W ubiegłym roku nastąpił spadek luki VAT w stosunku do 2024 r.; wyniosła 4,9 proc. wobec 7,8 proc. - szacuje MF w sprawozdaniu z wykonania budżetu państwa za 2025 r. Resort finansów ocenia, że utrzymanie obecnych stawek akcyzy obniży wpływy z tej daniny w relacji do PKB.
Ministerstwo Finansów wskazało w sprawozdaniu z wykonania budżetu państwa w 2025 r., że w 2025 r. dochody z podatku od towarów i usług (VAT) przekroczyły 321,6 mld zł i były niższe o niemal 27,9 mld zł, tj. o 8 proc. od kwoty prognozowanej w ustawie budżetowej. W porównaniu do 2024 r. dochody z podatku VAT były wyższe o niemal 34 mld zł, czyli o 11,8 proc. nominalnie i o 7,9 proc. realnie.
„Według szacunków w 2025 r. nastąpił dalszy spadek luki VAT w stosunku do 2024 r., do poziomu 4,9 proc.” - poinformowało ministerstwo.
Resort podkreślił, że szacunki luki VAT dla lat 2022-2023, pomimo uwzględnienia wpływu istotnych zmian systemowych (m.in. tarcz antyinflacyjnych), wskazują na znaczący wzrost luki względem poziomu obserwowanego w 2021 r.
„Należy pamiętać, że szacunki luki VAT dla lat 2023-2025 opierają się na dostępnych wskaźnikach GUS dotyczących całej gospodarki z 2022 r., indeksowanych na kolejne lata. Brak jest w chwili obecnej szczegółowych danych dotyczących struktury bazy VAT za lata 2023-2025, co powoduje, że szacunki te ulegną zmianie wraz z udostępnianiem przez GUS nowszych danych” - zastrzegło ministerstwo.
Z danych MF wynika, że efektywność egzekucji należności budżetowych według stanu na koniec 2025 r. wyniosła 48,12 proc., rosnąc o 1,56 pkt proc. w porównaniu do 2024 r. Z kolei efektywność egzekucji w zakresie podatku od towarów i usług osiągnęła na koniec 2025 r. poziom 50,41 proc., co oznacza wzrost o 1,94 pkt proc. względem roku poprzedniego. W 2025 r. z tytułu zaległości w podatku VAT wyegzekwowano kwotę 5 mld 127 mln 261 tys. zł, tj. o 262 mln 590 tys. zł więcej niż w 2024 r. - przekazało ministerstwo.
Według MF efektem działań KAS w 2025 r. jest zwiększona wykrywalność fikcyjnych faktur wystawionych w latach wcześniejszych. Jak podał resort, w 2025 r. wykryto 376,8 tys. fikcyjnych faktur, o prawie 85,2 tys. więcej niż w 2024 r. (291,6 tys.), to wzrost o 29,2 proc. Wartość wykrytych fikcyjnych faktur również wzrosła, z 8,71 mld zł do 10,9 mld zł.
Dochody z podatku akcyzowego w ubiegłym roku przekroczyły 92,5 mld zł, to mniej o ponad 5,6 mld zł od kwoty prognozowanej w ustawie budżetowej na 2025 r., ale więcej o ponad 2,2 mld zł (2,4 proc. nominalnie, spadek o 1,1 proc. realnie) wobec dochodów z tego tytułu z 2024 r.
Relacja wpływów z akcyzy do PKB wyniosła 2,4 proc. i w stosunku do relacji zanotowanej w 2024 r. spadła o 0,1 pkt proc. „W przypadku dochodów z podatku akcyzowego zaobserwować można regularny spadek ich udziału w relacji do PKB, z poziomu 3,5 proc. w 2016 r. do poziomu 2,4 proc. w 2025 r.” - wskazało ministerstwo.
Zdaniem MF jest to spowodowane w głównej mierze polityką w zakresie stawek akcyzy. „Stawki akcyzy na paliwa silnikowe, mające największy udział w dochodach z akcyzy ogółem, od lat utrzymywane są na niezmienionym poziomie lub tymczasowo obniżane. Podatek akcyzowy w większości przypadków jest podatkiem płaconym od ilości produktów. W przypadku utrzymywania stawek akcyzy na nominalnie niezmienionym poziomie można spodziewać się, że relacja wpływów z akcyzy do PKB będzie spadać” - ocenił resort finansów.
Wyjaśnił, że dzieje się tak dlatego, ponieważ wzrost spożycia wyrobów akcyzowych jest niższy niż nominalne tempo wzrostu PKB, które uwzględnia zmiany cen. MF stwierdził też, że podwyżki stawek akcyzy w ramach mapy drogowej (obowiązującej od 2022 r.) na m.in. alkohol nie zwiększają dochodów budżetowych w tempie odpowiadającemu tempu wzrostu PKB z powodu malejącego spożycia. (PAP)
jls/ mmu/
