliminujące narażenie, a jeżeli jest to niemożliwe - ograniczające stopień tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i technik”.
Szczegółowy wykaz czynników biologicznych, o których mowa w Kodeksie pracy określa Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z dnia 11 maja 2005 r.)
Rozporządzenie to jako szkodliwe czynniki biologiczne określa m.in. „Wirusy grypy typu A, B i C”. Szczepienie przeciwko grypie może być więc szczepieniem wynikającym z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy. Rozporządzenie to określa jednak także rodzaje prac, które narażają pracowników na wpływ czynników biologicznych, w tym także wirusa grypy. Wygląda on następująco:
-
- Praca w zakładach produkujących żywność
- Praca w rolnictwie
- Praca, podczas której dochodzi do kontaktu ze zwierzętami lub produktami pochodzenia zwierzęcego
- Praca w jednostkach ochrony zdrowia
- Praca w laboratoriach klinicznych, weterynaryjnych lub diagnostycznych
- Praca w zakładach gospodarki odpadami
- Praca przy oczyszczaniu ścieków
- 8. Praca w innych okolicznościach niż wymienione w lp. 1-7, podczas której jest potwierdzone narażenie na działanie czynników biologicznych
W związku z powyższym należy uznać, że jeżeli szczepienie pracowników będzie dotyczyć pracowników wykonujących pracę, o której mowa powyżej, to świadczenie to będzie zwolnione z opodatkowania podatkiem PIT. W przeciwnych okolicznościach świadczenie będzie podlegało doliczeniu do przychodów pracownika ze stosunku pracy. Możliwe są także sytuacje, w których w jednej firmie dla części pracowników wykonujących pracę, o której mowa powyżej szczepienie będzie zwolnione z podatku a dla innych np. pracowników biurowych będzie opodatkowane (Urząd Skarbowy w Złotoryi, 18 stycznia 2006r., PD/415/1/23/2/05).
Jak widać z powyższych zestawień, jedynie niektóre stanowiska pracy umożliwiają przekazanie pracownikowi świadczenia medycznego w postaci szczepienia, które jest nieopodatkowane.
Jednak zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1974r., II PR 262/74, obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych i nieszkodliwych dla zdrowia warunków pracy obejmuje przestrzeganie nie tylko ogólnie obowiązujących norm w tym zakresie, lecz także indywidualnych przeciwwskazań związanych ze stanem zdrowia lub osobniczymi skłonnościami pracownika. Zatem to indywidualne wskazania wynikające z oceny:
- ogólnego stanu zdrowia pracownik (słabowity, często choruje);
- indywidualnych skłonności pracownika do zachorowań na daną chorobę (co jesień choruje na grypę),
decydować mogą w efekcie, czy szczepienie zatrudnionego stanowi wypełnienie obowiązków w zakresie bhp, czy też stanowi świadczenie na cele osobiste pracownika.
Do identyfikacji przychodu po stronie pracownika nie doszłoby natomiast, gdyby szczepienia były wykonane w ten sposób, że pracodawca zawarłaby z zakładem opieki zdrowotnej umowę zgodnie, z którą opłacałby szczepienia dla ogółu pracowników a zakład opieki zdrowotnej nie wystawiałby imiennych rachunków za skorzystanie z usługi przez konkretnego pracownika.
Część urzędów skarbowych nie zgadza się jednak z tym poglądem uznając, że przychodem pracownika jest już sama możliwość skorzystania przez niego z określonego świadczenia fundowanego przez pracodawcę i przychód należy wówczas ustalić poprzez podzielnie całości poniesionego na ten cel wydatku przez liczbę pracowników uprawnionych do skorzystania ze szczepienia (Podlaski Urząd Skarbowy, 14 listopada 2004r., P-I/423/60/MW/04).
Ryzyka zajęcia takiego stanowiska przez urząd skarbowy właściwy dla podatnika nie można więc jednoznacznie wykluczyć. Zdaniem redakcji PIT.pl ryzyko to nie jest duże, ale jego całkowite wyeliminowanie możliwe byłoby poprzez uzyskanie korzystnej interpretacji ministra finansów.
Anna Pokrywczyńska
